Stoelendans beïnvloedt festivals weinig

Marco Müller, die zaterdagavond onverhoeds afscheid nam van 'zijn' Locarno, was binnen korte tijd al de vierde directeur van een groot filmfestival die opstapte of zijn vertrek aankondigde....

Moritz de Hadeln, twintig jaar directeur van Berlijn, kreeg in april te horen dat zijn contract afloopt na februari 2001; Diego Galan van San Sebastian gaat per 1 januari 2001 om persoonlijke redenen weg; Gilles Jacob, de programmeur van Cannes, had eerder al meegedeeld dat hij het met zijn 70 jaar wel genoeg vond (hij wordt president van het grootste festival ter wereld). En Alberto Barbera is pas sinds vorig jaar september directeur van Venetië.

Kortom, in anderhalf jaar tijd zijn de drie grootste Europese festivals en twee uit de subtop van leiding gewisseld. Rotterdam lijkt nog het meest stabiel: Simon Field blijft.

Het is de vraag of de wisselingen een grote verandering in de festivals tot gevolg zullen hebben. De politieke perikelen die altijd als een dreigende wolk boven Venetië hangen, maken het voor iedere directeur daar lastig, maar de kwaliteiten van Alberto Barbera als organisator, programmeur en gastheer zijn zo sterk dat hij nog wel een paar jaar zal aanblijven.

In San Sebastian heeft de manager van het festival, Mikel Olaciregui, de plaats van Diego Galan overgenomen om de continuïteit te garanderen. En de beoogde opvolger van Gilles Jacob werd nog vóór zijn benoeming ontslagen, juist omdat hij aankondigde de politiek van het festival te willen wijzigen.

In Berlijn lag Moritz de Hadeln al jaren onder vuur. Zijn persoonlijkheid was niet voor iedereen toegangelijk, en er kwam steeds meer kritiek op zijn programma (overheersd door Hollywoodfilms die snel daarop hun Europese premières beleven en Berlijn gebruiken voor extra publiciteit). De opvolger van De Hadeln, Dieter Kosslick, momenteel hoofd van de Filmstiftung Nordrhein-Westfalen, heeft aangekondigd de Amerikaanse films niet te negeren, maar zich toch veel meer op de Europese en Duitse film te concentreren. De beminnelijke Kosslick heeft gezag en vele vrienden. Van hem wordt verwacht dat Berlijn kwalitatief en atmosferisch sterk zal verbeteren.

Voor de opvolging van Marco Müller zijn al meteen veel namen genoemd, van zijn assistentes Maria Teresa Caviva en Tiziana Finzi, de Züricher bioscoopeigenaar This Brunner, de directeur van het Franse festival van Lyon Jean Perret, tot de Italiaanse critica Irene Bignardi, die ook al jaren als kandidaat voor Venetië gold. Geen mensen die de bestaande lijn van Locarno wezenlijk zullen veranderen, zij het dat zij de eigenwijsheid van Marco Müller missen, en natuurlijk diens contacten en scherp gevoel voor nieuwe ontwikkelingen.

Müller nam afscheid met een festival dat volgens hem de perfecte balans had. Met een competitie vol premières (tegenstanders: 'Hij heeft liever premières dan goede films'), een aantal Hollywoodfilms voor het grote publiek dat 's avonds de openluchtbioscoop van het Piazza Grande vulde ( 'Hij gaat te ver met dat platte Hollywoodvertoon'), een alom gewaard prachtig retrospectief van ooit verboden Russische films, een interessante selectie van jonge filmers, en ruime aandacht voor de Zwitsers producties.

In Müllers filosofie is een festival niet alleen een lijst van topfilms. Hij onderstreepte wat ooit Huub Bals zei en wat voor Rotterdam nog steeds geldt: een festival is een levend organisme, waarin een diversiteit aan regisseurs met elkaar in dialoog gaan. Een festival als dat van Locarno is als het ware een cinematografisch restaurant waar in een aangenaam artistiek klimaat een gevarieerde dis met vele gangen wordt opgediend, bestaande uit enkele delicatessen, een paar vertrouwde gerechten en proefsels van diverse aard. Een festival moet informatie bieden over onbekende talenten uit de hele wereld, die iets interessants proberen of het in zich hebben om straks iets bijzonders te kunnen maken.

Dat betekent dat de totale maaltijd belangrijker is dan elk gerecht op zichzelf. Müller had het geluk dat de onafhankelijke (maar wel door hem samengestelde) jury het Gouden Luipaard gaf aan een film die door zijn persoonlijke inspanningen voor het eerst na vier jaar te zien was: Baba ('Vader') van Wang Shuo, een onbekende Chinese regisseur. Er bestaat maar één kopie van, die nu maar één keer te zien is geweest, in Locarno, op het laatste festival van Marco Müller.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden