Review

Sprookjesachtige zijde en ragfijne zwarte wol

Het sprookje 'Zijde' wordt in een mooie heruitgave geïllustreerd met elegante sfeerbeelden en Aart Taminiau laat de verstikking overheersen in zijn geraffineerde roman 'Wol'.

Zijde

Zijde is een sprookje dat in 1996 verscheen. Het werd geschreven door de Italiaanse auteur Alessandro Baricco en gaat over de handelaar Hervé Joncour die in de 19de eeuw meermaals naar Japan reist om eitjes van zijderupsen te kopen. Terug in zijn dorp Lavilledieu zet hij een nijvere industrietak aan het werk met het spinsel van de moerbeiblad vretende diertjes.

Waarom is dit een sprookje en geen handelsgeschiedenis? Omdat Baricco zijn hoofdpersoon heen en weer laat pendelen tussen zijn lieve vrouw Hélène en een mysterieuze Japanse met wie hij één keer in het donker de liefde bedrijft zonder haar gezicht te kunnen zien. En zoals sprookjes vol zitten met herhalingen, zo beschrijft Baricco onvermoeibaar alle reizen van Joncour naar het geheimzinnige Japan. 'Hij stak de Franse grens over bij Metz, reisde dwars door Württemberg en Beieren, bereikte per trein Wenen en Boedapest om zijn reis voort te zetten naar Kiev. Hij doorkruiste te paard tweeduizend kilometer Russische steppe, stak het Oeralgebergte over, kwam aan in Siberië, reisde veertig dagen lang totdat hij het Bajkalmeer bereikte. Hij volgde de loop van de rivier de Amoer stroomafwaarts' et cetera.

Zijde ****

Fictie.
Alessandro Baricco en Rébecca Dautremer.
Vertaald uit het Italiaans door Manon Smits.
Davidsfonds; 208 pagina's; euro 29,95.

In 2007 werd Zijde verfilmd met Keira Knightley in de rol van Hélène, op muziek van Ryuichi Sakamoto, die altijd goed is voor mysterie. En nu is er een op prachtig papier gedrukte versie met illustraties van Rébecca Dautremer, die op haar beurt probeert de sprookjesachtigheid te vangen. Ze doet dat met zowel stemmig getinte, elegante sfeerbeelden als met stripachtige pagina's die de ernst van Hervé Joncourt lijken te bespotten. Het vrouwelijke en het mannelijke dooreen geweven, als schering en inslag. Hoogtepunt van die verwevenheid zijn de erotische scènes, die duidelijk maken dat Zijde geen voorleesboek voor de kleintjes is.

Wol

Wol is een grafische en geraffineerde roman van Aart Taminiau. Hij verbeeldt de teloorgang van de dynastie Van Mergaerts uit Tilburg, centrum van de 19de-eeuwse textielindustrie, die al generaties lang een winstgevende wolhandel bezit. Hun rijkdom danken ze aan het stoere schapenras Scottish Blackface, maar omdat de Vooruitgang niet stilstaat moeten de Van Mergaertsen moderniseren. Alle hoop is gevestigd op de helse 'totaalmachine' die in hun fabriek wordt geïnstalleerd - en het niet doet. De dynastie stort in.

Taminiau heeft zijn boek getekend in ragfijne, zwarte lijnen die wat aan Doré doen denken. Veel scènes in Wol spelen zich af in het schemerdonker en daarin ontwaren we oude mensen en de dingen die voorbijgaan. Niet alleen hun industrie is aftands, ook de personages zelf zijn sleets. Net als in Dorés gravures valt in Wol hier en daar een lichtstraal naar binnen, maar een sfeer van bedomptheid en verstikking overheerst. Taminiau maakt veel gebruik van parallel-montage, wat wil zeggen dat het verhaal wordt verteld vanuit meerdere gezichtspunten tegelijk. Op de linkerpagina kijken we bijvoorbeeld vanuit een theaterzaal naar het toneel, op de rechterpagina zien we hetzelfde stuk vanuit de coulissen. In Wol wordt in allerlei variaties met dit narratieve instrument gespeeld. De industriëlen slapen in, maar de lezer wordt wakker!

Wol ****

Fictie.
Aart Taminiau.
De Bezige Bij; 176 pagina’s; € 24,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden