Southern Comfort

Hij geldt als typische muzikantenmuzikant, de stille kracht achter bekende namen als Guus Meeuwis en Ilse DeLange. Nu heeft JW Roy eindelijk weer zelf een album gemaakt, vol liefde voor americana.

JW Roy Beeld Daniel Cohen

Een schemerlamp, een kruk en een akoestische gitaar. Meer heeft JW Roy niet nodig om Building a Dream, openingsnummer van zijn album Dry Goods & Groceries in de grondverf te zetten. In de controleruimte van de studio, aan de andere kant van het raam, luisteren de muzikanten hoe de singer-songwriter zingt over jeugdvriend Ruud.

Als na afloop Roy naar de controleruimte komt om het resultaat te beluisteren, komen bij de musici, opgetrommeld om hun bijdrage te leveren aan Roys negende reguliere album, de gesprekken weer op gang. Dat gitaartje van Cok van Vuuren in Roy's versie van Lungs, een cover van singer-songwriter Townes Van Zandt, doet dat niet denken aan het gitaartje van Robert Ward, je weet wel van The Ohio Untouchables? Heeft iemand al die nieuwe Daniel Romano gehoord? En Muse doet met die samenwerking met Skrillex toch gewoon aan de dubstep mode mee?

Als er even geen muziek wordt gemaakt, wordt er wel over gepraat. Zo wordt de liefde beleden. En dan met name voor het americana-segment. Singer-songwriter en liedjesleverancier Jan Willem Roy (1968), die sinds 1997 platen uitbrengt, neemt vandaag nummers van zijn album op. Een verzameling van twaalf eigen nummers en covers van een paar van Roys helden. Guy Clark, Townes Van Zandt en Johnny Cash; allemaal iconen van Amerikaanse rootsmuziek.

JW Roy

Geboren 1968 in Knegsel, Noord-Brabant. Begint zijn muzikale loopbaan op 14-jarige leeftijd.

1994 Roys eerste en levensveranderende reis naar Amerika. Halverwege de jaren negentig nationaal voor het voetlicht in het radioprogramma KRO's Countrytime.

1997 Debuutalbum Round Here

1998 Optredens in de Verenigde Staten. Eerste keer South by Southwest in Austin Texas.

1999 Album Deeper Shades.

2003 Album Keep it Comin'.

2004 Post-echtscheidingsalbum Kitchen Table Blues.

2005 Album Laagstraat 443 in Brabants dialect.

2006 Begint samenwerking met Guus Meeuwis.

2008 Album JW Roy. Als je ooit nog eens terug kan, een bewerking van Roys As ge ooit, gezongen door Anneke van Giersbergen (Agua de Annique) en Bart van der Weide (Racoon) komt op één binnen.

2010 Album JW Roy weet het zeker.

2011 Album Acht Zaligheden horend bij het boek van fotografe en schrijfster Karin Stroo over acht dorpen in het Brabantse land.

2015 Dry Goods & Groceries

Americana

Voor Roy, die ook nummers schrijft voor Guus Meeuwis en heeft samengewerkt met onder anderen Ilse DeLange, Jelle Paulusma en Rick de Leeuw, wordt het zijn eerste album in vijf jaar. En voor het eerst in elf jaar een album in het Engels. Hij pakt het meteen goed aan.

Het inmiddels verschenen Dry Goods & Groceries behelst niet alleen de cd met hoogst persoonlijke liedjes van Roy maar ook een fraai gebonden hardcover boek met teksten van Nederlandse publicisten over hun grote liefdes. Freek de Jonge over Johnny Cash, Oor-journalist Bert van de Kamp over Townes Van Zandt, Leon Verdonschot over John Hiatt, Nico Dijkshoorn over Dale Watson, John Schoorl over Dolly Parton. Terwijl fotografisch nog te genieten valt van sfeerbeelden van Nashville, highways en heldenportretten.

Tussen de opnamen rookt Roy buiten een Lucky Strike en zegt dat hij nu eenmaal iets met americana heeft. Hij pauzeert. 'Americana... wat een rotwoord eigenlijk. Net zo modieus als superfood. Terwijl dat in feite ook iets heel ouderwets is.' Hij noemt het liever rootsmuziek. 'Daar valt voor mij alle typische Amerikaanse muziek onder als country, gospel, soul, blues.'

Curator

En er zijn er meer als Roy. Muziekjournalisten, presentatoren, columnisten die hij in de loop van de jaren heeft leren kennen. 'Ik wilde met dit project van andere mensen leren waar het voor hen vandaan komt. Wat zij ermee hebben. Zie het als een stel vrienden aan een stamtafel. Er is goed volk, eten en drinken en dan roept er iemand: 'Moet je hier eens naar luisteren' of 'Kijk hier eens naar' en dan lees je vervolgens het verhaal erachter. Als luisteraar kun je met dit album en dit boek zo aan die tafel schuiven.'

Hij wil zichzelf geen ambassadeur voor die muziek noemen. Eerder een curator. 'Ik wil niets verbeteren of veranderen, eerder mijn enthousiasme delen voor iets dat deel is geworden van mijn muzikale DNA.'

'JW Roy gaat terug naar zijn roots' stond er dan ook in het persbericht waarmee zijn nieuwe project werd aangekondigd. En ook al liggen die roots in Knegsel, Noord-Brabant, niet in Nashville, Tennessee, je mag dat best zo zeggen. Roy: 'Niet dat ik het gevoel heb dat ik op de verkeerde plek ben geboren, hoor. Dat heb ik bijvoorbeeld wel heel sterk met Waylon. Toen ik hem voor het eerst hoorde zingen, had ik zoiets van: man, je hoort daar gewoon míddenin.'

Fikse dosis melancholie

Maar de verwantschap met die traditionele Amerikaanse muziek gaat zo diep, dat het voor Roy het natuurlijkst voelt zich in dat genre te bewegen. Al heel lang.

Roy: 'Mijn oren gingen voor het eerst recht overeind staan toen ik in de jaren tachtig plaatjes ging kopen in de Bijenkorf in Eindhoven. Twee voor de prijs van één. Het werd John Denver en André Hazes live in het Concertgebouw. Heb ik helemaal grijs gedraaid.' Die twee mogen geografisch mijlenver uit elkaar liggen, waar het de gevoelswaarde betreft, schurken ze voor Roy tegen elkaar aan. 'Traditionele volksmuziek met een fikse dosis melancholie.'

Later kwam daar nog Townes Van Zandt bij, die als dichter van de treurigste Amerikaanse folkliedjes de liefde voor het songschrijven aanwakkerde. Met Van Zandt en Guy Clark als muzikale gidsen vond hij zijn stek toen hij in 1994 voor het eerst de Verenigde Staten bezocht. Hij dacht dat hij ontzettende heimwee zou krijgen. 'Vroeger wilde ik al na twee dagen op vakantie in Limburg naar huis. Maar de eerste dag dat ik in Austin, Texas, zat, dacht ik: dit is het! Ik weet niet waarom. Want er zijn ook veel lelijke dingen in Amerika. Er heerst op sommige plekken de armoe van een derdewereldland. Maar als ik er de radio aanzet, hoor ik de muziek die ik mooi vind. Persoonlijke verhaaltjes die je in al hun eenvoud aangrijpen. En dan die weidsheid, die luchten...'

JW Roy's muzikanten in de studio Beeld Daniel Cohen

Rauwheid

Een gelijkenis met de zuidelijke, Noord-Brabantse grond misschien, waar vrijheid heerst en ruimte is? Hij denkt na. 'Kijk, Texas is een beetje een lompe staat. Waar ik vandaan kom in Noord-Brabant kan het er ook vrij hard aan toegaan. Je ging drinken op je 14de. Je kreeg niet te horen hoe het werkte met seks. Dat moest je zelf maar uitvogelen. Als je dan uit Austin richting Arkansas, rijdt, en je gaat boven Dallas de weg af, dan zie je daar een zelfde soort hardheid. Niet dat het in mijn jeugd alleen maar hard was. Het voelde ook geborgen. Maar in de houding van de bewoners zit zo'n zelfde zoek-het-maar-uit-mentaliteit.'Een trekje aan zijn sigaret. 'Misschien is het meer een soort rauwheid dan hardheid.'

Dan is het ook niet meer dan logisch dat Roy zijn persoonlijkste verhalen inbedt in de muzikale traditie die hij heeft geadopteerd.

Building a Dream gaat over zijn jeugdvriend Ruud, met wie hij als eerste muziek maakte maar die de stap naar een carrière als muzikant uiteindelijk niet durfde te zetten. Of Girl from The North Sea, over zijn ex.

Erkenning

Hij heeft wel een aantal dingen opzij moeten zetten voor dit project. Eigenlijk zou hij dit jaar met Guus Meeuwis in het stadion staan. Heeft hij gecanceld.

'Afgelopen jaren heb ik steeds mee opgetreden en geschreven. Mijn eigen platen deed ik er een beetje tussendoor. Ik heb hier nu echt mijn prioriteit van gemaakt. Moest ook wel, anders was het een kwestie van haspelen geworden en was ik nooit op deze kwaliteit uitgekomen.'

Is dit grootschalige project een gooi om bij een breder publiek bekend te worden? Want waar een Meeuwis stadions vult, gaat Roy met Dry Goods & Groceries op theatertour. Roy is een typische muzikantenmuzikant; eerder erkend dan herkend.

'Nee hoor, echt niet. Ik heb van mijn 16de tot mijn 28ste in de slagerij van mijn vader gewerkt. Toen heb ik gezegd: ik kap ermee. Vanaf dat moment kan ik van mijn muziek leven en doe ik wat ik leuk vind. Er zijn mensen die tegen me zeggen: 'Als die en die zo bekend zijn geworden, dan verdien jij dat ook'. Maar nee, ik heb daar nooit jaloezie of frustratie over gevoeld.'

Goed bezig

Hij haalt zijn voldoening uit het feit dat hij muzikanten en schrijvers die iets met elkaar delen bij elkaar heeft gebracht. Dat ze samen een monumentje hebben opgericht voor waar ze enthousiast over zijn en, niet onbelangrijk, dat hij daarbij zijn beste werk heeft afgeleverd.

Roy: 'Ik had sinds Kitchen Table Blues niet meer in het Engels geschreven. Dan vraag je je af of je dat nog wel kunt. Maar gaandeweg bekroop me weer dat gevoel dat je de allereerste keer krijgt als je weet dat je een goede song schrijft. Van, godverdomme, wat ben ik goed bezig!'

Van Zandt zal goedkeurend over zijn schouder hebben meegekeken. Nee, nee daar wil hij zich echt niet mee vergelijken. 'Ik kreeg hoogstens een beetje kippenvel van wat ik schreef. Maar Townes kan me laten huilen.'

JW Roy (en gasten) - Dry Goods & Groceries (V2, Lecturis).

Gelijknamige theatertour (met Leon Verdonschot) gaat 23/11 in première.

JW Roy Beeld Daniel Cohen

Privé

Net zoals de huiselijke smart en het geluk zich nestelen in Amerikaanse folk en country & western songs, zo laat ook Roy privé lief en leed terugkeren in de liedjes van Dry Goods & Groceries. Zoals in:

Building A Dream
Vriend Ruud van den Boogaard was de allereerste met wie Roy muziek maakte, al vanaf de zesde klas lagere school. Er werd geoefend in de stal van de familie Van den Boogaard. Maar Ruud vond een carrière in muziek toch wat ongewis. Hij heeft nu een uitlatenbedrijf.

Music was all, all and everything

The golden boy made the butcher's boy sing

By the look in his eyes I should have seen

That turning point while we're building a dream

Over & Over
Dan moet je aan de kinderen vertellen dat papa en mama gaan scheiden. Of: hoe slecht nieuws te combineren met de onvaste overtuiging dat het allemaal weer goed komt.

Boys and girls listen close

No good news this time

Certainties in life won't go up in smoke

Let's hold on tight

There goes the train without brakes

Into the dark, down the hill

These Loving Arms
En vervolgens de ontmoeting met de ware in België.

It's a miracle how we ended up here

Together alone, listening to your radio

You can tell me all your flaws in this Belgian night

But it's way too late to not make love

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden