Station Kapsalon, Haaienbek: Rotterdam CS; vreemd geval of weergaloze ode?

Het nieuwe Rotterdam Centraal is het eerste Grand Station van Nederland dat volledig is toegesneden op hogesnelheidstreinen. Vandaag wordt het station geopend door koning Willem-Alexander. De Puntzak, Station Kapsalon, de Haaienbek: een blik op het nieuwe Rotterdam CS.

Beeld ANP

Centraal in Rotterdam
staat Rotterdam Centraal

Heel de wereld gaat er weg
en komt er ook weer aan

Stations zijn als havens
voor de dolende ziel

Begin van het daar en
eind van het hier - J.A. Deelder

TRAAN LATEN
Toen in 2007 werd besloten dat het oude Centraal Station (uit 1957) van architect Sybold van Ravesteyn moest plaatsmaken voor een gloednieuw Rotterdam Centraal zorgde dat bij veel Rotterdammers voor een brok in de keel. Ontwerper Peter Hopman zorgde ervoor dat de neonletters van CENTRAAL STATION nog op het al half gesloopte oude station werden geplaatst. Anagram TRAAN LATEN prijkte op het station, als laatste eerbetoon.

Het aantal reizigers op R'dam CS is dagelijks 110 duizend (net zoveel als op Schiphol) en zal oplopen tot zo'n 320.000 per dag in 2025-2030. Een reizigersaantal dat het station van Van Ravesteyn ook met aanpassingen niet aan zou kunnen; de tunnels naar de perrons waren te smal, de ruime hal stond volgebouwd met kiosken. 'Van een fijn station was eigenlijk al lang geen sprake meer, temeer doordat het Stationsplein een overvolle verkeersknoop was geworden', schrijft Volkskrant-architectuurrecensente Hilde de Haan.

Het dak van het vernieuwde Centraal Station van RotterdamBeeld ANP
De aankomsthal met een ledscherm van 40 bij 4,5 meterBeeld ANP
TRAAN LATEN van ontwerper Peter HopmanBeeld ANP

'Vreemd, hoekig geval'
De Haan kent het nieuwe Rotterdam Centraal drie sterren toe. 'Rotterdam Centraal is in de eerste plaats een goed geoliede reizigersmachine. Vanaf de meeste kanten oogt het nogal wonderlijk: het is een vreemd, hoekig geval. De tragiek is dat dat deels met de eerbied voor een ander jarenvijftiggebouw te maken heeft: dat Groothandelsgebouw dat ooit, mét het station van Van Ravesteyn, een duo parels van de Rotterdamse wederopbouw vormde.

Het Groothandelsbouw is inmiddels wel een beschermd monument en het uitzicht vanuit bioscoop Kriterion mocht daarom niet doorbroken worden. Dus zat er, voor Rotterdam Centraal, aan de centrumkant geen hoog welkomstgebouw in. Wellicht van de weeromstuit heeft Team CS besloten om dan maar op andere wijze op te vallen. Vandaar die gekke vorm, en dat in een opzichtige bekleding die er niet bepaald uitnodigend uitziet. Die omhult niet alleen de dikke luifel van de hal maar ook de verdere voorkant en het dak: gebutst roestvrij staal.'

De achterkant van het vernieuwde Centraal Station van RotterdamBeeld ANP

'Weergaloze ode'
Bernard Hulsman is architectuurrecensent van NRC Handelsblad. Hij geeft het station de maximale vijf ballen: 'Het nieuwe CS van Rotterdam is een weergaloze ode geworden aan het oude en Rotterdam hoeft niet langer te treuren over het verdwijnen van de mooie Ravesteyn.'

'Het nieuwe station maakte reizen weer leuk én helpt de stad vooruit. Rotterdam CS is het beste station en het beste wat Rotterdam is overkomen', schrijft de van oorsprong Rotterdamse krant.

Het oude Centraal Station van RotterdamBeeld ANP

In Trouw vertelt architect Jan Benthem van Benthem Crouwels Architecten over de totstandkoming van het puntige afdak. 'Kijk daar op het plein voor het station kwam het metrostation. Toen dachten wij: dan is het wel fijn als die mensen ook droog in- en uit kunnen stappen. Dus toen hebben we het dak wat verder uitgetrokken. (...). Dit is het eerste grote station dat de buitenlandse reiziger ziet als hij ons land binnen komt. We wilden het die allure geven. Dat je uit de trein stapt en denkt: ja, ik ben er. Het moet kunnen meten met stations van Parijs en Londen.'

Bloemist Aad Ollefers (71) opende in 1966 zijn bloemenzaakje in het oude Rotterdam Centraal. In Trouw uit hij zijn onvrede: 'Het is een megalomaan station. Hoe kun je zoiets bedenken voor een stad van ruim 600.000 inwoners? Het oude station was een apart dorp.'

Beeld ANP

Oud en nieuw
Het nieuwe R'dam CS vergeet voorvader Van Ravesteyn niet. Zo is voor de letters van CENTRAAL STATION hetzelfde font gebruikt (het zijn niet de originele letters, die werden gestolen uit een loods waar ze tijdens de verbouwing lagen opgeslagen).

De stationsklok op de glazen gevel van het CS is een replica van de klok die er ooit hing. Twee grote sculpturen die op de gesloopte stationsvleugels prijkten - en in de Maasstad bekend staan als de 'speculaasjes' - markeren nu de fietstunnel die het nieuwe Rotterdam Centraal doorkruist. Twee vlaggenmasten die ooit voor het oude station stonden keren terug op het nieuwe Stationsplein.

Behalve Rotterdam CS zullen binnen afzienbare tijd vijf andere Nederlandse stations behoren tot wat Prorail 'kathedralen' noemt: ultramoderne knooppunten van openbaar vervoer. Bij drie hiervan heeft, net als bij Rotterdam Centraal, Benthem Crouwel Architecten, ofwel Jan Benthem, het voortouw. Arnhem Centraal wordt ontworpen door Ben van Berkel (UNStudio) en Breda Stationskwartier door Koen van Velsen.

'Speculaasje'Beeld ANP
Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden