Review

Student Cloud wooncomplex mist zeggingskracht

Het studenten huisvestingsproject Student Cloud is eigenlijk een toren met een gespleten persoonlijkheid. Het ontbreekt aan zeggingskracht. De collectieve ruimten zijn nog het meest geslaagd.

Student Cloud Beeld Raymond Rutting

Hoe geef je het individu een plek in een woonkazerne? Dat is de vraag die architect Haiko Meijer van OnixNL zichzelf stelde toen de Stichting Studentenhuisvesting hem opdracht gaf om een complex met 655 studentenunits te ontwerpen op de Utrechtse universiteitscampus De Uithof.

Zijn antwoord is een gebouw als een wolk: Student Cloud. Studenten doen hem denken aan wolken. Zoals ze in de stad komen aandrijven om na vier jaar weer weg te waaien, zo divers als de studentenpopulatie in Utrecht is - net zo gevarieerd als de wolken in een wolkenatlas. Daarbij leek de metafoor hem geschikt om licht en lucht in het enorme complex te brengen, in de vorm van vides en dakterrassen.

Met zijn 60 meter hoogte, onregelmatige contouren en blauw-wit betegelde gevels valt het gebouw op, al is opvallen op de Uithof met zijn vele architectonische paradepaardjes een relatief begrip. Het staat aan de zuidelijke rand van de campus, waar de bebouwing overgaat in de Johannapolder en markeert de hoek met de Bisschopssteeg, de doorgaande wandelroute.

Na De Bisschoppen en Casa Confetti is dit het derde grote studentennieuwbouwcomplex op de Uithof. Hoofddoel is om de chronische woningnood onder jongeren op te lossen. Tegelijk moet de woningbouw de campus, waar het na vijven doorgaans een dooie boel is, verlevendigen. Om die reden is de begane grond ingevuld met gemeenschappelijke functies; vanaf de straat heb je zicht op de koffiebar, de studielounge en de wasserette. Een grote tribunetrap verbindt deze ruimten met het hoger gelegen terras aan de achterzijde.

De collectieve ruimten zijn het geslaagdst: het zijn lichte, royale vertrekken, die door de houten afwerking iets huiselijks hebben. Voorzien van bankjes en loungeplekken fungeren ze als 'buurtpleintjes', waar je een praatje kunt maken, in de zon zitten, of gewoon wat rondhangen. Uit de houten sokkel verrijst vervolgens de 'wolk' met studio's en kamers met gedeelde woonkeuken. Het is een toren met een gespleten persoonlijkheid. In zijn ambitie om een menselijke maat in de massawoningbouw te brengen, roept hij het Hundertwasserhuis in Wenen in herinnering.

Universiteit Utrecht Beeld anp

Met dit (sociale) woningbouwproject, dat de schilder en architect Friedensreich Hundertwasser (1928-2000) begin jaren tachtig realiseerde, wilde hij een statement maken tegen het rationalisme in de architectuur. Elke woning ontwierp hij anders en elke woning moest van buiten ook als zodanig herkenbaar zijn. Hij gebruikte een variatie aan ramen en schilderde de gevels van de afzonderlijke appartementen elk in een eigen kleur. Ook introduceerde hij het vensterrecht, het recht om het gedeelte van de gevel waar je vanuit je raam bij kunt, te veranderen.

Onix gebruikt in Utrecht soortgelijke middelen om de individualiteit te benadrukken, zij het minder radicaal. De keramische tegels - in zes verschillende kleurtinten - zijn op 'pointillistische' wijze op de geprefabriceerde gevelpanelen aangebracht, waarbij geen paneel hetzelfde is. Het vensterrecht geldt hier niet, maar de architect heeft wel zitvensterbanken ontworpen, opdat de studenten zichzelf en hun activiteiten naar buiten toe kunnen 'etaleren' (wat de vraag oproept waarom het tweede raam ondoorzichtig is uitgevoerd).

De façade weet niet te verhullen dat erachter 655 nagenoeg identieke woningen schuilgaan. Van een afstand zie je het duidelijk; het ritme van de ramen en de gevelpanelen is sterker dan het wolkenpatroon. De truc om de vensters nu en dan te spiegelen en de panelen steeds iets te laten verspringen doet daar niets aan af.

Zoals het er uiteindelijk staat, doet het bonkige gebouw meer aan het werk van de rationalistische architect Carel Weeber denken dan aan dat van Hundertwasser. Het verschil is dat Weeber, die onder meer de Peperklip in Rotterdam bouwde, eerlijk was over wat hij maakte: betaalbare sociale woningbouw - megablokken, opgebouwd uit betonnen 'containers'. Die eerlijkheid maakt zijn gebouwen hard, volgens sommigen meedogenloos. Maar het geeft ze ook zeggingskracht, waar het dit project aan ontbreekt.

Studentenhuisvesting Johanna, 2013-2015. Architect: Onix NL. Opdrachtgever: SSH, Bisschopssteeg, Utrecht.

Bouwen met Hollandse luchten

Onix NL is niet het enige bureau dat zich liet inspireren door de Hollandse luchten; de wolk is een populaire figuur onder architecten. Zo is de universiteitsbibliotheek op de Uithof door architect Wiel Arets ontworpen als een grote glazen ruimte waarin de boekendepots 'als zwarte donderwolken' lijken te zweven. Hubert-Jan Henket plantte een wolk op het dak van Museum De Fundatie in Zwolle, die door de weerkaatsing van het licht in de keramische gevelbekleding als het ware oplost in de lucht. Begin december wordt in Rotterdam het uit glas en staal opgetrokken Stadstimmerhuis van Rem Koolhaas' bureau OMA opgeleverd, dat eveneens als bijnaam 'de wolk' heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.