Speler van de niet al te sombere fado

Hij is te zeer wereldburger om zich vast te pinnen op één stijl. ‘Alles schuift in elkaar: de fado, de blues en zelfs de smartlap.’..

De fadopuristen zien hem als een artistieke verrader, maar daar heeft zanger/gitarist Fernando Lameirinhas (Porto, 1944) geen last van. ‘Ik houd van Portugal, van de openheid om emoties te tonen, maar dat typische fadobeeld van treurigheid vertegenwoordig ik niet.’

Lameirinhas snapt de achtergrond wel van de Portugese blues. ‘Een zeevarend land, waar afscheid nemen, niet terugkeren en heimwee de geschiedenis hebben bepaald. Maar je zult me altijd met een glimlach zien. Ook het leed moet worden gerelativeerd. Er mag dus best samba of bossa nova aan toegevoegd worden.’

Vanavond gaat in Eindhoven Cape Connection in première met Stef Bos, Régis Gizavo en Fernando Lameirinhas. De titel duidt niet op Zuid-Afrikaans repertoire, maar op de symbolische betekenis van de Kaap, een kruispunt van culturen. De drie artiesten, die de afgelopen weken in Kaapstad hebben gerepeteerd, zijn wereldburgers die cultureel openstaan voor alles wat zich aandient.

De Nederlander Stef Bos woont gedeeltelijk in België en Zuid Afrika, zanger/accordeonist Régis Gizavo is geboren op Madagaskar en woont nu in Parijs, en Lameirinhas is geboren in Portugal en kwam via België in Nederland terecht. Uitgangspunt van het programma is een lied dat Bos en Lameirinhas schreven over een grenzeloos leven:

Ik woon niet waar ik ben geborenLeef altijd tussen wal en schipTussen het Zuiden en het NoordenDaar zoek ik naar een evenwicht.

De vader van Lameirinhas verliet Portugal in 1958 daartoe gedreven door de dictatuur van Salazar. ‘Mijn vader werkte bij de douane. Hij was niet uitgesproken politiek, maar hield er wel liberale ideeën op na, en dan was je in die tijd al snel een communist. Hij wist dat er een onderzoek naar hem gaande was.

‘Het kwam voor dat er bij mensen die niet vertrouwd werden communistische pamfletten in de bus werden gegooid, waarna de politie direct een inval deed. De achterdeur van het politiebureau waar zo’n politieke verdachte werd ondervraagd, kwam direct uit op het kerkhof. Met behulp van vrienden is mijn vader via Spanje en Frankrijk in België terecht gekomen. Later is de rest van het gezin hem gevolgd.’

Samen met zijn jongere broer Antonio zocht hij andere muzikanten op om een bandje te vormen. Daarnaast had hij met zijn broer als Jess & James in de jaren zestig een paar stevige hits in België.

‘Het was een klassiek popverhaal, met lang haar en drugs. We hadden succes, maar ik voelde me in die nepwereld diep ongelukkig. Ik knipte mijn haar af, ging mediteren en macrobiotisch eten. Voor het avontuur verhuisde ik naar Amsterdam. In de jaren zeventig heb ik mijn Portugese wortels gevonden. Maar wel aangevuld met andere invloeden.’

Dat is terug te horen in de internationale latin feestband Sail-Joia, dat het huisorkest werd van de Amsterdamse jongerenclubs Kosmos en Melkweg. Die internationale zoektocht en de samenwerking met muzikanten uit alle windstreken leverde Lameirinhas vorig jaar de Global Act Award op. Hij is nog niet uitgezocht. In Cape Connection zingen de drie artiesten over hun fysieke en muzikale reizen. ‘Het is zo mooi om te zien hoe alles in elkaar schuift: de fado, de blues en zelfs de oer-Hollandse smartlap voordat deze gekaapt werd door de intellectuele commercie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden