Spuffords debuutroman is een jolly good read: in detail worden we teruggevoerd naar het New York van 1746

Kennis over 18de-eeuws New York weeft Francis Spufford razend knap in de intrige. Parallellen met het heden zijn moeilijk te missen in de historische roman van de Brit.

Hoe was het om te leven in New York toen de stad nog maar zevenduizend inwoners telde? Toen Broadway nog geen associaties opwekte met theaters en musicals, maar vooral bekend stond als een 'brede weg', uitmondend in weilanden. De Britse auteur Francis Spufford voert zijn lezers terug naar die tijd. Naar 1746 om precies te zijn, toen Britten en Nederlanders het opkomende stadje domineerden. Zij keken op naar het veel grotere, kosmopolitische Londen.

Uit die stad komt op een dag de raadselachtige hoofdpersoon van het boek, de 'heer Smith'. Direct begeeft hij zich naar het gerenommeerde handelshuis Lovell om er een gigantische claim te deponeren. Van een al even vooraanstaand Londens handelshuis heeft hij een wissel gekregen ter waarde van duizend pond, een ongekend kapitaal. De oude Lovell kan dat samen met zijn Nederlandse partner Van Loon onmogelijk zo maar op tafel leggen. Hoe Smith aan de wissel komt, blijft een raadsel voor de lezer, die lange tijd niet weet of de hoofdpersoon een bedrieger is. Bovendien valt Smith voor Tabitha, de even bevallige als wispelturige dochter van Lovell. Zo vormen liefde en geld het klassieke vertrekpunt van een klassieke vertelling, compleet met een 'ik-persoon' als verteller. Die spreekt de lezer aan met zinnetjes als: 'Ik vertrouw op de vergevingsgezindheid van de lezer'. Een archaïsche verteltrant die af en toe hinderlijk overkomt, maar waarvan het belang toch overtuigt.

Knap aan deze historische roman is dat de auteur zijn uitputtende kennis van 18de-eeuws New York geheel ondergeschikt aan de avonturen van Smith heeft gemaakt. Verhandelingen over het muntstelsel, de slavenhandel, politiek of een kaartspel - het wordt naadloos en razend knap in de intrige verweven. Voor Nederlandse lezers is de beschrijving van een New Yorkse Sinterklaasviering smullen, inclusief een Sint die met plagerige rijmpjes de lachers op zijn hand krijgt. Ook toen al. En die natuurlijk in deze tijden van slavenhandel terzijde wordt gestaan door een zwarte knecht.

De rauwheid van het Amerikaanse leven, waar onder het vernisje van Europese beschaving lynchpartijen op de loer liggen, komt sterk naar voren. Een wandeling brengt Smith langs een plank met 'donkere klonten en slierten'. Even later blijkt het om opgeknoopte mensen te gaan, 'wel veertig, vijftig, zestig'. De geschokte lezer moet geruime tijd wachten voor hij te horen krijgt dat het Fransen betreft die door Mohawks te grazen zijn genomen. De autoriteiten betalen de indianen wanneer zij met hun buit bij New York komen. 'Een feestelijk moment voor de stad', vertelt een gesprekspartner aan Smith.


Gouden bergen

Francis Spufford

Fictie

Uit het Engels vertaald door Inger Limburg en Lucie van Rooijen.

Nieuw Amsterdam; 364 pagina's; euro 22,99.

Geestig is de typering van de Amerikaanse volksaard. Over winkeliers schrijft Spufford dat zij zich zien als 'de onschuld zelve, gelijkmoedig en ernstig, door een gelukkig toeval uit de verdorvenheid weggeplukt. Maar in werkelijkheid zijn ze onbeschaafd, argwanend en licht ontvlambaar, en het is een helse klus om ze onder de duim te houden.' De parallel met het heden valt moeilijk te missen.

Sterk is ook zijn beeldspraak. Een rechter 'genereert genoeg zwaartekracht om de planeten uit hun baan te brengen', en Tabitha heeft een afwerende blik, 'als vensterglas waar sneeuwballen tegenaan ploffen'. Af en toe gaat zijn bloemrijke taal over in het potsierlijke, wanneer 'kletsnatte koraalrode lobben' het vrouwelijk geslachtsorgaan moeten voorstellen. Maar oog voor detail valt Spufford niet te ontzeggen. Ook daarom is de debuutroman van deze vijftiger zo'n jolly good read.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.