Speedgarage maakt de tongen los Nieuwe dansmuziek blijkt zo nieuw nog niet

Uit Londen kwam deze zomer een nieuwe trend overgewaaid: speedgarage - energieke dansmuziek met emotionele soulvocalen. Wel ja, wéér een hokje erbij, schamperen de sceptici....

'DE NIEUWE kleren van de keizer.' 'Een hype, bedacht door de media die om kopij verlegen zaten.' 'Alweer een nietszeggende term in de danswereld, waar alles in hokjes wordt gestopt.'

De introductie van speedgarage, volgens de Britse muziekpers de hotste nieuwe stijl van dit moment, veroorzaakte de afgelopen weken een felle discussie in het danspubliek: wat is er nieuw aan deze muziek, behalve de naam? Dit kennen we toch al lang? En wat een ridicule term, speedgarage - wat moet je je daar in vredesnaam bij voorstellen?

Die laatste vraag is zeker op z'n plaats, al heeft de dansmuziek zichzelf in de afgelopen jaren met wel meer ongelukkige stijlnamen opgezadeld. Wat te denken van triphop (instrumentale hip hop, muziek om lekker stoned op te trippen) of drum 'n' bass - een nietszeggende term, want beschikt niet alle dansmuziek over bas en drums?

Met een beetje goede wil valt de term speedgarage nog wel te herleiden: het is een moderne, wat snellere (maar ook weer niet zoveel snellere) versie van de oorspronkelijke garage, een genre dat sinds de house-explosie van 1988 deel uitmaakt van het brede spectrum dansstijlen.

Garage, genoemd naar de legendarische New-Yorkse Paradise Garage-club, was de house-variant die zich vooral liet inspireren door soul en gospel. De 'diepe' emoties van deze vocale stijl maakten dat er ook wel van deep house werd gesproken. In de eerste jaren was garage een belangrijk onderdeel van elke house-party. Dj's als Mike Pickering (Manchester) besloten hun nachten altijd met een hartverwarmende garage-plaat, zoals Someday van de zwarte Amerikaanse zanger C.C. Rogers, dat met zijn indringende emoties even een sfeer van eenheid onder het publiek tot stand wist te brengen.

Pickering speelde het nummer later ook met zijn groep M People, als een verwijzing naar die periode. 'Dat is wat altijd het meest indruk op me maakte', zegt Pickering nu, 'zo'n moment waarop het publiek even helemaal bij elkaar kwam.'

Garage raakte in de jaren na het eerste succes - Engelse hits van Amerikaanse vocale groepen als Ten City - steeds meer in de verdrukking. De zachtaardige garage-songs werden weggeblazen door hardere genres, die het vooral van hun effectieve vorm moesten hebben: denderende beats, heftige climaxen met ratelende drumbreaks.

Niet dat garage helemaal verdween. In Engeland bleef een kleine, ondergrondse scene actief, die het genre buiten het zicht van de media verder voerde. De afgelopen zomer 'explodeerde' garage, en kwam het als 'speedgarage' weer bovengronds. Een nieuwe generatie garage-producers stak de traditionele stijl in een nieuw jasje. Zo werd het voor clubs altijd wat te trage tempo opgeschroefd, terwijl voorzichtig elementen uit de jungle-stijl - diepe bassen en ragga-stemmen - werden toegevoegd. Een Engelse top-20-hit van dit moment is Ripgroove van Double 99, dat al die elementen in een pakkende vorm giet. Maar dat speedgarage geen eenduidige term is, wordt al duidelijk uit een andere recente Engelse hit: Gabrielle van Roy Davis Jr., een uit Chicago afkomstige vocale compositie, die de meer traditionele garage-richting vertegenwoordigt.

Zoals bijna elke vernieuwing in de dansmuziek van de afgelopen jaren, kwam de belangrijkste impuls uit Londen, waar de nieuwe trend in razende vaart nieuwe clubs, dj's en platenlabels voortbracht. Dj Joost van Bellen, die samen met dj Johnson optreedt in Amsterdams eerste speedgarage-club, Juice (zondagavond in de Roxy), en op de nieuwe speedgarage-avond in de Arena (club Risk), raakte deze zomer gewonnen voor de nieuwe stijl. De kritiek dat het allemaal niets nieuws zou zijn, wimpelt hij weg: 'De traditionele garage is al heel oud, maar dit is echt een kentering: soulvolle dansmuziek die zoveel energie heeft, en opeens zo modern klinkt.'

Van Bellen, met dj Johnson al jaren een ambassadeur van de garage, noemt het opvallend dat speedgarage opnieuw het 'zwarte gevoel' terugbrengt in de clubmuziek: 'Dat zie je goed in Engeland, dat het een zwarte stroming is.'

De nieuwe stijl volgt daarmee de wetten van de popwereld, waar elke nieuwe impuls, van de oorspronkelijke rock 'n' roll tot funk, hip hop, house en jungle, altijd afkomstig was uit de zwarte muziekcultuur. Ook bij speedgarage waren het zwarte dj's, producers en piratenradiostations, die een hoofdrol speelden in het propageren van de nieuwe stijl.

Al was Londen de katalysator, de belangrijkste impuls kwam toch in eerste instantie uit Amerika. Soulzangeres Rosie Gaines, bekend als zangeres-toetseniste in Prince' New Power Generation, viel de eer te beurt de eerste speedgarage-hit op haar naam te zetten. Closer than Close, een nummer dat al een paar jaar op de plank lag, en door haar platenmaatschappij Motown was afgewezen, verscheen op een klein Brits label, dat er deze zomer een gigantische hit mee scoorde.

Het producers-duo Tuff Jam (Karl Brown en Matt Lamont), een van de grote namen van de speedgarage, maakte een remix van Closer than Close, die op vrijwel elk verzamelalbum van speedgarage is terug te vinden. Het staat zowel op de dubbel-cd Speedgarage Anthems (GTV) als op Tuff Jam presents Underground Frequencies (Satellite), een cd met een reeks speedgarage-remixen die het duo de afgelopen maanden maakte. Want elke grote Engelse platenmaatschappij wil op dit moment van zijn nieuwste hits ook een speedgarage-mix op de markt brengen.

Rosie Gaines had er geen idee van dat ze tot boegbeeld van een nieuw genre was gepromoveerd: 'Ik maak de muziek die ik altijd heb willen maken. Maar de soulstijl waarvan ik me bedien, ligt op dit moment niet zo goed in Amerika. Daar maakt R & B de dienst uit.' Gaines moet weinig hebben van de gladgestreken Amerikaanse popstijl, die de naam rhythm 'n' blues heeft gekaapt. Ze laat zich liever inspireren door oudere soul, zoals die van Aretha Franklin: 'Nog altijd mijn grote voorbeeld.'

De zangeres die, bij gebrek aan belangstelling van Amerikaanse platenmaatschappijen, haar muziek inmiddels via het internet te koop aanbiedt, begrijpt weinig van de commotie in Engeland. Speedgarage is voor haar weinig meer dan een ander label voor datgene wat ze altijd al heeft gedaan: 'Muziek maken waar ik mijn hart en ziel in kan leggen.'

Ook de Amerikaanse producer Armand Van Helden (een New-Yorker met een Indonesische vader) geldt als een van de grote namen van de speedgarage. Zijn effectieve remixen van popsongs, waarmee hij zelfs singer-songwriters als Tori Amos aan dans-hits hielp, maken hem een van de succesvolste producers van dit moment. Maar, zeggen sceptici die niets moeten hebben van de introductie van alweer een nieuwe stijl, wat Van Helden doet is helemaal geen speedgarage, het is gewoon clubmuziek.

Armand Van Helden zelf, die met een minimaal instrumentarium (twee samplers en een mengtafel) de ene na de andere hit uit zijn mouw schudt, houdt zich liever buiten de hele discussie: 'Muziek is muziek, welk label je er ook op plakt.'

De - typisch Britse - manier waarop speedgarage werd geïntroduceerd als de nieuwste trend (waarbij voor het gemak de vorige nieuwe sensatie, jungle/drum 'n' bass, bij het grofvuil werd gezet) gaat voor een groot deel van het publiek toch te ver.

In de brievenrubriek van het Engelse Muzik werd onlangs een discussie gevoerd onder het kopje The emperor's new clothes, waarbij de media werd verweten dat ze op kunstmatige wijze een nieuwe trend in het leven hadden geroepen. Maar voorstanders van speedgarage vinden de nieuwe stijl juist een nieuwe injectie voor de danswereld - een fris geluid dat verstarde stijlvormen kan openbreken.

Een punt dat steeds terugkeert: op speedgarage is het heel wat lekkerder dansen dan op de snelle tempi en complexe ritmen van drum 'n' bass. 'Drum 'n' bass ligt nog steeds moeilijk', vindt ook dj Joost van Bellen: 'Speedgarage is toch veel eetbaarder.'

Terug naar de rechte vierkwartsmaat, die weinig meer pretendeert dan het publiek op de dansvloer in beweging te brengen. Van Bellen: 'Speedgarage is feestmuziek, heel hedonistisch. Het bruist. Ik vind het de perfecte muziek voor de afsluiting van een millenium.'

Speedgarage: wekelijks op vrijdagavond in club Arena, Amsterdam (club Risk, met Joost van Bellen), zondagavond in Roxy, Amsterdam.

Vanavond zendt VPRO's Lola da Musica een special uit over speedgarage. (Nederland 3, 19.53 uur).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.