Storm? Woonwagenbewoners feesten stug door

Terwijl de festivalgangers schuilen onder een van de partytenten, zingt zanger Lenie Gerrits dapper door voor een leeg campingveld. 'Je hoeft niet te vragen, ik kom van de wagen, In de rolleman daar stond mn wieg'.

Een woonwagenbewoner zingt terwijl andere bewoners dansen in de regen op het woonwagenfestival 'Samen op Reis'. Beeld Marcel van den Bergh

De woonwagenbewoners neuriën op afstand mee, met één hand aan de tentstok. Eerder vanmiddag waaide er een door de storm het bos in. Niet veel later moest ook het luchtkussen voor de kinderen worden afgebroken.

Zaterdagmorgen waren er nog een paar bezoekers geweest, burgers die wel eens een kijkje wilden nemen in een woonwagen. Maar verder heeft de storm het eerste woonwagenfestival 'Samen op reis' wel een beetje verpest.

'We hadden vijfhonderd bezoekers verwacht. Maar als je de hele dag code rood, code oranje hoort, dan komt je niet', zegt organisator Tonny Pruijmboom (34), terwijl de regen tegen zijn tent slaat.

Maar waar andere evenementen zoals het Rotterdamse zomercarnaval, het skûtsjesilen in Stavoren en het Haagse Milan Summer Festival zaterdag zijn afgelast, houden de woonwagenbewoners stug vol. Met bier en barbecuevlees proberen ze er nog wat van te maken.

Festivalbezoekers kijken wat onwennig naar een vrouw in de deuropening van haar woonwagen. Beeld Marcel van den Bergh

Woonwagencultuur

Sinds een jaar is de Nederlandse woonwagencultuur officieel erkend als Immaterieel Erfgoed, net als bijvoorbeeld de bloemencorso en het carbidschieten. En adel verplicht, weet Pruijmboom. 'We moeten onze cultuur nu ook actief onderhouden en de wagens, zangers en ambachten laten zien aan de burgermaatschappij.'

De initiatiefnemers willen ook 'de relatie met burgers en overheid verbeteren'. De woonwagenbewoners kampen met een slecht imago. In 2012 oordeelde een ministeriële inspectie dat in mogelijk 44 gemeenten woonwagenkampen waren uitgegroeid tot vrijplaatsen 'waar personen zich niets gelegen laten liggen aan normen en wetten'.

Een groot probleem is volgens Pruijmboom dat de kampbewoners altijd over één kam worden geschoren. 'We hebben met veel vooroordelen te maken. Daarom zeggen we: kom eens kijken, drink een bakje koffie mee.'

Twee bezoekers kijken een woonwagen in. Het woonwagenfestival is bedoeld om de gewone burger kennis te laten maken met de woonwagencultuur. Beeld Marcel van den Bergh

Vier eigenaren van een klassieke woonwagen hebben op verzoek hun huis meegenomen naar Zeewolde. Onder hen Chiel Wolters, naar eigen zeggen de enige nog rondtrekkende woonwagenbewoner in Nederland. 'Ik verveel me snel op één plek, dat voelt als een gevangenis', zegt hij.

Vrijwel al zijn cultuurgenoten - Nederland telt er 30 duizend - wonen tegenwoordig op een woonwagenkamp. Zo niet Wolters. Als 'venter' vergaart hij zijn inkomen op klassieke wijze langs de weg. 'Ik leef van de handel. Waarin? Van alles, van pleisters tot auto-onderdelen. Maar als het moet ben ik ook dakdekker. Je moet wel.'

In zijn met veel hout, hoogpolig tapijt en aardewerk ingerichte wagen is het een komen en gaan van familie en kennissen. Ook dat hoort bij de woonwagencultuur. De deur staat altijd open, privacy is iets voor burgers. En de schoenen moeten uit, want de wagen moet netjes blijven.

Een bezoeker van het festival gluurt naar binnen bij een woonwagen. Beeld Marcel van den Bergh

Een eigen wagen

Chiel heeft bezoek van Nico Scheepers (20) en zijn achterneef Perry van Doorn (17). Die laatste bewoont met zijn opa een van de twee woonwagens in het Gelderse Hedel.

De jongens kunnen zich niet voorstellen dat ze ooit in een kiet moeten gaan wonen. De broer van Perry woont wel in een huis. 'Als je bij hem aankomt, dat is heel apart. Je kijkt gewoon tegen een rijtjeshuis aan', zegt Van Doorn.

Wel wordt het steeds moeilijker om een eigen wagen te bemachtigen, zegt Scheepers. Veel van de aanwezige woonwagenbewoners fulmineren over het 'uitsterfbeleid' van veel gemeenten. Als de eigenaar overlijdt of verhuist, heft de gemeente de plek op, bijvoorbeeld door er beton te storten. 'Maar alles wat je lief is, is je wagen', zegt Scheepers. 'Het gevoel als ze de wagen slopen, daar heb je geen woorden voor.'

Volgens Tonny Pruijmboom, die inmiddels zelf ook een huis bewoont in Eindhoven, is het een utopie te denken dat alle woonwagenbewoners ook echt in een wagen kunnen wonen. 'Je komt er niet meer tussen.'

Een bewoonster in haar woonwagen. Beeld Marcel van den Bergh

Trots

De festivalgangers zijn trots dat het Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed hun cultuur heeft erkend, zeggen ze. 'Maar er is nog niets veranderd. Nu moet de overheid er nog naar handelen.'

Buiten zingt Lenie Gerrits het lege grasveld toe: 'We worden uit elkaar gedreven, velen van ons wonen in een huis, in ons hart de zelfde gebleven, op het kamp daar waren we thuis.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden