Stanley Tucci maakte een film over een kerel die een andere kerel schildert. Hoe maakt hij dat visueel interessant?

'Klassieke biopics zijn pretentieus en nobel'

Stanley Tucci, vooral bekend als acteur, regisseerde Final Portrait, een biopic over beeldhouwer en schilder Giacometti. Hoe houd je zoiets boeiend?

Armie Hammer als James Lord en Geoffrey Rush als Alberto Giacometti in Final Portrait.

Het is lastig om een film te maken over een kerel die een andere kerel schildert', zegt Stanley Tucci (57). 'Before you know it's literally like watching paint dry.' Alsof je verf ziet drogen. 'Je wil niet dat het saai wordt.'

Tucci - hoornen bril, kale schedel, eloquent, onberispelijk gekleed, New Yorker - ontvangt de pers begin dit jaar op het filmfestival van Berlijn, waar zijn vijfde speelfilm Final Portrait in wereldpremière ging. Final Portrait is een klein kunstenaarsportret over de Zwitserse schilder en beeldhouwer Alberto Giacometti (1901-1966, gespeeld door Geoffrey Rush, die in 1964 tijdens twee weken schrijver James Lord schilderde, die daar een jaar later het beroemde kunstenaarsboek A Giacometti Portrait over schreef. 'Een bijbel voor iedereen die geïnteresseerd is in het proces van creatie', zegt Tucci, die zijn film erop baseerde. Als regisseur levert Tucci bescheiden werk - zijn laatste regie was nota bene een weinig memorabele remake van Theo van Goghs Blind Date.

Het gesprek gaat over zijn opmerkelijke positie in de filmwereld. Voor het grote publiek is hij een tegen het sterrendom aanschurkend acteur. Niet alleen bekend van sappige bijrollen in actieblockbusters als Transformers, Captain America en The Hunger Games, maar ook van serieuzere karakterrollen, waaronder zijn magistrale risicobeheerder in de ijskoude kredietcrisisthriller Margin Call en de kindermoordenaar in The Lovely Bones, waarvoor hij een Oscarnominatie ontving.

Uw film gaat over twee weken uit het leven van schilder Alberto Giacometti. De klassieke biopic die een verhaal van wieg tot graf vertelt lijkt een beetje uit de mode. Waarom, denkt u?

'Klassieke biopics zijn ronduit onmogelijke films. Pretentieus en nobel ook, met veel sentiment aan het eind - want ze eindigen allemaal met de dood. Tja, denk ik dan, natúúrlijk gaan die mensen dood. Zeker Giacometti, hij rookte 90 sigaretten per dag. Zoiets werkt wellicht als een tv-serie, maar wat heeft het voor zin om iemands leven in twee uur film te proppen? Ik beperkte het verhaal tot twee weken uit zijn leven, zoals ze staan beschreven in het boek van James Lord, zodat ik een leven kan tonen als microkosmos. Details maken een leven interessant, het afvinken van hoogtepunten vind ik oninteressant. Hoe preciezer je bent in het karakteriseren van iemands leven, hoe universeler en herkenbaarder het karakter uiteindelijk is.'

Stanley Tucci. Foto epa

Een portret is nooit af, zegt Giacometti in Final Portrait. Denkt u hetzelfde over uw films?

'Zonder twijfel. Als ik eindeloos mijn gang zou mogen gaan zou ik nooit stoppen met dingen veranderen. De films die ik eerder maakte vind ik tegenwoordig onkijkbaar.'

Waarom regisseerde u dan toch een nieuwe film?

'Ik wil het steeds weer beter doen. Ik heb deze keer meer materiaal dan ooit gefilmd, bijvoorbeeld, waardoor ik meer kon kiezen in de montagekamer. Eerder was ik dogmatischer, dacht ik dat het een goed idee was om al die keuzes op de set te maken.'

Hoe maakt u een film over twee mensen die gedurende twee weken tegenover elkaar zitten visueel interessant?

'Final Portrait is een vrij statische film. Dat betekent dat ik, om het interessant te houden, de camera voortdurend moet bewegen. Ik heb niets met keurige, langzame, vanaf een statief gedraaide zooms die je het gevoel geven alsof je de karakters heel langzaam en subtiel besluipt. De camera moet een bepaalde energie overbrengen. Ik filmde alle dialoogscènes bovendien altijd met twee camera's tegelijk, waardoor we de set niet steeds stil hoefden leggen om de scène vanaf de andere kant opnieuw te draaien. Zo bleef de energie op de set bewaard.'

U acteert in enorme actieblockbusters, maar als regisseur maakt u een klein kunstenaarsportret. Hoe verhouden die twee zich tot elkaar?

Tucci's ogen lichten op. 'Het is zó leuk om in die grote films te spelen. Ik mag de wat lolligere karakters doen. En ik verdien tenminste geld. Met deze film raak ik m'n geld juist kwijt.'

Wat leerde u als filmmaker van die blockbusters?

'Een regisseur als Michael Bay (die met zijn Transformers-films, over auto's die tot robots transformeren, in bepaalde filmminnende kringen als filmauteur wordt beschouwd en cultstatus vergaarde, red.) begrijpt de technologie waarmee hij zijn films maakt door en door. Hij weet intuïtief waar hij de camera moet plaatsen en hoe hij de camera moet bewegen als hij die ene specifieke beeldcompositie die in zijn hoofd zit wil vastleggen. En hij staat overal bovenop, wat bij films van deze omvang niet gebruikelijk is. 'Geef me die camera!', roept hij dan tegen een van zijn cameralui. Dan duikt-ie op zijn knieën om zelf precies dat ene moeilijke shot te draaien. Vervolgens zie je wat hij heeft gefilmd en denk je: briljant. Hij ziet beelden die niemand ziet.'

U heeft echt het meest geleerd van Michael Bay?

'Je leert van elke baan in je leven, maar inderdaad: steeds als een specifiek shot niet helemaal uit de verf kwam, dacht ik: wat zou Michael doen?'

Tucci schiet in de lach, alsof hij zich net te laat realiseert dat de vergelijking ietwat uit de hand is gelopen. 'De boel opblazen, waarschijnlijk.'


Welk oordeel geeft de Volkskrant aan Tucci's nieuwe film Final Portrait?

In Final Portrait tellen we de dagen, die op elkaar beginnen te lijken. Heel spannend is het niet. In de vriendschap tussen Giacometti en James Lord staat maar weinig op het spel. Lees de gehele recensie hier.

Meer over