Reportage

Star Wars-figuranten verdienen aan handtekening

Star Wars: The Force Awakens komt op 14 december uit. In een vierdelige serie duiken we in het fenomeen. Vandaag: op leeftijd geraakte figuranten uit Star Wars trekken langs fandagen, om tegen betaling handtekeningen te zetten.

Carrie Fisher met Star Wars-figuren in 1983. Beeld Hollandse Hoogte
Carrie Fisher met Star Wars-figuren in 1983.Beeld Hollandse Hoogte

Of het heet was in zo'n pak? Dat vragen ze altijd. En hoe het was om met regisseur George Lucas te werken. De Brit Alan Flyng, een goedmoedige zestiger met loopstok, zet een handtekening op een filmfoto voor de 9-jarige Jesse uit Huizen, die met zijn vader rond het standje op de Utrechtse Jaarbeurs draalt. '15 euro?', vraagt vader eerst, toch wat verbaasd. Om twintig minuutjes later terug te keren: 'Kunt u May the force always be with you, Jesse erop schrijven?'

Flyng is de anonieme stormtrooper die, een beetje achter in beeld, toeziet hoe Han Solo wordt ingevroren in carboniet, in het tweede Star Wars-deel The Empire Strikes Back (1980). Wie goed kijkt, kan ook nog die twee brandblussers naast hem in beeld zien staan; waren ze vergeten weg te halen.

Fans in Utrecht. Beeld Raymond Rutting
Fans in Utrecht.Beeld Raymond Rutting

Wekenlang figureerde Flyng boven op een stellage terwijl stoom - echte, hete stoom - met kracht werd opgeblazen uit pijpen vlak onder zijn voeten. De temperatuur in de Elstree Studio, nabij Londen, mocht niet onder de 45 graden zakken, anders zou de camera beslaan. Toen het erop zat, zei George Lucas: oké, nu zijn jullie snowtroopers. Eindelijk koelte, dachten de figuranten. Maar de zogenaamde ijstunnels op planeet Hoth bleken gemaakt van spaanplaat, polystyreen en een laag zeezout. Om vrieskou te suggereren was er weer die hete stoom. Het zout loste op, zat overal.

'Ik zou het zo weer doen hoor, als ik kon', zegt Flyng. 'Maar het was niet romantisch. Lucas liet ons gerust een keer of dertig, veertig door zo'n gang rennen. Het enige wat hij zei, was: nog eens.'

Flyng is ook even zonder masker te zien in Return of the Jedi, aan boord van het vlaggenschip van Darth Vader. Flyng is de officier die nog snel 'Sir, we've lost our bridge deflector shields!', zegt, voordat een rebellenruimteschip zich in de bestuurskoepel boort. Een gelukje: de beoogde acteur voor het zinnetje bleek te stotteren en werd verwisseld.

Harrison Ford als Han Solo met Chewbacca. Beeld Lucasfilm
Harrison Ford als Han Solo met Chewbacca.Beeld Lucasfilm

Handtekeningen

In de aanloop naar The Force Awakens reizen tientallen op leeftijd geraakte figuranten uit Star Wars langs verzamelaarbeurzen en fandagen, om tegen betaling handtekeningen te zetten. Vergeleken bij de massaal bezochte en spectaculair opgetuigde conventions, steekt het zondagse standje op de Utrechtste Jaarbeurs bleek af. Dat is deels uit noodzaak: de advocaten van het Disneyconcern waken over de merchandising: adverteren met Star Wars mag niet, grote posters ophangen evenmin. Elke verwijzing naar het nieuwe filmdeel is sowieso verboden.

De foto's waarop de handtekeningen worden geplaatst, zijn in de Verenigde Staten zelfs voorzien van echtheidshologram en geenszins rechtenvrij: oud-acteurs en figuranten dragen een bedrag af aan de licentiehouder. In Europa werkt het anders: daar worden de handtekeningen geplaatst op niet-officiële filmfotoafdrukken. 'Ik verkoop de handtekening op de foto, maar niet de foto zelf', aldus de juridische uitleg van oud-stormtrooper Flyng.

De verdiensten kunnen oplopen: een vriend van Flyng, de Britse acteur Ian McDiarmid, bekend als senator en latere kwade Star Wars-keizer Palpatine, zette onlangs drie dagen lang vrijwel non-stop handtekeningen tijdens een fandag in Dallas. Ze brachten 80 dollar per stuk op, er stond een kom ijs op tafel waarin de Brit zo nu en dan zijn pols kon laten rusten.

Ewoks

De liefde van de Star Wars-fans is groot: iedereen die ooit iets deed in de films geldt als een bezienswaardigheid. In Utrecht is zelfs de stand-in van Darth Vader en Chewbacca aanwezig, de rijzige man die de pakken droeg als de scènes moesten worden uitgelicht en gerepeteerd. Hij zet het netjes op de foto's: stand-in. Zijn signerende buurman John Simpkin (61), droeg een krap rubberen masker als het groen geschubde wezen Klaatu, een van de bewakers van Jabba the Hutt. Tussen de opnamen door blies men met een föhn koude lucht in zijn mond, om te voorkomen dat hij flauwviel. 'Lucas deed één keer voor hoe ik moest lopen een vreemd loopje - dat was het regieadvies. Verder zie hij 'goedemorgen' tegen me. Daar was je al blij mee, want hij was geen prater.'

Ook aanwezig: twee ewoks. Acteurs met dwerggroei die zich hulden in het uit drie lagen (pyjama, foam, vacht) bestaande pak van de beerachtige woudbewoners, die de rebellen bijstaan in Return of the Jedi. 'O, zij zaten in die beertjes!', zegt een passerende beursbezoekster tegen haar echtgenoot, type Star Wars-fan. Die knikt kort. Beertjes is níét de juiste benaming.

'De meest knuffelbare wezens in Star Wars', typeert John Cumming (59). Hij is een van de vier ewoks die een aan een staak vastgebonden Han Solo draagt, in Return of the Jedi. Cumming werkte destijds als dj in een pub toen iemand hem aansprak: ze zochten 'kleine mensen' voor een film, er waren zo'n zestig figuranten nodig. Nadien figureerde hij ook in de fantasiefilm Willow (1988). Later droogden de rollen op. 'Ik doe dit pas sinds kort, handtekeningen zetten. Hopelijk kan ik zo weer wat terugkeren in de entertainmentindustrie.'

Er was veel saamhorigheid onder de ewoks op de set, herinnert Cumming zich. En met name hoofdrolspeler Mark Hamill (Luke Skywalker) toonde zich zeer begaan bij zijn kleine collega's, dronk koffie met ze en keuvelde vrijuit. 'We voelden ons bijzonder. We werden goed behandeld door Lucas.'

null Beeld Daniel Cohen
Beeld Daniel Cohen

Voel de kracht van de techniek

Regisseur J.J. Abrams weet wat hem te doen staat: het vertrouwen winnen van fans die teleurgesteld waren in de vorige drie episodes van de Star Wars Saga.

De kracht ontwaakt nu bijna. De website howmanydaysuntilstarwars.com houdt het exact bij: zoveel dagen, uren, minuten en seconden tot de wereldpremière van Star Wars: The Force Awakens, op 14 december.

Er zijn grofweg dertig filmjaren gepasseerd sinds Return of the Jedi, uit 1983. De ruimtesage van regisseur George Lucas (inmiddels 71) sloot af met de dood van Darth Vader, de ex-prins van het kwaad die zich net op tijd verzoende met zoon Luke.

In 2012 telde Disney 4 miljard dollar neer voor de complete rechten op Lucas' Star Wars-pakket, volgens analisten een uitstekende deal.

Chewbacca/Peter Mayhew Beeld AP
Chewbacca/Peter MayhewBeeld AP

J.J. Abrams, bekend van de tv-serie Lost en verschillende filmdelen van Star Trek, mocht aan de slag met het vervolg van de filmreeks. De 49-jarige regisseur, opgegroeid met de oorspronkelijke Star Wars-reeks en zelfverklaard fan, wist wat hem te doen stond: het vertrouwen winnen van fans die teleurgesteld waren in de vorige episodes, The Phantom Menace (1999), Attack of the Clones (2002) en Revenge of the Sith (2005). Films die de economische macht bestendigden, inclusief legospeelgoedpoot, maar inferieur waren aan de oorspronkelijke trilogie. Abrams strikte oud-hoofdrolspelers Mark Hamill (64), Carrie Fisher (59) en Harrison Ford (73) voor een rol(letje) in het nieuwe deel en waarborgde zo het erfgoed. Ook kondigde hij aan dat de decors weer zo veel mogelijk 'echt' zouden zijn.

In 1977 had pionier Lucas alle verwachtingen overtroffen met de special effects in de eerste Star Wars, werkend met gedetailleerde schaalmodellen en innovatieve trucageshots. Tegelijk raakte hij gefrustreerd omdat wat er te zien was op het doek nog steeds niet voldeed aan zijn eigen voorstellingsvermogen.

Bij de tweede trilogie kon hij wel alles tevoorschijn toveren, dankzij de inmiddels vergevorderde animatietechniek. Die far, far away gelegen galaxie, in de eerdere films nog sjofel en levensecht, oogde ineens gelikt en kunstmatig. En dat terwijl de jonge Lucas predikte dat sciencefiction er juist níét uit moest zien alsof één architect verantwoordelijk was voor de algehele stilering, maar alsof het ruimtetuig en meubilair verzameld waren uit alle hoeken van het universum, ontworpen door wezens van divers beschavingsniveau.

Toen Lucas ook nog besloot zijn eerdere films digitaal te 'verbeteren' en de originele kopieën uit de handel nam, viel een deel van zijn achterban over hem heen. De cineast is daar nog steeds knorrig over, bleek deze week weer in een interview met het Amerikaanse tijdschrift Vanity Fair. 'Je maakt een film en alles wat je oogst is kritiek', klaagde Lucas, die zich zo min mogelijk met de nieuwe film heeft bemoeid. 'Het is niet leuk meer. Je kunt niet experimenteren.' Op de vraag naar zijn favoriete Star Wars-personage noemde hij plagerig Jar Jar Binks - het door Star Wars-fans verfoeide, in Patois sprekend onbenullig digitaal reptiel dat opdook in The Phantom Menace.

Dat de Star Wars-franchise, ondanks de kritiek op de tweede trilogie, nooit ook maar enigszins wankelde en de nieuwe films enkel nog meer geld opbrachten, zal de huidige eigenaar Disney geruststellen. Of The Force Awakens aan de verwachtingen voldoet of niet, de bioscopen zullen zich vullen.

Enkele bijfiguren uit de eerdere Star Wars-trilogieën keren terug in de nieuwe reeks. Elke week lichten we er twee uit.

R2-D2
Robot, ook wel droid. Gaat voortdurend zijn eigen gang, communiceert in piepjes en gefluit. Is samen met goudkleurig kompaan C-3PO als enige filmpersonages te zien in alle films, wat aantoont dat de ontwikkeling van robotica in Star Wars volkomen stilstaat.

Oorsprong
Lucas zag The Hidden Fortress van Akira Kurosawa (1958), kopieerde de twee komische boeren-sidekicks uit het script en vormde die om tot robots.

Wie zit erin?
In het kostuum zit de 81-jarige en 1,12 meter lange Kenny Baker, die in interviews duidelijk maakte geen vriend te zijn van de acteur (Anthony Daniels) die al dertig jaar C-3PO bemant.

Chewbacca
Een Wookie, een boomlang en harig wezen, ruim 200 jaar oud. Copiloot op de Millennium Falcon, trouwe vriend van vrijbuiter Han Solo. Kreeg aan het slot van de eerste episode uit 1977 als enige held geen medaille omgehangen door prinses Leia, wat sommige fans als discriminatie opvatten.

Oorsprong
Chewbacca is geïnspireerd op Lucas' sledehond Indiana, die tevens naambezorger was van Indiana Jones. Het karakteristieke stemgeluid in de film is een mix van beer, walrus, kameel, konijn en leeuw.

Wie zit erin?
In het kostuum zit de inmiddels 71-jarige en 2.26 meter lange Brit Peter Mayhew, die voorafgaand aan de opnamen van The Force Awakens van twee nieuwe knieën is voorzien.

R2-D2. Beeld getty
R2-D2.Beeld getty

Star Wars for dummies

Zet u schrap: de eerstgefilmde Star Wars-film is Episode IV. Hoe zit dat? George Lucas schiep in 1977 zijn buitenaardse universum in Star Wars: A New Hope. De film werd een succes en stelde Lucas in staat twee vervolgfilms te maken: The Empire Strikes Back (1980) en The Return of the Jedi (1983). Deze drie films vormen de oorspronkelijke Star Wars-trilogie.

Pas tien jaar later legde Lucas zich toe op een nieuwe serie - die ook weer uit drie films zou bestaan: The Phantom Menace (1999), Attack of the Clones (2002) en Revenge of the Sith (2005). Deze trilogie vertelt het verhaal dat voorafgaat aan de eerste films en wordt daarom de 'prequeltrilogie' genoemd - de films zijn Episode I, II en III. Waarna de oorspronkelijke trilogie werd omgecijferd naar Episodes IV, V en VI.

De binnenkort uitkomende zevende Star Wars-film is overigens wel gewoon Episode VII. Star Wars: The Force Awakens sluit aan op The Return of the Jedi uit 1983 (Episode VI).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden