Spontaan en liefdevol onthaal door de Maastunnel

Het beste is de fiets te pakken. Je zet 'm op de roltrap, duikt de diepte van de Rotterdamse Maastunnel in en draait het fietspad op....

Van onze verslaggeefster

Judith Koelemeijer

ROTTERDAM

Hoorns van zeeschepen hoor je loeien, fietsbellen, rukwinden, vaag ondergronds gezoem en gepiep en zoet geklots van water. Het is alsof de tunnel, altijd gehuld in een ijzige lijkencel-stilte, spontaan is gaan spreken.

Er zijn mensen die keurig opbellen: van hoe laat tot hoe laat is de expositie in de Maastunnel te bezichtigen? Nathalie Houtermans van Cell (initiators of incidents) lacht als zij het vertelt: dat is juist wat zij níet willen, exposities organiseren met - vaak al te hoge - drempels. Een jaar geleden richtte Houtermans (kunsttheoretica en curator, 32) samen met Antoinette te Paske (kunstenaar en curator, 35) Cell op omdat zij 'de kunst uit de witte ruimte' wilden halen en de 'confrontatie met het publiek zochten'.

Dat klinkt activistischer dan het is - 'we willen geen bom onder het museum leggen ofzo' -, maar een tikje idealistisch zijn zij wel. Houtermans: 'Iedereen weet toch dat de meeste moderne kunst alleen gezien wordt door een handjevol ingewijden?'

De propvolle bouwkeet waarin Houtermans en Te Paske bivakkeren, met uitzicht op de tunnel, de Maas en de Euromast, mag symbolisch heten voor hun flexibele, publieksgerichte aanpak. De tunnelbewakers komen er regelmatig langs voor een kop koffie, nieuwsgierige bezoekers maken een praatje. In een afgescheiden gedeelte slaapt één van de deelnemende kunstenaars haar roes uit.

'Wie heeft er nou een kantoor met zó'n uitzicht', wijst Houtermans. Die keet doen ze nooit meer weg. Ze gaan er voorgoed kantoor in houden, 'op locatie' in werken, kunstenaars in uitnodigen en nog veel meer. Wisten we dat die keten bouwpakketten zijn, en je er van één met gemak tien kunt maken? Houtermans: 'We hebben plannen voor dierentuin Blijdorp. Dan zetten we hem achter de apenrots.'

Aan enthousiasme geen gebrek. Het lukt jullie nóóit iets in de Maastunnel te organiseren, zei iedereen. Te gevaarlijk, te vandalisme-gevoelig, te moeilijk. Meer dan een jaar duurde het voordat alle wantrouwende ambtenaren overtuigd waren, maar nu ligt er dan toch een kleurig mozaïek van Arno Coenen en René Bosma in de hal en rollen de gezichten van slapende Rotterdammers de roltrappen af - als waaiers die open en dicht worden geklapt.

Bovenaan de trap verschijnen de serene slapers, tree voor tree, eerst de hals, dan de mond enzoverder, om gestaag af te dalen en vervolgens in partjes in de grond te verdwijnen. Zelfs de meest gehaaste rollerskater houdt even in bij de aanblik van dit eindeloos kopje onder gaan en weer boven komen van Stefanie Zocher.

De wandeling door het voetgangersgedeelte is helaas minder opwindend dan de door Ver Licht (Erik Quint en Dirk-Jan Hanegraaf) met tunnelgeluiden begeleide fietstocht. In het midden van de gang worden twee video's van Bea Visser op de tegelwand geprojecteerd: één loop van een jongetje dat in een boom klimt, en één van passerende voeten. Deze taferelen worden opgeluisterd door onheilspellende klanken die maar geen indruk willen maken - althans, tot er zo'n engerd aan komt lopen, natuurlijk toch een engerd, want die horen bij lege tunnels. HAAALLLOOOO BABY, roept hij je - toch nog beschaafd - na.

Engerds echo klinkt nog lang door. De imponerende boxen aan het einde van de tunnel zwijgen. Dagen en nachtenlang heeft de Amerikaanse geluidskunstenaar Maryanne Amacher zich in de tunnel opgesloten om een werk te componeren dat de tunnel zou passen. Maar de boxen spraken niet de taal die zij wilde. Het geluid was óf te hard, óf te zacht, en daarom houden zij zich nu stil.

Tot Hamacher uit die bouwkeet komt, uitgeslapen, en in één keer een wave door de gang zal laten rollen die iedereen meesleurt. Het fietsen in die andere gang kun je dan beter even laten.

Tunnelvision in de Maastunnel Rotterdam, t/m 19 september. Performance van Maryanne Hamacher op zaterdag 12 en zondag 13 september om 20 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.