Sterviolist Isabelle Faust heeft beslist nog iets toe te voegen aan Mendelssohns Vioolconcert

Faust over haar unieke opname en uitvoering van een van de meest gespeelde vioolconcerten

De Duitse sterviolist Isabelle Faust nam dit jaar Mendelssohns Vioolconcert op, een stuk dat al door talrijke voorgangers werd verklankt. Toch heeft Faust, vertelt ze, daar beslist nog iets aan te voegen.

Isabelle Faust over spelen in de ruime Royal Albert Hall: 'Het is de kunst om niet te pushen.' Beeld Felix Broede

Het is een uur na haar optreden in de Londense Royal Albert Hall en Isabelle Faust (45) zit erbij alsof ze makkelijk nog een concert kan geven. Het stuk dat de Duitse stervioliste zojuist heeft uitgevoerd, het Vioolconcert van Felix Mendelssohn, heeft ze deze zomer op cd uitgebracht. Die opname wordt overal bejubeld. Maar net heeft ze het maar mooi even voor vierduizend toehoorders gespeeld. Tijdens de BBC Proms, de prestigieuze concertreeks waarvoor de Britten de lange rijen en beruchte non-akoestiek graag voor lief nemen.

Veel musici hebben het moeilijk in de zaal uit 1871. De avond ervoor was het Concertgebouworkest er nog te gast. In Mahlers Vierde symfonie kreeg het orkest het publiek in zijn greep, maar dat ging bepaald niet vanzelf. Wie gewend is de Amsterdammers in de comfortabele galm van het Concertgebouw te horen, herkende het orkest haast niet terug. De musici deden te hard hun best de zaal te vullen.

Nee, dan Isabelle Faust. Met het Freiburger Barockorchester, geleid door Pablo Heras-Casado, zuigt de violist je naar hen toe. Hun klank is volstrekt naturel, zoals ook Fausts podiumuitstraling dat is; ze verkiest een comfortabele jurk boven glamour, een kort kapsel boven de archetypische opgestoken vioolmeisjescoupe.

Hoe lukt het haar te schitteren in zo'n lastige akoestiek? 'Het is de kunst om niet te pushen', zegt ze. 'Ik speel dit concert op darmsnaren, die zijn sowieso zachter en bovendien vatbaarder voor ontstemming. Als dat gebeurt, kun je weinig doen.'

Ze speelt, kortom, alsof ze thuis in haar Berlijnse studeerkamer staat - waar ze door haar drukke tourschema overigens weinig verblijft. Dit seizoen wachten er alleen al naar Nederland drie trips: in februari speelt ze Beethoven bij het Rotterdams Philharmonisch, in maart een Schubertiade in TivoliVredenburg in Utrecht en in april speelt ze Bach en Biber in het Concertgebouw in Amsterdam.

Isaebelle Faust

1972 geboren in Esslingen, bij Stuttgart

1977 eerste vioollessen

1983 begint strijkkwartet met familieleden

1987 winnaar Leopold Mozart-concours in Augsburg

1996 verhuist naar Parijs. Ze krijgt de Stradivarius met de bijnaam Sleeping Beauty (1704) in bruikleen, die ze tegenwoordig afwisselend met stalen en barokke darmsnaren bespant

1997 Young Artist of the Year Award van het Britse muziektijdschrift Gramophone

2004 hoogleraar Universität der Künste in Berlijn Wereldwijde optredens. Faust is een favoriet van artistiek uiteenlopende dirigenten, zoals Bernard Haitink en (wijlen) Frans Brüggen

2017 opname vioolconcert van Mendelssohn.

Isabelle Faust

1972 geboren in Esslingen, bij Stuttgart

1977 eerste vioollessen

1983 begint strijkkwartet met familieleden

1987 winnaar Leopold Mozart-concours in Augsburg

1996 verhuist naar Parijs

Ze krijgt de Stradivarius met de bijnaam Sleeping Beauty (1704) in bruikleen, die ze tegenwoordig afwisselend met stalen en barokke darmsnaren bespant

1997 Young Artist of the Year Award van het Britse muziektijdschrift Gramophone

2004 hoogleraar Universität der Künste in Berlijn Wereldwijde optredens. Faust is een favoriet van artistiek uiteenlopende dirigenten, zoals Bernard Haitink en (wijlen) Frans Brüggen

2017 opname vioolconcert van Mendelssohn.

Maar nu staat alles in het teken van Mendelssohn. Nog een opname van een van de meest gespeelde vioolconcerten? Zeker. Maar het is er niet zomaar een. Zoals de Nederlandse Liza Ferschtman begin dit jaar verraste met een slanke Mendelssohn in een klassieke jas, blijkt ook de opname van Faust een aanwinst. Ze begint haar lezing innemend en subtiel, maar wat volgt is een diabolische tour de force. Aan haar Mendelssohn is niets poezeligs. Zelden straalde dit vioolconcert zo veel urgentie uit.

'Ik denk dat de kracht van de samenwerking is dat iedereen dieper in het stuk wil duiken', zegt Faust. 'Bij dit orkest blijft iedereen maar graven. En het bijzondere is dat het orkest het stuk nooit eerder heeft gespeeld.'

En dat maakt verschil, zegt Faust. 'De musici torsen geen zware romantische uitvoeringstradities met zich mee. Ze kunnen Mendelssohn benaderen vanuit de muziek van zijn voorgangers. Het inspireert mij enorm om met mensen te werken die zo gretig en onbevangen zijn.'

Zelf speelt ze het stuk wel al jaren. Het was het eerste grote romantische soloconcert dat ze instudeerde. Het geldt als een stuk waar je als debutant mee kunt aankomen. De eerste lp die ze kreeg, was een Mendelssohnopname van Anne-Sophie Mutter. Toch heeft ze ervoor gezorgd dat het stuk ook voor haar als nieuw voelt.

Haar troef: Faust is bij de instudering zo veel mogelijk uitgegaan van de partijen en aanwijzingen van grote 19de-eeuwse violisten Joseph Joachim en Ferdinand David. Zeker de laatste is van belang: hij was de man voor wie Mendelssohn het stuk componeerde. David gaf zijn vriend aanwijzingen bij het componeren. Wat deden violisten als Joachim en David anders?

'Hun vingerzettingen verschillen enorm van wat nu gebruikelijk is. Voor iemand als Joachim was vibrato echt een effect, dat kun je dus niet structureel toepassen. Wel gebruikten ze veel portamento (het glijden van toon naar toon, red.).' Op een denkbeeldige viool - haar Stradivarius blijft veilig in de koffer - demonstreert ze hoe ze vier achtereenvolgende tonen op een denkbeeldige e-snaar speelt, maar dan steeds met haar wijsvinger. 'Dat heeft gevolgen voor je timing.'

Ook de streekvoering is vaak anders. In hoeverre is ze trouw gebleven aan die historische bronnen? 'Ik wil het gevoel hebben dat ik zo dicht mogelijk bij Mendelssohns klankwereld kom. Maar ik heb zeker niet alle vingerzettingen overgenomen. Uiteindelijk is het mijn interpretatie, niet die van Ferdinand David. En over Joseph Joachim werd geschreven dat hij het laatste deel zo snel speelde dat niemand hem kon bijhouden. Dat hoeft van mij nou ook weer niet.'

Felix Mendelssohn - Vioolconcert, Symfonie nr. 5 & de ouverture De Hebriden.
Isabelle Faust (viool), Freiburger Barockorchester o.l.v. Pablo Heras-Casado. Harmonia Mundi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.