Studio Prototype is klaar voor het grotere werk

Alle bouwregels lagen vast en toch lukte het Studio Prototype om in de duinen van Schoorl een villa als een dorpje te ontwerpen.

Villa Schoorl van Studio Prototype.Beeld Jeroen Musch

Ontwerptalent is er bij Spee en Steenvoorden overduidelijk, de liefde voor het vak spat ervan af. Maar iets meer zelfspot mag.

De nieuwe architect - de afgelopen jaren is er volop gesproken over de 'messias' die de architectuur uit de crisis moet leiden. Een (jonge) ontwerper die het heft in eigen hand neemt als ontwikkelaar, die als social designer de cohesie in de wijk herstelt en ondertussen duurzame huizen uit de 3D-printer laat rollen.

Architecten Jeroen Spee en Jeroen Steenvoorden geloven er niet in. Het probleem is volgens hen niet dat de architectuur andere middelen nodig heeft om 'de nieuwe werkelijkheid' te lijf te gaan, maar juist dat architecten van hun leest zijn afgedwaald. Ze moeten terug naar waar ze goed in zijn: het maken van ruimten. Het vakmanschap, dat in de 'conceptuele' jaren negentig en nul op de achtergond raakte, zou weer centraal moeten staan: de beheersing van materiaal, proporties en tectoniek.

Prototyping als werkwijze

Studio Prototype werkt volgens het principe Form Follows Material.

Form Follows Material luidt het credo van Studio Prototype - een variatie op het modernistische Form Follows Function. In hun ontwerpen experimenteren de architecten graag met nieuwe materialen, producten en technieken, passend bij veranderende eisen van de tijd en de specifieke opgave. Prototyping noemen ze deze werkwijze - vandaar de naam van het bureau. Voor de villa in Schoorl ontwierpen ze niet alleen al het vaste meubilair, maar ook een serie schuifluiken van geperforeerd alumninium en een dakraam, dat 'om de hoek' doorloopt. Pièce de résistance is de gigantische plaat die voor de kopgevel werd vervaardigd uit gewalst staal, dat tegen roest is behandeld met een speciale coating. Dit nieuwe product (ontwikkeld in samenwerking met Dunia Coatings) biedt de mogelijkheid om de walshuid van het staal zichtbaar te houden en wordt binnenkort door de architecten op de markt gebracht.

Bouwregels

Dat is waar het tweetal zich op heeft toegelegd met Studio Prototype, opgericht in 2008. Met beginnend succes. Na een zilveren medaille bij de prestigieuze Prix de Rome (2010) en een aantal spraakmakende renovaties is onlangs hun eerste grote project opgeleverd: een villa in de duinen bij Schoorl.

Het huis, een sculpturale schuur die uit een blok lijkt gehouwen, is gebouwd in opdracht van een organisatieadviseur en een fotografe, die de stad hebben verruild voor een leven in de natuur. Ze wilden meer ruimte, uitzicht, een werkplek aan huis en ondertussen kregen ze hun eerste kind. Minstens zo bepalend als hun woonwensen waren de bouwregels. Het huis mocht namelijk niet groter worden dan de loods die voorheen op het terrein stond; het te bebouwen grondoppervlak, de nok- en goothoogte - het lag allemaal vast. En om de kapverdieping vervolgens voldoende hoogte te geven, moesten de architecten wel met dak-kapellen werken.

De beperkingen hebben de creativiteit aangewakkerd. De architecten besloten hun eigen draai te geven aan de suffe dakkapel en deze tot leitmotiv te maken. Ontworpen als minimalistische 'huisjes' zijn ze dwars door en over het dak in de open ruimte gestoken. Elk volume heeft zijn eigen functie - atelier, bibliotheek, muziekkamer, slaapkamer - terwijl tussen de huisjes 'stegen' en 'pleintjes' zijn ontstaan: een villa als een dorpje. Een zichtas over de volle lengte van de woning biedt overzicht, terwijl de twee trappen ruimtelijkheid toevoegen; je kunt verschillende routes nemen door het grote huis van 350 vierkante meter.

Zorgvuldigheid

Het interieur is afgewerkt met gewalst staal, leemstuc en gebeitst hout in ton sur ton kleuren, die het licht fraai zichtbaar maken. Als de zon via het grote dakraam in de bibliotheek valt, zie je de olie-achtige glans van de stalen boekenkast en de fijne textuur van het stucwerk. Het betonnen plafond, waarin de houtstructuur van de bekisting zichtbaar is, geeft het huis iets ruigs, de essenhouten kap straalt warmte uit.

Steenvoorden en Spee nemen hun vak uiterst serieus, dat zie je aan de zorgvuldigheid waarmee ogenschijnlijk onbeduidende details als scharnieren en lichtknoppen zijn vormgegeven, en vooral aan de gevel. Naden zijn onzichtbaar weggewerkt tussen de geprofileerde aluminium gevelplaten en om de illusie van een huis aus einem Guss compleet te maken, is de kopgevel afgedekt met een reusachtige staalplaat.

Dit project kent een hoge perfectiegraad, want het is zoeken naar onvolkomenheden (de aansluiting van de dakbalken boven de veranda). Dat dwingt bewondering af, maar er zit ook een risico aan: de architectuur wordt saai. Alles klopt, van het ligbad met panoramavenster tot de gelikte glazen open haard. Wat ontbreekt is zelfspot. Dat realiseer je je als je naar de stalen kopgevel kijkt, die iets onbehouwens heeft - wat voelt als een verademing.

Met deze villa laat Studio Prototype zien klaar te zijn voor het grotere werk. Het ontwerptalent is er overduidelijk, de liefde voor het maken spat ervan af. De bal ligt nu bij opdrachtgevers: wie geeft deze jongens een nieuwe uitdaging?

Villa HD, Schoorl (2012-2015). Architectuur. Architect: Studio Prototype. Opdrachtgever: particulier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden