Steigers als functionele architectuur

Sta je eindelijk voor die wereldberoemde Dom in Florence, staat ie in de steigers. Als toerist met een druk program wil je misschien meteen rechtsomkeert maken....

Machteld van Hulten

Steigers staan al eeuwen aan de wieg van monumentale werken. En ze zijnonmisbaar bij renovaties en restauraties. Altijd ben je geneigd je blikscherp te stellen op datgene wat zich achter een steiger bevindt. Nooitgaat de aandacht uit naar die bouwwerken zelf. Terwijl ze zo spannend enindrukwekkend kunnen zijn.

Een steiger is feitelijk een soort functionele architectuur. Als warehet een gebouw bestaat hij uit vloeren, plafonds en verdiepingen die doortrappen worden ontsloten. Ook een steiger wordt ontworpen, uitgetekend endoorberekend. Compleet met een plan van aanpak, veiligheidseisen en eenbouwvergunning. Alles om er zo handig en veilig mogelijk plaats te biedenaan werkende mannen.

In zijn vorm voegt de steiger zich naar het gebouw waar hij tegen aanstaat. De constructies leggen met hun geometrische lijnen vaak zelfs hetware gezicht van zo'n gebouw bloot: de oervorm, de proporties. In Florencebesef je door die duizelingwekkende constructie van horizontale, verticaleen diagonale steigerpalen, planken en trappetjes eigenlijk pas hoe immensen onmetelijk de koepel van Brunelleschi is.

In Amsterdam staan nu ook een paar mooie exemplaren. Bij de Mozes enAäronkerk aan het Waterlooplein staat er een die de toch al beeldbepalendeklokkentorens er nu nog kloeker doet uitzien. En rond de Munt verrijst eenperfect passende, heel ranke constructie.

Steigers zijn er in vele soorten en maten. En met de prachtigste namen: 'merksteigers' (van Layer), 'blitssteigers', 'tubelock-steigers' maar demooiste is de traditionele steiger ofwel de 'gladde-pijpsteiger' waarbijde metalen buizen aan elkaar worden bevestigd door koppeling en spie.

Deze steiger laat namelijk geen twijfel bestaan over het hoe van deconstructie: alles zie je, elke verbinding, elk detail. In die zin vertoonthij gelijkenissen met gebouwen als het Centre Pompidou waarbij het ook deconstructie is die het meest in het oog springt. En er zijn gelijkenissenmet het werk van architecten als Santiago Calatrava en de door hembewonderde Duitse architect Frei Otto. Beiden zijn behalve architect ookgeschoold als ingenieur respectievelijk constructeur, én beiden leggen inhun ontwerpen de schoonheid van de constructie bloot. De bruggen vanCalatrava zijn niet meer dan kale constructies: alle onderdelen - piloon,tuien, wegdek - hebben elkaar nodig, houden elkaar overeind. Vorm enconstructie vallen samen. En zo is het ook met steigers. Ook het tijdelijkekarakter, de open structuur en het minimale materiaalgebruik die kenmerkendwaren voor de tentconstructies waarmee Frei Otto in de jaren zestig faamverwierf, zie je in steigers terug.

Steeds vaker worden ze gehuld in reclamedoeken. Zo was vorig jaar eengroot vierkant gebouw in Warschau veranderd in de Parijse Grande Arche.Maar reclame kan ook slecht uitpakken. De kerk boven aan de Spaanse trappenin Rome werd deze zomer gesierd door een enorme Puma-schoen. VanFootlocker. Nee, doe dan zo'n vaal groen doek of nog beter: geen doek.

Machteld van Hulten

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden