Beeldvormers Orkaan Dorian

Steeds verder zoomen de fotografen in op de ravage na orkaan Dorian

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: een storm verslaan.

Satellietbeeld van orkaan Dorian. Beeld AFP

Hoe zoiets begint. Eerst zijn er foto’s van zonnige stranden, van keurig uitgelijnde stretchers in het warme zand met palmbomen op de achtergrond, en je weet: dat ligt straks allemaal in puin. Nog even en dan is er niets meer over van die stretchers, zijn de palmbomen met wortel en al uit de grond gerukt. Soms gebeurt er vervolgens weinig, omdat de windhoos, supercel of tropische storm op het laatste moment afzwakte of afzwenkte. Maar meestal worden de voorspellingen bewaarheid, en komen na een paar uur relatieve stilte, waarin de storm zijn vernietigende gang is gegaan, de foto’s je vertellen hoe erg het is geweest.

Zo ging het ook met Dorian en de Bahama’s. Elke orkaan van dit kaliber is uniek, zou je kunnen zeggen, in de zin dat elke orkaan zorgt voor talloze verhalen van verlies en leed die niet zomaar inwisselbaar zijn. Maar wat beeldvorming betreft volgen dit soort tragische gebeurtenissen meestal een vast en inmiddels herkenbaar patroon. Kort gezegd is dat een patroon van uit- en weer inzoomen.

Stel dat alle foto’s met betrekking tot orkaan Dorian door één alziende fotograaf zouden zijn gemaakt. Dan was zij na de eerste aankondiging van de storm gewoon op de grond begonnen, bij het vastleggen van die zonnige stranden en de stretchers en de palmbomen, die er vanwege de wetenschap van het naderende onheil al behoorlijk unheimisch op zouden staan. Met het dichterbij komen van de windstoten en de wolkbreuken had de fotograaf zich met haar camera uit de voeten moeten maken en was ze opgestegen, met een ballon, een vliegtuig, een raket. Terwijl de storm beneden huishield, zweefde zij er noodgedwongen boven, en terwijl ze wachtte, schoot ze ruimteplaatjes van dat woedende grijze oog dat urenlang op dezelfde plek bleef hangen en het zicht op de tropische eilanden geheel ontnam.

Na de storm

Toen was het over. De storm was verder getrokken (misschien zou hij spoedig de kust van Florida bereiken of, wie weet, helemaal uitkomen bij Alabama, zoals Donald Trump, de bekende weerman a.k.a. de Amerikaanse president, voorspelde). Nu de wolken weg waren, kon de fotograaf vanuit de lucht alweer een beetje inzoomen op de Bahama’s. Vergeefs tuurde ze naar de stretchers en de palmbomen op het onbezorgde strand; er was niets van over. Witte plezierjachten waren als speelgoedbootjes lukraak op het zand gekwakt, scheepscontainers op drift geraakt, wegen, steden en vliegvelden ondergelopen. Het water was overal, de schade immens. Dat was vanuit deze positie goed te zien.

Het was zaak om zo snel mogelijk naar beneden te vliegen, nog meer in te zoomen, ooggetuigen te portretteren. Want nu de kust weer veilig was, zat de rest van de wereld te wachten op de beeldenstorm die zou vertellen hoe erg het was geweest en hoe moeilijk het nog zou worden.

‘It’s a helluvajob’, zou die ene fotograaf hebben gezegd. ‘Maar iemand moet het doen.’

Ravage in een haven op het eiland Andros in de Bahama’s, nadat orkaan Dorian is langsgeraasd. Beeld AFP

Van vogel- naar kikvorsperspectief

Goed, die enkele fotograaf is fictie natuurlijk. In het echt waren het er vele: plaatselijke verslaggevers, de inwoners van de Bahama’s, ingevlogen fotojournalisten, evenals weerstations en Nasa-satellieten. Maar het patroon klopt. Op en neer, in- en weer uitzoomen, van vogel- naar kikvorsperspectief – dat is de beweging die de fotografie doorgaans maakt bij het verslaan van een orkaan.

Het is goed te zien op websites van fotoagentschappen als Getty en Reuters, waar foto’s per onderwerp worden gerangschikt. Toen de storm nog in volle gang was, zat ik de pagina’s al steeds te verversen, in de hoop meer te weten te komen over het lot dat de Bahama’s op datzelfde moment trof. Veel meer dan die idyllische strandfoto’s en de satellietbeelden vond ik niet; de fotografie zweefde nog boven de eilanden. Op dinsdag begon ze langzaam te zakken. Daar waren ze: de overzichten van de overweldigende verwoesting.

Een jonge vrouw staat tot haar middel in het water met haar hond. Haar huis in Freeport, op de Bahama’s, is ondergelopen door de orkaan. Beeld Tim Aylen / AP

Steeds verder zoomden de fotografen in en ten slotte zag ik, misschien was het op Twitter, misschien wel op de site van The Guardian, het close-up-portret van een visser die machteloos had moeten toezien hoe zijn vrouw verdronk. Er zaten druppels op de lens. Ik zag wazige foto’s van mensen die tot hun middel in het water stonden, een meisje met een hond in haar armen en op de achtergrond hun ondergelopen huis. Toen wist ik: de fotografie is weer geland en ze doet wat ze moet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden