Sterke verhalende passages in dappere zoektocht naar dialoog

Boek (non-fictie) - Thuis bij de vijand - Moslims en joden in Nederland

Een dappere zoektocht naar een dialoog tussen joden en moslims. Van Weezel legt het er niet dik bovenop en juist dat maakt de verhalende passages sterk.

Natascha van Weezel met haar vader Max van Weezel. Beeld anp

In de zomer van 2014 ontdekte Natascha van Weezel dat ze op een eiland leefde. Helemaal in haar eentje. Ze hoorde nergens meer bij.

Het was de zomer waarin het conflict in Gaza hevig woedde en de felle beschuldigingen van het pro-Israël- en pro-Palestinakamp over en weer vlogen. Van Weezel had eerder een documentaire gemaakt en een boek geschreven over de 'derde generatie' van de Holocaust, kinderen zoals zij. Talkshows hadden haar, een welbespraakt, links meisje uit Amsterdam-Zuid, ontdekt als 'gematigde jood'. Ze was, zei ze zelf, een 'kritisch zionist': vóór het bestaansrecht van Israël, maar tegen de agressie tegen de Palestijnen. Zo was ze opgevoed door haar ouders, attische journalisten.

Ze hield van het land waar haar oom en tante woonden, waar ze vaak op vakantie was geweest, maar keurde het beleid af. Ze hield ook van haar half-Marokkaanse vriendin Kyra. Waarom konden 'joden' en 'moslims', zoals ze ineens weer heetten, niet met elkaar in gesprek? Waarom die haat? We eten toch allemaal graag humus en falafel?

Om die argeloze goedwillendheid werd ze keihard weggehoond. Een Gaza-activiste noemde haar 'een vuile fascist', voor kennissen uit de joodse gemeenschap was ze 'een gore nestbevuiler'. Ze was geschokt, maar wist meteen dat dít haar onderwerp was: zij moest 'onderzoeken waar het schuurde'.

Van Weezel ontdekt dat er zoiets bestaat als een 'dialoogscene', verenigingen met namen als 'Salaam Shalom' of 'Mo & Moos', met bijeenkomsten waarop onderzoekers en theologen het zeer met elkaar eens zijn. Prachtig, maar ze komt steeds dezelfde mensen tegen op die avondjes. Ze begrijpt dat ze het elders moet zoeken, in het gewone leven.

Thuis bij de vijand - Moslims en joden in Nederland

Natascha van Weezel.
Non-fictie.
Balans; 256 pagina's; euro 18,95.

En daar begint dit verhaal een dappere zoektocht te worden. De argwaan en onwetendheid zijn groot. 'Kankerjood' blijkt een gewoon scheldwoord voor vele jongeren die zijn grootgebracht met gruwelverhalen over joden.

Van Weezel gaat naar asielzoekerscentra en scholen. Puberjongens geloven niet dat de Holocaust echt gebeurd is en verwijten de joden dat zíj nu moordenaars zijn. Maar de vijftien jongeren met wie ze Auschwitz bezoekt, zijn diep onder de indruk.

Op een joodse school is bewaking maar de meeste kinderen hebben nog nooit een moslim ontmoet. Ze merkt dat Wilders in sommige joodse kringen weinig weerstand krijgt. Ze ziet ook de frustratie bij moslims die verantwoordelijk worden gehouden voor de terreur van IS.

Meestal wordt de donkerharige Van Weezel voor een Marokkaanse aangezien. Op een bijeenkomst van islamitische Pakistaanse vrouwen vertelt ze dat ze joods is. Een vrouw knijpt in haar arm, ze heeft nog nooit een jood aangeraakt. In een ander gezelschap valt een pijnlijke stilte na haar bekentenis. Niemand praat nog met haar.

Er zijn ook hoopgevende ervaringen. Zoals het bezoek aan een centrum voor uitgeprocedeerde asielzoekers, waar de 80-jarige Channa peuters vertroetelt voordat gezinnen onherroepelijk naar 'Zeist' worden gezonden.

De parallel met Channa's eigen jeugdervaringen, en het verhaal van haar grootouders, ook vluchtelingen, legt Van Weezel er niet dik bovenop. Juist daardoor zijn deze verhalende passages zo sterk.

Aan het eind van haar zoektocht is Van Weezel minder naïef, maar niet minder vastbesloten de dialoog te blijven zoeken. Als ze haar een Gutmensch en een moslimvriendje willen noemen, dan moet dat maar. Radicale gematigdheid, dat is waar zij thuishoort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.