Spielbergs Amistad eerste echte verfilming van zwarte holocaust

'Wat is dit voor een land', zo vraagt Cinque zich vertwijfeld af. 'Wat is dit voor een land dat wetten heeft die soms wel en soms niet gelden?'..

Van onze medewerker

Tim Overdiek

NEW YORK

De retoriek is een inkopper voor het bioscooppubliek, dat woensdagmiddag in New York een voorpremière van Amistad bijwoont. Met instemmend applaus krijgt de zwarte held op het witte doek spontane bijval, zoals vaker gebeurt tijdens het nieuwe epos van regisseur Steven Spielberg. Gisteravond ging de speelfilm officieel in première, nadat de afgelopen weken al duidelijk werd dat het niet zomaar een op de naderende kerst afgestemde blockbuster betreft.

Amistad dient de cinematografische geschiedenis in te gaan als de eerste, echte verfilming van 'de Zwarte Holocaust'. De vergelijking werd niet alleen getrokken door de inhoud van de film, die de slavernij als schaamtevolle vlek in de Amerikaanse historie verbeeldt.

De parallel bestaat uitdrukkelijk dankzij de inbreng van Spielberg, die vier jaar geleden met Schindlers List een veelvuldig gelauwerde film over de jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog maakte.

Amistad gaat over de waar gebeurde muiterij op de gelijknamige Spaanse schoener die in 1839 Afrikaanse slaven naar de Verenigde Staten wil brengen.

De groep Afrikanen bevrijdt zich onder leiding van de charismatische Cinque uit de ketenen, doodt bijna de gehele bemanning en dwingt twee overlevenden de boot naar hun land terug te navigeren.

Het schip landt echter op de kust van New England. Daar verdwijnen de opvarenden achter slot en grendel en er begint een juridische strijd die tot aan het hooggerechtshof zal voortduren.

Hun vrijheidsstrijd gold aan de vooravond van de Amerikaanse burgeroorlog als een cause celèbre voor de abolitionisten, de voorstanders van afschaffing van de slavernij.

Anno 1997 vonden eveneens allerlei schermutselingen in de rechtszaal plaats, met het vertonen van de film als inzet. Schrijfster Barbara Chase-Riboud beschuldigde de makers van plagiaat en eiste tien miljoen dollar. Grote delen zouden aan haar boek Echo of Lions zijn ontleend. Maandag oordeelde een rechter in een tussenvonnis dat de film gewoon dient uit te komen.

Begin volgend jaar ontmoeten de advocaten elkaar opnieuw. Spielberg houdt vol dat de 70 miljoen dollar kostende productie is gebaseerd op de roman Black Mutiny (1953), aangevuld met materiaal uit onafhankelijke research en adviezen van gereputeerde historici.

De extra publiciteit komt filmmaatschappij Dreamworks goed uit. Het jonge bedrijf van Jeffrey Katzenberg, David Geffen en Spielberg beleefde een valse start met The Peacemaker.

Het regiedebuut van laatstgenoemde voor Dreamworks mag niet in het water vallen, wil de trojka zijn macht in Hollywood verstevigen.

Een flop lijkt uitgesloten, ook al zijn de eerste recensies weliswaar niet bepaald juichend van toon.

Newsweek sprak van 'een nieuwe, belangrijke film', hetgeen door een gezaghebbend columnist werd uitgelegd als codetaal voor 'geen geweldige film, maar wel eentje die je moet hebben gezien'.

Dat heeft alles te maken met het gevoelige thema slavernij, waarvan de Verenigde Staten tot op de dag van vandaag de maatschappelijke gevolgen ondervinden.

'Dit is een film over de Amerikaanse geschiedenis, niet die van Afrika', ondersteept Spielberg. Twee decennia na de miniserie Roots is Amistad voor de Amerikanen opnieuw een pijnlijke confrontatie met zichzelf.

Spielberg gaat de grafische werkelijkheid allerminst uit de weg. De fragmenten waarin de Atlantische oversteek van een slavenschip aan de orde komt, zijn zeer indringend en vertonen een grote filmische gelijkenis met de scènes uit Schindlers List waarin de nazi's het joodse ghetto uitkammen.

De wreedheid waarmee de ontvoerde Afrikanen aan boord worden behandeld, werd diverse bioscoopbezoekers bijna te machtig.

'Ik zat aan mijn stoel vastgenageld', sprak een zwarte man, die na afloop nog danig onder de indruk was. 'Deze film moet de Amerikaanse jeugd zien. Blank en zwart. Misschien dat we dan echt nader tot elkaar kunnen komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden