Spoorslags naar Maastricht voor Grayson Perry

Alleen de grootste zuurpruim kan het kleurrijke werk van de erudiete Britse multikunstenaar en knuffeltravestiet Grayson Perry weerstaan. Perry wortelt in de Britse traditie van het sociale verhaal in woord en beeld, met fabelachtige beheersing van elke techniek.

Beeld Grayson Perry, The annunciation of the Virgin Deal (2012). Foto Courtesy N. Sargent Foundation

Zo eindigt het leven van Tim Rakewell, softwaremiljonair: met een klap tegen een lantaarnpaal voor een BP-tankstation. Zijn rode sportwagen ligt aan diggelen, zijn tweede 'trophy wife' in haar bebloede designerjurk dwaalt in shock rond en hij - hij sterft op straat in de armen van een verpleegster. 'All that money and he dies in the gutter', - dat zijn de laatste geborduurde woorden op het wandkleed waarop zijn noodlottige einde in geuren en kleuren wordt weergegeven. Door Grayson Perry, de Britse chroniqueur van het moderne leven.

Grayson Perry - die zag u de afgelopen week vast voorbij komen in de media. De camera is dol op de goedgebekte, volkse maar ook erudiete multikunstenaar met het blonde bobje. Pottenbakker, etser, wandkledenmaker én nationale knuffeltravestiet. Zijn alter ego Claire, uitgedost in uitzinnige jurken met, om maar wat te noemen, opgeborduurde teddyberen of ejaculerende piemels in parels, zou een blinde doen zien. Zijn/haar eerste grote solotentoonstelling in Nederland opende vorige week in het Bonnefantenmuseum in Maastricht en reist door naar Denemarken. Aan Nederland, zo laat Grayson Perry (Chelmsford, 1960) nooit na te vertellen, dankt hij zijn internationale doorbraak. In 2002 organiseerde het Stedelijk Museum in Amsterdam een presentatie van zijn expliciet gedecoreerde keramieken vazen. Een jaar later won Perry de prestigieuze Turner Prize, die hij stralend kwam ophalen in een korte prinsessenjurk. De woordspelingen over de 'Hairy Potter' verwerkte hij natuurlijk meteen in een vaas.

Het levensverhaal van Tim Rakewell wordt in het Bonnefantenmuseum uit de doeken gedaan in grote wandkleden - 4 bij 2 meter. Ga daar maar eens even voor zitten. Perry ontwierp de serie wandkleden The Vanity of Small Differences in 2012, terwijl hij voor Channel Four televisieprogramma's maakte over sociale klasse en smaak. Op de panoramische kleden zien we Tim opwaarts mobiel zijn door allerlei milieus, tot zijn noodlottige einde. Dit alles wordt verteld op wandkleden die zijn volgestouwd met details: straten, kleding, haardracht, interieurs, koffiemokken, theedoeken, hondjes - die hele fijnmazige, ongeschreven structuur van sociale codes die Perry tijdens de opnamen voor zijn programma's opmerkte en noteerde. Het is eindeloos fascinerende kost, alsof je de hedendaagse versie van The Canterbury Tales voor je ziet.

Het nieuwe handwerk

Grayson Perry strijdt voor de herwaar-dering van ambachten als pottenbakken.

Grayson Perry voelt zich thuis ergens tussen kunst, handwerk, outsider art en decoratie ('en het meest bij de aristocratie' zei hij in zijn tv-programma's over klasse). Hij begon ooit aan een avondcursus keramiek, omdat het hem als werkloze kunstenaar goed leek iets te leren wat niet in de mode was. 'Póttery?!' Inmiddels is hij de grote promotor van 'craft', ambacht, wat in 2012 resulteerde in de tentoonstelling The Tomb of the Unknown Craftsman, in het British Museum, met Perry's werk en 130 objecten van anonieme makers uit de collectie.

Perry's pleidooi ging gelijk op met de herwaardering voor figuratie en voor het ambacht, die de afgelopen tien jaar opkwam - denk aan het populaire boek The Craftsman (2008) van Richard Sennett. 'Intellectuele ontoegankelijkheid, daar zijn we nu wel overheen', zegt Grayson Perry in zijn lezingen. En iets vaak herhalen is ook niet verkeerd: 'Originaliteit, dat is voor mensen die kort van memorie zijn.'

Een stevige en ook wel beetje jaloersmakende Britse traditie, die van het sociale verhaal in woord en beeld. Van het 11de-eeuwse tapijt van Bayeux (waarop de landing van de Noormannen in Brittanië wordt verbeeld) tot Chaucer, Hogarth, Dickens - Perry kent zijn referenties en gebruikt ze in het hier en nu voor nieuwe vertellingen. En die worden gedragen door een fabelachtige technische beheersing van alles waarop hij zich stort. Of dat nu keramieken vazen, schitterende etsen, beelden van gietijzer of de inrichting van een compleet huis zijn (een huis voor een denkbeeldige vrouw uit Essex, dat vorig jaar werd geopend). In die nieuwe verhalen zit de sociale kritiek impliciet verpakt. Zijn visie op religie, bijvoorbeeld, stopt Perry in de cultus die hij nu al decennialang inricht voor zijn teddybeer 'Alan Measles'; steun en toeverlaat uit zijn ongelukkige jeugd. Die beer duikt op als afgodsbeeld; als wachter; als figuur op vazen in Griekse stijl, achtervolgd door selfies schietende fans. Elders, op een op zijde geborduurd miniatuurtje, omarmt de beer als een godheid met zeer lange armen gelovigen van alle gezindten en houdt ze voor : Hold Your Beliefs Lightly.

Alleen de grootste zuurpruim kan dat alles weerstaan, of mensen die allergisch zijn voor kleur. Voor de rest van de bevolking: spoorslags naar Maastricht.


Grayson Perry - Hold Your Beliefs Lightly. Bonnefantenmuseum Maastricht, t/m 5/6.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden