Stedelijk geeft krachtig statement af met duistere videokunst van Ed Atkins

De nieuwe directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam geeft een overtuigend visitekaartje af met de duistere videokunst van Ed Atkins. Het is kunst die je op een basaal zintuiglijk niveau tot je moet nemen; haar begrijpen moet je niet willen.

Ed Atkins: Ribbons. Beeld Gert Jan van Rooij

Laat alle verwachtingen en elke hoop op begrip achter u. Daal over de brede trap naar beneden en dompel u onder in een onderwereld van klanken, liederen en stemmen.

Het is een vereiste om de tentoonstelling van Ed Atkins zo volledig mogelijk in je op te nemen: op een basaal zintuigelijk niveau. Wie zoekt naar houvast komt bedrogen uit als het gaat om deze Engelse videokunstenaar, geboren in 1982. De tweede kunstenaar (na Tino Sehgal) die in het Stedelijk onder de nieuwe directeur Beatrix Ruf een tentoonstelling heeft gemaakt. En met wie Ruf dus een statement wil afgeven. 'Dit is de koers die ik wens op te gaan.' Een gewaagde zet die je lang kan worden nagedragen als het misgaat.

Maar het is niet misgegaan. Het is juist een overtuigend, krachtig gebaar geworden. Nee, inderdaad, ik snapte er geen snars van. En ja, ik kwam erachter dat je het ook niet moet proberen te snappen. De kans is groot dat je verzeild raakt in moeizame retoriek van het existentialistische soort, die afleidt van wat de expositie als eerste indrukken op je afvuurt.

Vergeet dat het schijnbaar over sterfelijkheid gaat, liefde en relaties. In eerste instantie is het een verdoemde droomwereld. Opgeroepen met videobeelden (veelal het gestileerde computergezicht van Atkins zelf) die op immense schermen worden geprojecteerd en door de hele ruimte opflikkeren.

Ondergangs-mood

Terwijl in de open, immense architectuur in de museumkelder de geluiden, klanken en prachtig voorgedragen theaterstemmen (in klassiek Engels, Atkins komt uit Oxford) zich met elkaar vanuit verschillende donkere zalen vermengen. Ook met gezang, van Randy Newmans I Think It's Going to Rain Today (gezongen door Dusty Springfield) tot Bachs Erbarme dich.

Natuurlijk, het is een inkopper van jewelste: zet de Matthäus-Passion op en je bent verkocht. Nu gaat het anders. Omdat Atkins' alter ego 'Dave', een skinheadhooligan, zelf meezingt - te midden van lege bierglazen en brandende sigaretten. Dan kom je toch in een iets actuelere ondergangs-mood. Vergelijkbaar met de Bad Thoughts-foto's van Gilbert & George of de Piss Paintings van Andy Warhol, die ook onverhuld een duister gevoelsleven in beeld brengen.

Het goede is dat Atkins die eigentijdse onrust met uiterst koele beelden en een precieze montage oproept. Er zit stilistisch geen grammetje sentiment aan. Heldere kleuren, met veel wit en lichtblauw, die je doen beseffen dat het verbeelde gemoed van Atkins nu in het ondermaanse wordt afgespeeld, maar zich doorgaans bij helder weer overdag voordoet.

Ed Atkins, Recemt Ouija, Stedelijk Museum, Amsterdam, t/m 31/5. stedelijkmuseum.nl

Ed Atkins: Warm, Warm, Warm Spring Mouths (still), 2013, collectie Stedelijk Museum Amsterdam. Beeld Gert Jan van Rooij
Ed Atkins: Warm, Warm, Warm Spring Mouths (still), 2013, collectie Stedelijk Museum Amsterdam. Beeld Gert Jan van Rooij
Ed Atkins: Happy Birthday!! (still), 2014. Beeld Gert Jan van Rooij
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden