Drama

Stellet licht

Meditatie over liefde en opoffering

Jan Pieter Ekker

Stellet licht begint met een zes minuten durende, bedwelmend mooie zonsopkomst: tergend traag draait de camera langs de sterren, tot er een streepje licht aan de horizon verschijnt. Op de geluidsband klinken krekels, in de verte brult een beest. Langzaam wordt de omtrek van een boerderij zichtbaar tegen het licht van de opkomende zon. Twee uur en twintig minuten later eindigt de film met een even lange zonsondergang. Met deze gespiegelde scène is de cirkel rond; in de tussentijd is het leven van de hoofdpersoon op zijn kop gezet.

In Japón (2002), het speelfilmdebuut van de Mexicaan Carlos Reygadas, vertelt een man dat hij zelfmoord wil plegen. Hij laat de stad achter zich en reist naar een afgelegen bergdorp. Ook in de opvolger Batalla en el cielo (2005) verbeeldt Reygadas de innerlijke strijd van een man, dit keer iemand van middelbare leeftijd afkomstig uit de lagere sociale regionen. Plaats van handeling is de stad: het hectische Mexico City.

Johan, het centrale personage in Stellet licht, behoort tot een kleine Mennonietengemeenschap, die in Chihuahua in het noorden van Mexico leeft volgens de normen en waarden van hun uiterst traditionele geloof (dat zijn oorsprong kent in Nederland; de film is gesproken in het Plautdietsch, dat verwant is aan het Fries). Tegen de wetten van God en zijn volk in is Johan verliefd geworden op een andere vrouw. Sindsdien wordt hij verteerd door liefde, twijfel en schuld, omdat hij ook nog sterke gevoelens koestert voor de moeder van zijn zeven kinderen. ‘Wat er gebeurt met jou is het werk van de duivel’ zegt zijn vader tegen Johan. Maar als vader vertelt over zijn eigen ervaringen, vlak na de geboorte van Johan, verschijnt een glimlach op zijn gezicht.

Johan wordt gespeeld door Cornelio Wall, een Mennoniet afkomstig uit Chihuahua. Hij acteerde niet, maar deed precies wat Reygadas hem opdroeg. Naderhand verklaarde hij dat hij tijdens de opnamen niets van het verhaal had begrepen. Eenzelfde spel speelt Reygadas met de toeschouwer. Die moet zelf maar bedenken wat het prachtig dwarrelende rode cederblad te betekenen heeft, en waarom Johans dochter in een paradijselijke omgeving een appel eet – óf het sowieso iets te betekenen heeft.

Maar ook voor wie niet op zoek gaat naar de betekenis achter ieder detail valt er veel te genieten. Vooral van de schitterende fotografie van Alaxis Zabé (Reygadas’ vaste cameraman Diego Vignetti was niet beschikbaar omdat hij zelf een film aan het regisseren was): haarscherpe, lang aangehouden beelden, vaak badend in zonlicht dat de cameralens overstraalt.

Puur en maniëristisch; onopgesmukt en zwanger van betekenis; eigenzinnig en vol verwijzingen naar grootmeesters van de cinema als Tarkovski, Dreyer en Terrence Malick; Stellet licht is het allemaal. Reygadas is als het knapste jongetje van de klas, die maar al te graag wil laten zien wat hij allemaal vermag. Maar het moet gezegd: Dat is veel. Heel veel. In Stellet licht – waarvoor Reygadas vorig jaar op het festival van Cannes de regieprijs kreeg – deinst hij zelfs niet terug voor wonderen. En het werkt nog ook, waardoor zijn meditatie over liefde en opoffering ten slotte ook nog weet te ontroeren.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden