Stadsmuur langs de A2 is baanbrekend

The Wall..

* * *

utrecht Een gebouw vernoemen naar beroemd cultuurgoed: dat duidt erop dat wordt gemikt op wereldfaam. Bij het grijs-rode gevaarte, dat langs de snelweg A2 bij de Utrechtse Vinexwijk Leidsche Rijn staat, is dat ook het geval. Het heet The Wall, naar de rockopera van Pink Floyd uit 1979 die nog – steeds weer – wordt uitgevoerd. Maar of dit bouwwerk, als die muziek, ruim dertig jaar jong en fris zal blijven, valt te bezien.

Over de opzet van architect Fons Verheijen geen kwaad woord: die is briljant. Oorspronkelijk lagen hier twee verschillende bouwopgaven. Gevraagd werd een geluidswal met daarachter een aantal panden voor megawinkels zoals bouwmarkten of woonwarenhuizen. Gebouwensoorten, kortom, die alle meestal erg armoedig zijn. Door ze samen te voegen, ontstond de mogelijkheid om van zowel de geluidswal als die megawinkels iets unieks te maken. En wel: één gebouw dat woonwijk en autosnelweg met elkaar verbindt.

Ook technisch is The Wall baanbrekend. Een volwaardige geluidswal van 800 meter lang vormt de achterwand van een gebouw met een diepte van 60 meter. Binnen is een expeditiestraat en aan de stadszijde opent het zich als een ‘mall’: een grootschalig winkelpaleis.

Op computersimulaties uit 2004 zag het er veelbelovend uit, een langgerekt volume dat sierlijk in het landschap past, soepel de bocht in de snelweg volgend. Dit alles in een sculpturale vorm die de architect teder aanduidde als ‘hagedis’.

Langs de A2 is The Wall geslaagd. De A2 kreeg hier een omlijsting die nieuwe hoop geeft voor het begrip snelwegarchitectuur – een term die normaliter slaat op onsamenhangende clusters van zielloze, opzichtige blikvangers waarin de bermen van ons wegennet grossieren.

The Wall is daarentegen relatief bescheiden en mooi, met een bijna filmische kwaliteit doordat de vorm geleidelijk van hoogte wisselt en diverse perspectieven biedt. Daar komt bij dat het gebouw ‘bevolkt’ wordt, wat het langduriger boeiend maakt dan het beroemde Cockpitgebouw direct ernaast, waar architect Kas Oosterhuis in een geluidsscherm van 1,5 kilometer een autoshowroom integreerde.

Aan de winkelzijde ligt dat anders. Al is ook hier op de opzet weinig aan te merken. The Wall vormt een mooie, stevige begrenzing van de wijk, een modern soort stadsmuur die de herrie tegenhoudt. Het rood van de rand is prachtig, de glooiende vorm en de brede luifels suggereren beschutting. Ook zijn de lange gevels voldoende onderverdeeld om de menselijke maat in stand te houden, dankzij verschillende ingangspartijen en een paar robuuste erkers: met ribbelstaal beklede ovalen, die pront naar voren springen uit de basaltstenen plint.

Positief is ook dat – bewonderenswaardig bij een jarenlang vertraagde bouw – de kwaliteit van de uitvoering opmerkelijk is gehandhaafd. Zeker, het is jammer dat het overdekte middenstuk is geschrapt op het nu schaalloze parkeerdek, dat de opritten naar dit dek slecht staan aangegeven en zelfs een waarschuwingsbordje ‘pas op de knik’ nodig hebben. Maar het is wel gelukt om alle veiligheidsluiken weg te werken achter etalageglas en alle belettering in architectonische hand te houden.

Maar alle nadruk op snelwegesthetiek heeft hier ook duidelijk zijn nadelen. Wat langs de autoweg goed werkt, heeft aan de winkelkant een heel ander effect. Dat geldt met name voor de harde materialen en het zeer terughoudend kleurgebruik: een overmaat aan grijstinten. De bouwmarkten, woonwarenhuizen en elektronicahallen die The Wall bevolken, doen verfomfaaid aan tussen al dat strakke staal en spiegelglas.

De enkele Leidsche Rijner die The Wall al weet te vinden, lijkt verdwaald in een futuristische stad.

Een paar vriendelijke kleuren en enkele zachtere materialen hadden die bezwaren kunnen wegnemen – en dan was ook de beroerde akoestiek voorkomen. Dat had de The Wall, als winkelcentrum in een doodgewone Nederlandse woonwijk, veel uitnodigender gemaakt. Nu is de stadkant simpelweg te kil om van te houden – terwijl slechts dat de kans geeft op een langdurig, geliefd, bestaan.

Hilde de Haan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden