Star Wars geeft het gevoel dat we weer dertien zijn

Het is een schuchter applaus, dat Kevin Gardner maar matig bevalt. Hij verrijst uit zijn stoel, en na een machtig 'May the force be with you' vult een kort maar hevig gejuich de bioscoopzaal....

Van onze medewerker

Tim Overdiek

NEW YORK

Ook hier, op dinsdagochtend in Manhattan, is Star Wars weer een daverend succes, zij het op de valreep dankzij een overenthousiaste fan van het eerste uur. New-Yorker Gardner (33) zag de film van bedenker en regisseur George Lucas inmiddels twee keer. De bewerkte versie welteverstaan.

Als dertienjarig jongetje, en miljoenen generatiegenoten met hem, raakte Gardner totaal verslingerd aan de sciencefictionserie, die ook de Amerikaanse filmindustrie op zijn kop zette. 'Star Wars was je reinste escapisme', aldus Gardner. Hollywood ontdekte een nieuw geldbron.

Twintig jaar na dato zwelgen de Verenigde Staten in cinematografische nostalgie. De trilogie is na een technologische opknapbeurt andermaal uitgebracht. De avonturen van Luke Skywalker en Darth Vader hebben niets aan kracht ingeboet. Integendeel, de rij wachtenden telt behalve loyale dertigers ook nieuwsgierige tieners.

Kevin Gardner heeft zijn neefje Eric meegenomen. Ook Eric (12) weet inmiddels alles van Star Wars, maar hij vergaarde zijn kennis via de video. De 'echte' kennismaking met de sterrenoorlog op het witte doek laat zich in één woord vangen. 'Cool.'

Gardner is even sterk in vervoering gebracht, met een enkel voorbehoud. 'Het geluid stond wel erg hard. En de kleuren waren scherper dan ik dacht.' Maar de jeugdherinneringen kwamen weer onstuimig bovendrijven. En daar was het vooral om te doen. 'Alsof ik weer dertien was. Ik kon me na afloop niet bedwingen', verklaart hij zijn ijselijke schreeuw.

Die emoties verklaren wellicht grotendeels het eclatante succes, dat deze maand tot een mijlpaal leidde. Star Wars verdrong E.T. op de eeuwige ranglijst van recordopbrengsten. Spielbergs E.T. (1982) leverde in de Verenigde Staten 399,8 miljoen dollar op, Lucas' Star Wars denderde afgelopen weekeinde naar 421,3 miljoen dollar.

Eind jaren zeventig was de Amerikaanse kassa bij het bedrag van 323 miljoen dollar uitgerinkeld. Het maken van de film had tien miljoen dollar gekost. Ironisch genoeg had Lucas de grootste moeite gehad een filmmaatschappij bereid te vinden het geld voor de vermeende mislukking op voorhand beschikbaar te stellen.

Wereldwijd leverde Star Wars ruim een half miljard dollar op. Nog lucratiever bleek de opbrengst uit merchandising, waarvan een percentage naar Lucas ging, die op slag multimiljonair was. De cultstatus die de drie Star Wars-episodes kregen, had een miljardenindustrie tot gevolg die anno 1997 even levendig is als in die eerste dagen.

Afgelopen vrijdag is deel twee, The Empire Strikes Back, opnieuw uitgebracht. De zogeheten 'speciale editie' van deel drie, The Return of the Jedi, verschijnt begin maart in de bioscoop. De trilogie is door Lucas zorgvuldig opgekalefaterd. Het geluid voldoet aan hedendaagse kwaliteitseisen, enkele scènes zijn toegevoegd en speciale effecten zijn verfijnd.

Die handigheidjes zijn Lucas wel toevertrouwd. Hij heeft sinds Star Wars geen film meer geregisseerd, hetgeen de mystiek rondom zijn persoon heeft vergroot. Maar een van zijn bedrijven, Industrial Light & Magic, sleepte al veertien Academy Awards voor special effects in de wacht. Ook voor de komende Oscars is Lucas' onderneming twee maal genomineerd.

In wezen is de heruitgebrachte trilogie niet meer dan een zorgvuldig gecreëerde hype. Sociologen breken zich het hoofd over de massale hysterie die in het openingsweekeinde uitbrak. Fans overnachtten voor bioscopen, de meer dan duizend speciale web-sites raakten verstopt en souvenirs gingen ouderwets als warme broodjes over de toonbank.

Talloze bezoekers geven als reden voor hun opwinding de overtuiging dat dit een film is die je gewoon gezien moet hebben. Toen, en nu weer. Kevin Gardner: 'Natuurlijk is het een marketingstunt. Maar voor Star Wars loop ik graag met open ogen in de val.'

Per slot van rekening is de bewierookte renaissance vooral een opwarmertje voor wat in 1999 komen gaat. Dan staat een nieuwe trilogie op stapel, waarvoor Lucas weer in de regiestoel zal plaatsnemen. Het drieluik belicht het tijdperk dat aan Darth Vader vooraf ging.

In een paginagrote advertentie feliciteerde regisseur Spielberg zijn vakgenoot met de financiële overwinning. Binnenkort zal vermoedelijk ook E.T. in een modern jasje opnieuw het levenslicht zien. Heruitgaves van Close Encounters of the Third Kind en 2001: A Space Odyssey staan ook in de steigers. Hollywood heeft een nieuwe goudmijn aangeboord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.