Postuum Theo Niekus

Straatfotograaf Theo Niekus (1956-2019) fotografeerde ‘vanuit een ooghoek’

Al schietend op het Damrak bouwde Niekus een geweldig oeuvre op over het gedrag van de moderne mens. Zaterdag overleed hij. 

Theo Niekus, straatfotograaf Beeld YouTube / Stedelijk Museum

Zijn werkterrein was de wereld. Althans zoals hij die wereld tegenkwam tussen het Centraal Station en de Dam in Amsterdam. Het Damrak, bevolkt door de winkelende mens en de toerist met rolkoffers, en door de meeste inwoners van de stad vermeden als de pest, was zijn jachtterrein. Straatfotograaf Theo Niekus, die zaterdag onverwacht overleed, kende hier elke straattegel. Hij was hier niet omdat het Damrak de mooiste plek van het land was. Als fotografen hier met een zogenaamd mooie foto vandaan kwamen, dan hadden ze, wat hem betreft, niet goed gekeken. 

Niekus, een rijzige verschijning die zich onopvallend heen en weer bewoog door de straat, fotografeerde ‘vanuit een ooghoek’, zoals hij zelf zei. ‘Een beetje koekeloeren’, was een andere omschrijving, die enigszins verdonkeremaande dat hij bezig was een geweldig oeuvre op te bouwen over het gedrag van de moderne mens. 

Hij publiceerde zijn observaties online en in een serie boeken en tijdschriften in eigen beheer, zoals Passanten (1996) en Damrak (2005). Bij het verschijnen van dit boek schreef Het Parool: ‘Als we over tien, twintig jaar willen weten hoe de stad er rond de eeuwwisseling bijlag, zijn we blij dat Theo Niekus zijn dagen op het Damrak sleet.’ 

Niekus werkte snel en onophoudelijk en kon op een werkdag op straat honderden foto’s maken. Van toeristen met die lege ‘op doorreis’-blik, zakkenrollers, dronken mensen, op alle uren van de dag, onder alle omstandigheden. Hij fotografeerde een straalbezopen man die tegen de automatiek van Febo leunt, zoekend naar kleingeld, met een grote pisvlek in zijn broek. En in een tropische regenbui maakt hij een foto van een eenzame jongen, de enige sterveling die niet schuilt, op weg over het Damrak.

Hij kon zich expert in menselijk gedrag noemen en hij was tegelijk bezig met een enorme visuele encyclopedie, waarin hij dat gedrag had ingedeeld in een eindeloze reeks categorieën. Een poging - schitterend en gedoemd te mislukken - om voor eens en altijd greep te krijgen op de chaos van de straat en het leven. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden