Spelen met de supersterren

Iconen uit de showbizz, filmwereld, kunstscene en popmuziek floreren opvallend vaak in voorstellingen. Het wordt biografisch theater genoemd, maar dat is het niet....

amsterdam Een tip voor alle Grote Sterren in Nederland. Als ze ooit een ‘eigen’ theatervoorstelling willen, moeten ze schimmig doodgaan. Liefst zo dat er twijfels blijven over de oorzaak: (zelf)moord, ongeluk, weggekwijnd, vergeten? Dan blijft er ruimte voor suggestie en verbeelding. En dat zijn bij uitstek de middelen waar theatermakers hun slag mee kunnen slaan.

Dit seizoen toeren er opvallend veel voorstellingen door Nederland die volledig zijn opgehangen aan leven en roem van iconen uit de showbizz, filmwereld, kunstscene en popmuziek. Een aantal van hen kwam dramatisch vroeg aan hun eind.

Acteur Louis van Beek blaast in Mathilde superpoes Mathilde Willink nieuw leven in, derde echtgenoot van schilder Carel Willink. Zij werd naakt op bed dood gevonden, onder een bontjas. Regisseur Madeleine Matzer laat Marilyn Monroe door drie actrices vertolken in Marilyn Monroe: Diamonds are a girl’s best friend. Was haar overdosis wel vrijwillig?

Niki Romijn brengt in Kate een eerbetoon aan popdiva Kate Bush en Dusty Springfield krijgt een eigen musical (Dusty De Musical). Het Nationale Toneel brengt Pier Paolo Pasolini – P.P.P. , over de beroemde subversieve cineast, vermoord aangetroffen op een strand bij Rome.

Biografisch theater wordt het genoemd, maar in feite klopt die term niet. Biografisch theater is bij zulke bekende wereldsterren niet interessant: de meeste feiten uit leven en werk zijn al lang en breed gedocumenteerd. Boekenplanken vol. Daarmee bouw je geen spanning op, live in het theater. In een paar minuten heb je dezelfde gegevens op internet bij elkaar gezocht.

Om een treffende gelijkenis gaat het evenmin. Met make-overs kun je bijna iedere acteur omtoveren tot een icoon en op televisie zijn al genoeg look-a-likes-wedstrijden en sound-mix-shows.

Dat is geen uitdaging meer. Al moet gezegd dat acteur Van Beek de travestie ontstijgt door in een Japans getint gewaad van Fong Leng de buitenissig opgemaakte Mathilde Willink knap dicht te benaderen.

Maar voor bijzonder theater is meer nodig dan de verzuchting: ‘Ja, ze lijkt echt.’ Toneel heeft de kracht om vanuit meerdere perspectieven – vaak personages – te psychologiseren. Hoe is iemand zo geworden? Tegen welke prijs? Met welke innerlijk contrast? Was het een tekort aan vaderliefde waardoor ze op oudere mannen viel (Willink) of een ontkenning door een geflipte moeder (Monroe)? Welke traumatische ervaringen leidden tot een koerswijziging in leven en werk (Bush)? En wat maakte Pasolini tot zo’n revolutionair regisseur maar ook een onmogelijke kerel?

Acteurs kunnen in een voorstelling met al deze vragen spelen. En met antwoorden: van tevoren moet duidelijk zijn nagedacht wat de makers nog extra willen vertellen over zo’n universeel gecultiveerd fenomeen.

Letterlijk kunnen theatermakers een spel spelen met iconen. Suggesties doen en weer onderuithalen. Uit hun rol stappen – een van de verworvenheden van modern theater – en het publiek medeplichtig maken.

Van Beek speelt halverwege een quizje waarin ‘ze’ niet kiest tussen ja en nee op vragen over haar familieliefde. Acteur Jeroen Spitzenberger is niet Pasolini, hij speelt Pasolini. Spitzenberger benadrukt dat hij een acteur is die zich inleeft (en op een snoepreisje naar Italië mocht).

Waar dat te weinig gebeurt, ontbreekt het bij een voorstelling al snel aan drama.

De drie actrices in Marilyn Monroe sjorren aan elkaars jurken en praten over vrouwbeelden en verwachtingspatronen. Maar kunnen niet voorkomen dat de sjeu wel af is van de uitgekauwde filmdiva.

Volgend seizoen duiken de choreografen Ed Wubbe en Marco Goecke in het leven van Andy Warhol. Voor het Scapino Ballet Rotterdam maken ze een productie over de vriendschap tussen de tegendraadse Warhol en de muzikanten Lou Reed en John Cale, een legendarische samensmelting tussen kunst en rock.

Er is een grote kans dat Wubbe en Goecke tijdens hun research theatermaker Sabri Saad El Hamus zullen tegenkomen. Die maakt, met blonde pruik, in het najaar een productie over de rebelse kunstenaars Jean-Michel Basquiat en Andy Warhol. Hoe zat het ook al weer met Basquiat? Stierf die niet ook jong aan een overdosis?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.