Sterke karakters zien hun zwakheden onder ogen

Mark Rutte blies de term 'Het Dikke Ik', in 2005 gemunt door filosoof Harry Kunneman, nieuw leven in, maar in de VS kennen ze hem ook. In The Road To Character beschrijft NYT-columnist David Brooks hoe The Big Me hem in de weg zit: 'Ik schrijf dit boek om mijn ziel te redden.'

The Big Me Brooks doet zich slimmer en zelfverzekerder voor dan hij is - hij wordt immers betaald om een narcistische roeptoeter te zijn. Eigenlijk vindt hij zichzelf best oppervlakkig. Toch is hij een gevierd columnist van The New York Times, bestsellerauteur en een geliefd docent aan Yale University. De binnen- en de buitenkant van zijn persoonlijkheid zijn niet met elkaar in evenwicht, constateert Brooks. Sterker: er gaapt een kloof tussen de twee, Adam I en Adam II, die hij op persoonlijk en maatschappelijk niveau herkent.

Adam I is ambitieus en streeft naar maatschappelijk succes, naar aanzien en status. Hunkerend naar applaus blaast hij zijn ego op tot The Big Me dat stoer en sterk de wereld verovert. Adam II daarentegen is rustig en stil en koestert morele deugden, zoals eerlijkheid, vriendelijkheid en nederigheid. De bescheiden Adam II laat zijn twijfels en zwaktes zien. Om de carrière van Adam I te ondersteunen moeten we onze kracht cultiveren, schrijft Brooks, maar om Adam II sterker te maken moeten we de confrontatie met onze zwakheden aangaan. Een lastige opgave, want juist nu, in het tijdperk van selfies en social media, floreren de ambities van de dikke Adam I.

Narcisme

De alomaanwezigheid van The Big Me onderbouwt Brooks met een waaier aan onderzoeksgegevens. Vind je jezelf een erg belangrijk mens?, vroegen onderzoekers van The Gallup Organization in 1950 aan Amerikaanse scholieren. Ja, erg belangrijk, antwoordde 12 procent van de deelnemers. Bij een herhaling van het onderzoek in 2005 kregen scholieren dezelfde vraag voorgeschoteld. Nu vond 80 procent zichzelf erg belangrijk. Brooks signaleert ook een enorme groei van eigenwaarde. De gemiddelde scores op de narcismeschaal stegen de afgelopen twintig jaar met 30 procent. De helft van de jongeren wil beroemd worden, zo bleek uit een onderzoek uit 2007; het staat in de top-3 van levensdoelen.

Omdat hij zelf niet weet hoe hij zijn zwakheden moet overwinnen en een rijk innerlijk leven kan krijgen, onderzoekt Brooks de levens van tien mannen en vrouwen met sterke karakters. Sommigen zijn politicus, zoals Frances Perkins, de eerste vrouwelijke minister in de VS, of Dwight Eisenhower, de opperbevelhebber van het Amerikaanse leger in WO II en latere president. Ook kerkvader Augustinus en filosoof Michel Montaigne krijgen een plaats in de eregalerij. Deze tien sterke persoonlijkheden hebben gemeen dat ze hun zwaktes onder ogen hebben gezien. Ploeterend en struikelend bestreden ze hun angsten, overmoed of promiscuïteit, om ze te overwinnen en uiteindelijk een beter mens te worden. De portretten beslaan het grootste en het beste deel van het boek en zijn stuk voor stuk zorgvuldig gecomponeerde beschrijvingen van turbulente levens.

Onevenwichtig

Hoe inspirerend ook, analoog aan de onevenwichtigheid in het karakter van de auteur is ook The Road to Character niet helemaal in balans, zowel in vorm als inhoud. Na meer dan 200 pagina's levensgeschiedenissen is de lezer toe aan een apotheose, maar dan heeft Brooks zijn kruit verschoten. Hij eindigt, gehaast, met een 'Nederigheidscode' van vijftien punten, die jammer genoeg abstract blijven en niet verwijzen naar de concrete helden. Hier komen er een paar: in de strijd tegen je eigen zwakheden is nederigheid de grootste deugd. Een tweede: trots is de grootste ondeugd, trots maakt je blind voor je zwakheden. En ten slotte: wie zijn zwakheden en zondes overwint, wordt niet rijk en beroemd, maar volwassen. Het zou zo op een tegeltje kunnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.