Strijdlustig boegbeeld van het feminisme

Dankzij schrijfster Marilyn French ontwikkelde de maatschappij zich, maar zij ontwikkelde zich niet mee.

De afgelopen zaterdag op 79-jarige leeftijd overleden Amerikaanse schrijfster Marilyn French was een van de literaire boegbeelden van de Tweede Feministische Golf, die in de jaren zeventig van de vorige eeuw tot wasdom kwam.

Die status dankte French vooral aan de roman The Women’s Room (Ruimte voor vrouwen) waarmee ze in 1977 debuteerde. Het boek sloot naadloos aan bij de tijdgeest en bereikte wereldwijd een verkoop van meer dan twintig miljoen exemplaren.

The Women’s Room vertelt het deels autobiografisch geïnspireerde verhaal van Mira Ward, die als jonge vrouw in de jaren vijftig hoopvol in het huwelijk treedt, maar al snel ontdekt dat het leven van een vrouw vooral in dienst staat van haar man. Om zichzelf te bevrijden, vraagt ze echtscheiding aan en gaat studeren. Op de universiteit leert ze het feminisme kennen, en ervaart ze hoe waardevol de vriendschap met andere vrouwen is.

Waarschijnlijk de meest geciteerde zin uit The Women’s Room luidt: ‘Alle mannen zijn verkrachters.’ Deze frase is French haar hele leven blijven achtervolgen en hoewel hij wordt uitgesproken door een van haar meest radicale personages – een vrouw wier dochter het slachtoffer was van een groepsverkrachting – werd hij meestal als haar persoonlijke geloofsovertuiging gepresenteerd.

French zelf mocht in dezen graag olie op het vuur gooien met uitspraken als: ‘Er is gezegd dat ik een mannenhater was en daar heb ik mijzelf nooit tegen verdedigd, want ik geloof dat mannen verantwoordelijk zijn voor de positie van vrouwen.’ Overigens was ook French’ eigen dochter het slachtoffer van een verkrachting.

Marilyn French werd in 1929 als Marilyn Edwards geboren in Brooklyn en hield als schrijfster de naam aan van advocaat Robert M. French jr., met wie ze van 1950 tot 1967 was getrouwd. Net als de hoofdpersoon van haar debuutroman ging ze na haar scheiding studeren. Ze behaalde een PhD (doctoraat) aan Harvard University en publiceerde een studie over James Joyce.

Na het buitengewoon succesvolle The Women’s Room publiceerde ze een respectabel aantal boeken, waaronder de romans The Bleeding Heart (1980), Her Mother’s Daughter (1987) en de omvangrijke non-fictiewerken Beyond Power: Women, Men & Morals (1985) en From Eve to Dawn: A History of Women (2002).

In al haar boeken hamerde French op dezelfde thematiek: de historische achterstelling van de vrouw en de kwalijke rol van de man hierin. De boeken waren stuk voor stuk pleidooien voor de noodzaak tot ontworsteling aan deze wurggreep en het opbouwen van een bestaan op eigen voorwaarden en met eigen waarden. Ook de mate waarin vrouwen elkaar tot steun kunnen zijn (een vermogen waarmee ze zich zouden onderscheiden van mannen onderling), was een telkens terugkerend thema. Weinig verrassend werden French’ romans dikwijls bekritiseerd om hun sterk pamflettistische karakter: personages en plot stonden onverkort in dienst van de boodschap.

Waarschijnlijk mede dankzij haar boeken, maakte de westerse maatschappij en de positie van de vrouw daarin sinds de verschijning van The Women’s Room een duidelijke ontwikkeling door. Maar Marilyn French zelf ontwikkelde zich niet mee. Rond de eeuwwisseling klonken haar onverkort strijdlustige en onverzoenlijke opvattingen velen als gestaald en achterhaald in de oren. Voor haar laatste roman, In the Name of Friendship (2002) kon ze aanvankelijk geen Amerikaanse uitgever vinden. Pas nadat de Nederlandse uitgeverij Meulenhoff een redelijk succesvolle vertaling had uitgebracht (In de naam van de vriendschap), was een kleine feministische uitgeverij in 2006 bereid het boek te publiceren.

Marilyn French in 1997 (ANP) Beeld
Marilyn French in 1997 (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden