Soul

Beetje moe van al die R & B? Misschien is het tijd voor de volgende stap: echte soul. dj Clyde Semmoh stelde een starterscollectie samen....

1. Marvin Gaye is een van de grootste soulzangers aller tijden en een belangrijke inspirator van veel soularties ten na hem. Een Motown-zanger die niet paste in het typische Motown-geluid. Hij ging zijn eigen weg en maakte ondanks de bezwaren van platenbaas Berry Gordy What's Going On (1971). Het is zonder meer zijn beste album, dat ook nog eens drie gigantische nummer 1-hits opleverde: Mercy, Mercy Me, Inner City Blues en What's Going On. In een gepassioneerde combinatie van jazz, blues en soul zingt hij over sociale ongelijkheid, racisme en andere misstanden. Toch raad ik soulliefhebbers in spe aan om te beginnen met I Want You (1976), de plaat met zijn meest soulgetinte nummers.

2. Bij soul ontkom je niet aan het woord 'mooi'. En een van de mooiste soulplaten ooit gemaakt is Adventures in Paradise (1975) van Minnie Riperton. Zoals zoveel soulzangers is ze begonnen in een kerkkoor. In 1971 maakte ze haar eerste soloplaat, Come To My Garden. Een paar jaar later werd bij haar borstkanker ontdekt, waar ze in 1978 aan overleed. In Nederland is Minnie Riperton niet erg bekend - hoewel ze één megahit heeft gehad, Lovin' You (1974).

3. De grote verdienste van Mary J. Blige is dat ze de soul weer de moderne tijd heeft binnengehaald. Qua stem is ze niet de allergrootste, maar door op een vernieuwende manier hiphop-elementen te gebruiken heeft ze de generatie die niet met soul is opgegroeid warm gemaakt voor het genre. In de tijd dat haar eerste plaat uitkwam in '93, was ze een grote verrassing. Je had toen voornamelijk meidengroepen als En Vogue en tlc die heel gladde, commerciële muziek maakten. De platen van Mary J. geven je een 'live-gevoel', iets wat zeldzaam is geworden met al die gelikt geproduceerde albums. De beste plaat om mee te beginnen is My Life (1994). Muziek die je raakt in je ziel.

4. Op het drum rhythm festival van vorig jaar was Lauryn Hill de grote knaller. Meestal wordt ze geschaard onder R & B, soms onder hiphop, maar voor mij is het pure soul. Wat soul nu precies is, moet je eigenlijk gewoon horen en voelen. Zodra je het probeert te definiëren, creëer je hokjes die er helemaal niet zijn. Soul is zwarte muziek, oké, maar er zijn ook veel blanke artiesten die goede soulmuziek maken, zoals Hall & Oates. Bij hiphop denkt iedereen aan verzet tegen de maatschappij, maar het gaat ook vaak genoeg over de liefde. Dat indelen in genres is iets waar de media kennelijk behoefte aan hebben. Wat ertoe doet, is dat Lauryn Hill haar ziel bloot geeft, zowel in de teksten als door de manier waarop ze zingt. Koop blind haar laatste album The Miseducation Of Lau ryn Hill (1998).

5. Al Green is tegenwoordig vooral bekend door zijn optredens in de hallucinaties van Ally MacBeal in de gelijknamige tv-serie, maar hij maakt al muziek sinds 1963. Op het hoogtepunt van zijn carrière als soulzanger, eind jaren zeventig, besloot hij om zich op gospel toe te leggen en dominee te worden. Met zijn hoge (falset)stem, vaak begeleid door orgel, heeft hij een heel kenmerkende sound. Van alle artiesten in dit lijstje staat hij waarschijnlijk het dichtst bij de blues. I'm Still In Love With You (1972) is een van zijn klassiekers die ik van harte kan aanbevelen.

6. Met zijn eerste plaat, Brown Sugar uit 1995, verdiende D'Angelo meteen de kwalificatie 'vader van de new classic soul'. Zijn tweede, recente album Voodoo vind ik helemaal geweldig, maar dat is veel rauwer en daarom niet zo toegankelijk voor beginners. D'Angelo is nog jong - midden twintig - en heeft in deze twee platen al een indrukwekkende muzikale ontwikkeling doorgemaakt. Dat belooft nog wat voor de toekomst. Ik verheug me erop om hem op het North Sea Jazz-festival te zien.

7. Curtis Mayfield is in de eerste plaats een funkartiest, maar hij heeft ook goede soulnummers gemaakt. Ik heb hem in '90 in Paradiso gezien, en was diep onder de indruk. Dat was vlak voor het ongeluk (hij werd tijdens een concert in Brooklyn op het podium getroffen door een belichtingsinstallatie) waardoor hij tot zijn nek verlamd raakte. Hij heeft daarna nog opgetreden en een plaat gemaakt maar is vorig jaar december ten slotte toch overleden. Zijn beste album is Superfly uit 1972, de soundtrack van de gelijknamige film.

8. Hot buttered soul (1969) van Isaac Hayes is een bijzondere plaat, alleen al omdat er maar vier nummers op staan. Wat hij te zeggen had, kon hij niet kwijt in tracks van tweeënhalve minuut en het kon hem niet schelen of het album zou verkopen of niet. Bij alle genres heb je een integere variant en een commerciële variant. Die niet-voor-de-grote-massa-gemaakte muziek is soms heel lastig te krijgen. Ofwel de oplage is minimaal, of een plaat is belachelijk duur omdat hij bijvoorbeeld uit Japan geïmporteerd moet worden. Met de komst van internet is het makkelijker geworden voor onafhankelijke platenlabels om hun muziek te verspreiden, maar tegelijk is de concurrentie toegenomen. Isaac Hayes heeft een e-commerce-bedrijf dat van die moeilijk te vinden soulmuziek aanbiedt (Soulhouse.com). Hij is nog steeds actief bezig met muziek, maar zijn laatste album dateert alweer van 1996. Wel heeft hij nog een nummer gemaakt voor de tekenfilmserie Southpark, waarvan hij ook een van de stemmen doet (Chef).

9. De Isley Brothers zijn al bezig sinds begin jaren vijftig. De bezetting en de naam wisselde nogal eens. Zo hebben ze als Isley, Jasper, Isley het bekende nummer Caravan Of Love gemaakt. In de loop van bijna een halve eeuw hebben ze hun eigen, zeer specifieke geluid behouden, maar ze zijn wel steeds met hun tijd meegegaan. Vandaar dat er de laatste jaren hiphop-invloeden in hun muziek zijn te horen, en een van de broers heeft met de hedendaagse R & B-artiest R. Kelly gewerkt. Aanbevolen: Best of the Isley Brothers.

10. De ultieme soulartiest is Barry White. Zijn hele wezen ademt soul. Niet alleen zijn muziek en zijn uiterst zwoele stem, maar ook hoe hij zich presenteert (roze pakken). Soms wordt het wat erg weeïg, maar op zijn tijd is dat prima. Zijn teksten gaan altijd over de liefde, maar het wordt nooit vunzig. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Marvin Gaye, kun je je oma rustig naar Barry White laten luisteren. Het verzamelalbum The Best Of Our Love is een goede starter. Net als Al Green is ook hij regelmatig in Ally MacBeal te horen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden