Nieuws Holland Festival

Stargaze covert Blackstar voor Holland Festival: ‘Bowie is een van de belangrijkste musici van onze tijd’

Voor Tribute to Bowie bewerkte het muziekensemble David Bowie’s laatste album Blackstar.

Beeld uit clip 'Blackstar' van David Bowie.

Zeker, die allereerste full on Bowie-ervaring was indrukwekkend voor André de Ridder. In 1987, een paar jaar nadat David Bowie met zijn album Let’s Dance ook mainstream succes had gekregen, zag de Duitse dirigent (47) het popicoon optreden in Berlijn. ‘Ik herinner me een aangrijpende versie van Heroes op een podium vlak voor de Rijksdag. En aan de andere kant van De Muur had zich een grote menigte verzameld om wat van het concert mee te pikken.’

Maar dat was niet eens hét moment dat de Duitse leider van het internationale muziekensemble Stargaze overweldigd werd door Bowie’s enorme talent. Bijna dertig jaar later gebeurde dat pas.

‘Twee jaar geleden werd ons gevraagd een eerbetoon aan Bowie te spelen voor The BBC Proms. En omdat we ook wat van zijn laatste album wilden doen, beluisterde ik de versie van Blackstar voor strijkkwartet van componist/producer Jherek Bischoff op zijn ep Strung Out in Heaven. Overweldigend.’

Dát was het moment dat De Ridder fan werd en ging graven in de Bowie-catalogus. Dus toen hij na de Proms nogmaals werd gevraagd om iets te doen met Bowie, volgde een volmondig ‘ja’.

‘Maar het moest niet hetzelfde programma worden, met nummers uit zijn hele carrière’, vertelt De Ridder tijdens een repetitiesessie in het Amsterdamse Muziekgebouw. ‘Het idee om zijn laatste album Blackstar integraal te spelen sprak me meer aan, omdat Bowie daarvoor zelf nooit de kans heeft gehad. Wij doen dat nu voor hem.’

En dus staat het Stargaze-ensemble op 23 juni tijdens The Proms van het Holland Festival op het podium van het Amsterdamse Concertgebouw om Bowies zwanenzang, onder de titel Tribute to Blackstar, nieuw leven in te blazen.

Stargaze

Voor het internationale muziekensemble Stargaze zijn muzikale grenzen er om overschreden te worden. Het collectief van grotendeels klassiek geschoolde musici heeft zich er sinds 2013 op toegelegd interessante muziek uit alle genres te spelen. Het ensemble kan net zo goed composities aan van minimal componist Terry Riley, als van The National-gitarist Bryce Dessner; werkte samen met Damon Albarn, Radioheadgitarist Jonny Greenwood, neo-klassiek pianist Nils Frahm, en elektronisch muzikant Matthew Herbert.

Want een nieuw leven wordt het, geen slaafse kopie. Als Stargaze aan de slag gaat met bestaand materiaal, giet het ensemble het werk in een andere, voor hun passende vorm, zonder de geest ervan aan te tasten. Het collectief, bestaande uit musici uit pop, klassiek en jazz die én bladmuziek kunnen lezen én kunnen improviseren is er veelzijdig genoeg voor. In samenwerking met arrangeurs van binnen en buiten de gelederen en zangeressen Anna Calvi, Laetitia Sadier (van de band Stereolab) en Anja Plaschg (van Soap & Skin) zetten ze hun versie neer. Herkenbaar blijft het want de zanglijnen zijn gehandhaafd. De Ridder: ‘De grootste verandering is dat we de partijen van de instrumenten anders hebben ingevuld. Er zitten zoveel verschillende klankkleuren in Bowiesongs, die niet altijd meteen tot hun recht komen in een kleinere bandbezetting. Je kan die ontsluiten door die partijen over meerdere instrumenten te verdelen.’

De partijen voor saxofoon – een prominente rol op Blackstar – zijn nu uit elkaar getrokken en bij de verschillende spelers van het ensemble beland. Sowieso maakt de muziek van de componist Bowie het ideaal om voor een groter gezelschap te bewerken. ‘Het ongelooflijke vakmanschap in het songschrijven, de aandacht voor details in zijn arrangementen, de harmonieën in zijn nummers en de gedurfde melodiewendingen en akkoordprogressies maken ze zo bijzonder knap en interessant.’

Luister maar naar het door Bowie zelf orkestraal opgetuigde Life On Mars (1973), een van zijn bekendste nummers. De akkoordprogressie naar het couplet is voor popmuziek verrassend, maar niet onlogisch. Want met iedere onverwachte wending krijgt Bowie’s zangmelodie de gelegenheid hoger te klimmen. Alsof hij langs een kronkelig bergpad omhoog loopt, tot hij de top en het couplet bereikt, en de zon doorbreekt. Als luisteraar word je naar dat onvermijdelijke hoogtepunt geleid in iets dat in wezen een romantische pianoballade is.

De Ridder: ‘Het nummer heeft daardoor iets klassieks.’

De dirigent noemt Bowie’s werk dan ook tijdloos. Is hij een van zijn favoriete componisten?

‘Absoluut! Je herkent Bowie meteen, net zoals je Mozart herkent. Ik durf zonder terughoudendheid te zeggen dat hij een van de belangrijkste musici is van de tweede helft van de 20ste eeuw. Ik ben ervan overtuigd dat zijn muziek een enorme hoeveelheid mensen emotioneel en spiritueel heeft beïnvloed. Het is maar de vraag of dat ook geldt voor de bekendste modern klassieke componisten.’

Stargaze speelt 23/6 in het Amsterdamse Concertgebouw Tribute to Blackstar tijdens de Holland Festival Proms.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.