nieuws kunst

Stedelijk Museum zoekt nieuwe directeur, en er mag niets meer misgaan: dit zijn de kanshebbers

Deze week kwam de vacature voor een nieuw artistiek directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam online. Na het debacle van de twee vorige directeuren, die met de nodige onrust vertrokken, is het een delicate zaak wie Ann Goldstein en Beatrix Ruf zal opvolgen. En dat is duidelijk uit de functieomschrijving af te lezen. Wie zijn kanshebbers? 

Er is duidelijk lering uit het verleden getrokken. Wie de vacature voor een nieuwe artistiek directeur voor het Stedelijk Museum leest, krijgt de indruk dat alle formuleringen zijn dichtgetimmerd om een mogelijk falen te voorkomen. De kandidaat moet loyaal zijn, onafhankelijk en eerlijk, over humor beschikken, goed met de gemeente overweg kunnen en Engels én Nederlands beheersen, niet na drie maanden bij de nonnen in Vught, maar meteen bij binnenkomst.

Blijkbaar mag er niets meer misgaan na ‘een aantal wisselingen in het management’, zoals er eufemistisch te lezen valt. Bedoeld worden de twee vroegtijdig afgehaakte artistiek directeuren die met het nodige kabaal de deur achter zich dichtsloegen: Ann Goldstein (vertrokken in 2013) en Beatrix Ruf (in 2017). De een omdat ze niet communicabel was, de ander omdat ze werd beticht van belangenverstrengeling met de kunsthandel. Beiden konden ook niet overweg met hun zakelijke directeuren - die dan ook beiden voortijdig vertrokken. Dat nooit meer, klinkt het nu in de omschrijving.

Tien jaar geleden lag de nadruk in de vacature nog op het belang van kunst en de rol van het Stedelijk in de (internationale) museumwereld. In 2013 stonden vereisten te lezen als ‘goede connecties met de kunstmarkt’ en ‘efficiënte manager’. Nu moeten kandidaten zich ervan vergewissen over duizendpootachtige karaktertrekken te beschikken: de collectie onderhouden, spraakmakende tentoonstellingen maken, innovatie uitdragen, sponsoren aantrekken, diversiteit en inclusiviteit omarmen, een ‘holistische kijk op algemeen bestuur’ bezitten, en nog veel meer.

Wie daarvoor in aanmerking komen? Buitenlanders als Goldstein en Ruf hadden het hier moeilijk en zijn met pek en veren naar de uitgang geleid. De keuze zal waarschijnlijk vallen op een Nederlander of Vlaming die zijn moerstaal kent, op de hoogte is van de lastige politieke mores in Amsterdam, en die een breed publiek weet aan te spreken. 

Keuning

Bijvoorbeeld Ralph Keuning (1961) die van Museum de Fundatie in Zwolle een succes heeft gemaakt. Met zijn sandwichformule van exposities (het Volendamse muziekduo Nick en Simon en de Duitse Neo Rauch), wist hij als directeur zowel een nieuwsgierig lekenpubliek als kunstminnende diehards te trekken – in aantal soms meer dan Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Als grote communicator ligt hij goed bij de gemeente Zwolle. Maar zijn veelzijdigheid kan ook tegen hem pleiten: in Amsterdam verwacht men wel een iets hoger niveau en meer experimenten dan overzichten van bijvoorbeeld Jeroen Krabbé en Jan Cremer.

Ralph Keuning, directeur van Museum de Fundatie in Zwolle. Beeld EPA

Wolfs

Aan de andere kant van het spectrum bevindt zich Rein Wolfs (1960). Bij het grote publiek niet zo bekend, want al jaren werkzaam in Duitsland (Bundeskunsthalle in Bonn) en daarvoor in Zwitserland (Migros Museum für Gegenwartskunst, Zürich). Hij was slechts voor een korte tussenpoos conservator moderne en hedendaagse kunst in het Boijmans.

Wolfs heeft zich ontwikkeld tot een doorgewinterde museumbestuurder, kent de mores van het openbaar bestuur, heeft een stel fraaie tentoonstellingen op zijn naam staan, zoals de roemruchte presentatie van de Nederlandse delegatie op de Biënnale van Venetië. Nadeel zou zijn weinig sprankelende voorkomen kunnen zijn, het feit dat hij wat vervreemd is geraakt van zijn geboorteland en zijn contract, dat door de Duitse regering is verlengd tot 2023.

Nina Zimmer (links), directeur van Kunstmuseum Bern naast Rein Wolfs directeur van de Bundeskunsthalle in Bonn. Beeld EPA

Huijts

Geduchte concurrent van Wolfs en Keuning is Stijn Huijts (1959), directeur van het Bonnefantenmuseum in Maastricht. Hoewel hij zijn carrière in Limburg heeft opgebouwd, moet het Stedelijk-leiderschap toch ook voor hem de overtreffende tree in zijn loopbaan zijn. Huijts, naar verluidt nogal een solist, kan het in Amsterdam moeilijk krijgen tussen een staf van eigenzinnige conservatoren. Neemt niet weg dat hij, in Maastricht en eerder in Heerlen en Sittard, heeft getoond en neus te hebben voor jong talent en kunstenaars die buiten de canon vallen.

Stijn Huijts, directeur van het Bonnefantenmuseum in Maastricht. Beeld Hollandse Hoogte

Demeester

En dan is er natuurlijk de onvermijdelijke Ann Demeester, geboren in Brugge. Verbaal begaafd, maatschappelijk geëngageerd en behept met een sterke présence. Demeester (1975) leidde in het verleden met succes het Amsterdamse kunstcentrum De Appel, maar komt als directeur van het Frans Hals Museum nog niet geheel uit de verf: verbouwingsplannen mislukten en het profiel van het Haarlemse museum is misschien te hybride door de combinatie van oude en hedendaagse kunst.

Prinses Maximá en Ann Demeester (rechts), voormalig directeur van De Appel. Beeld ANP

Booij

Maar het Amsterdamse college dat, na voordracht door de raad van toezicht, uiteindelijk de Stedelijk-directeur benoemt, zou ook weleens verrast kunnen worden door een kandidaat van meer politieke dan artistiek onderlegde portee: Lennart Booij (1970). De vroegere Niet Nix-er (kritisch PvdA’er) is weliswaar een outsider, maar heeft als conservator het Stedelijk van binnen gezien, is een begenadigd organisator en spreker, kent de kunsthandel en heeft veel politieke ervaring en fingerspitzengefühl – in Amsterdam een pre.

Lennart Booij, als presentator in het debatprogramma VARA's Nieuwe Lagerhuis. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden