Nieuws Steve McQueen

Steve McQueen legt jaargang Londense scholieren vast: 76.146 kinderen op 3.128 foto’s

Steve McQueen voor zijn project Year 3. Beeld Jessica McDermott / Tate

Is er, achteraf gezien, een belangrijker moment in het schooljaar dan het poseren voor de klassenfoto? Netjes naast elkaar staan of zitten, liefst naast je beste maatje, met de docent in het midden. Je ouders tonen de foto trots aan opa en oma, om hem vervolgens in te lijsten of in een album te plakken. Decennia later volgt de herontdekking en melancholie: de terugblik op de onschuldige jaren. En, ja, wat zou er van die en die geworden zijn?

Toen de in Amsterdam woonachtige Britse filmmaker Steve McQueen (50), winnaar van de Turner Prize en een Oscar twintig jaar terug met zijn eerste kind door de schoolpoorten wandelde, werd hij overvallen door vragen. Wat voor generatie gaat hier naar school? Wat gaan deze kinderen van de wereld maken? Is het geen idee, zo vroeg hij zich af, om een jaargang van alle scholen in Londen te vereeuwigen in klassenfoto’s en die in een museum te hangen? Zo kwam hij op het idee  voor Year 3: a Portrait of London, nu te zien in Tate Britain. 

Het hart van het museum is overgenomen door Londense schoolkinderen. Aan de muren van de centrale hal en de twee vleugels hangen, in speciaal gemaakte lijsten, 3.128 klassenfoto’s (gemaakt door een team van fotografen onder leiding van McQueen) met de lachende gezichten van 76.146 7- en 8-jarigen, plus hun ruim zesduizend leerkrachten. Daar blijft het niet bij. De expositie is middels zeshonderd billboard ook elders in de stad te zien. Het is de kleurrijke toekomst van ’s werelds meest gemêleerde metropool.

Van een afstandje vormen de foto’s, dankzij de Engelse schooluniformen, een lappendeken. Verschillende tinten blauw, rood en groen overheersen, met tinten roze en geel. Op veel foto’s vormen klimrekken de achtergrond, maar bij sommige christelijke scholen zijn kruizen zichtbaar, aartsengelen en teksten als ‘Becoming the people God made us to be’ of simpelweg ‘God is with us’. Op een foto worden de kinderen geflankeerd door afbeeldingen van Elizabeth I en Stephen Hawking.

Het aantal nationaliteiten op de foto’s ligt rond de driehonderd, een stuk hoger dan in de Londense jeugdjaren van McQueen. Klassen variëren in grootte van drie kinderen (speciaal onderwijs) tot dertig. In verreweg de meeste klassen staan jonge vrouwen voor de klas, in sommige gevallen met hoofddoekje. De opzet is geografisch van aard: van oost, zuid, west en noord, maar de namen van de scholen zijn weggelaten.

Steve McQueen Year 3 2019. Little Ealing Primary School Beeld Steve McQueen & Tate

Dat laatste heeft te maken met de voornaamste uitdaging van het project: privacy. Elke Londense school is benaderd om mee te doen. De scholen moest alle ouders om toestemming vragen. In sommige gevallen heeft één dwarsliggende ouder de deelname van een school verhinderd. Andere scholen hadden geen tijd (en hebben nu waarschijnlijk spijt). Uiteindelijk is 70 procent van de Londense scholen vertegenwoordigd, meer dan verwacht.

Alle afgebeelde scholieren zullen de Tate bezoeken, op zoek naar zichzelf aan de muren die normaal gesproken toebehoren aan de Hogarths en Hockneys. Voor veel kinderen zal het het eerste bezoek aan een museum zijn. Naast alle filosofische overpeinzingen was dat het praktische doel van McQueen: om de kinderen, in de levensfase waarin ze zich bewust worden van de wereld om hen heen, in aanraking te brengen met kunst.

Beeld Steve McQueen & Tate

Steve McQueen, Year 3. Tate Britain, Londen, t/m 3/5. 

Kunstenaar én filmmaker

Steve McQueen is de zeldzame kunstenaar die zowel in de filmindustrie als in de wereld van de moderne kunst toonaangevend is. Hij won als eerste zwarte filmmaker een Oscar in de categorie ‘Beste Film’ (voor 12 Years a Slave uit 2013). Maar hij won ook de Turner Prize, de hoogste Britse kunstprijs. Op het Goldsmiths College aan de Universiteit van Londen ontwikkelde hij zijn belangstelling voor film. Het leidde tot een oeuvre van korte filmwerken. In 2014 kocht het Stedelijk Museum in Amsterdam de film Running Thunder. Andere films van McQueen zijn Hunger (2008), Shame (2011) en Widows (2018).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden