Stand up, lie down: de verbeelding van de onmacht

Deze geestige anti-hetero comedy-train levert top-antitheater op.

null Beeld Bowie Verschuren
Beeld Bowie Verschuren

Een treurig comedy-café. Houten tafels, versleten barkrukken met vijf somber kijkende performers. Dat is de setting van de voorstelling Stand up, lie down naar een nieuwe theatertekst van Rob de Graaf. Die man is enorm productief en schrijft de ene tekst na de andere. Vaak van hoge kwaliteit, maar niet altijd gelukt, zoals eerder dit seizoen bleek in Vuurvrouwen (over Ulrike Meinhof) van het Ro Theater.

Maar deze geestige, snoeiharde en ontregelende anti-hetero comedy-train levert anderhalf uur top-antitheater op. De vijf spelers zijn allemaal homo en lesbisch en hebben daar als comedian iets over te zeggen. Er is een spreekstalmeester (Roy Peters, tevens regisseur) die op zijige toon de avond aan elkaar praat. Alle fut lijkt weg, alle lust verdwenen. Hij staat daar met de moed der wanhoop de show te verkopen en kondigt de artiesten aan: René Geerlings, Floyd Koster, Esther Snelder en Willemijn Zevenhuijzen.

Stand up, lie down
Rob de Graaf door De Gemeenschap, Frascati Amsterdam
Met René Geerlings, Floyd Koster, Esther Snelder en Willemijn Zevenhuijzen.
Te zien t/m 20/12
degemeenschap.nu

Stuk voor stuk mogen ze achter de microfoon hun verhaal doen - van lief-knullig tot militant-woedend. Tussendoor worden er op bijna mechanische wijze jarentachtig discodansjes gedanst. Brabo-boy René werd in zijn carnavalsland van bier en tieten gepest en misbruikt en voelde zich bijna gelukkig als hij bij zijn oma de Margriet-Winterboeken doorbladerde. De immer woedende Esther loopt genadeloos vast in haar monoloog over de relatie tussen kunst en seks en de hoogblonde en ietwat lepe Floyd heeft een relatie met een oudere man en begrijpt Wilders wel, omdat hij voor de homo's is.

Het meest uitgesproken is Willemijn, die eerst hunkert naar een relatie, maar zich later ontpopt als de meest extreme van het stel. Hoe zij haar eenzame, nachtelijke tocht in de tram terug naar haar buitenwijk beschrijft, is even grappig als droevig. Haar furieuze uitval tegen de heteroseksuele suprematie is scherp en hilarisch. 'Voor mij is ademen nee zeggen. Ik zeg nee tegen die spermaknutselaars. Ik zeg nee tegen alle vrouwtjes die op hun potente prins wachten.'

In Stand up, lie down zetten De Graaf en zijn spelers ons voortdurend op het verkeerde been. Alles wordt omgedraaid, en nog eens omgedraaid, onderuit gehaald, van de verkeerde kant belicht. De taal van De Graaf is als altijd poëtisch met rauwe randen, licht barok en toch helder. Het woord is hier het wapen van de machtelozen. Soms wordt er even niet gesproken en ook dat is veelzeggend, zoals het moment waarop de discolampen weliswaar flitsen maar er geen muziek te horen is. De verbeelding van de onmacht.

'Het leven is geen delicatessenwinkel, maar een gaarkeuken na sluitingstijd', zegt Floyd. En de spreekstalmeester eindigt met de verzuchting dat zijn artiesten het niet over de wereld hebben gehad maar enkel over hun eigen, sneue levens.

Hij heeft ongelijk. Het ging over alles.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden