Soulslijper

Zijn muziek doet denken aan Wilson Pickett en hij zweept de massa op als een tv-dominee. Waar heeft Paul Janeway, zanger van St. Paul & The Broken Bones, zijn gouden strot aan te danken?

Paul Janeway tijdens een optreden in Parijs in augustus. Beeld afp

Lang heeft Paul Janeway gedacht dat hij predikant zou worden. De voorman van St. Paul & The Broken Bones was dertig jaar geleden voorbestemd om vanaf de kansel het woord te doen. De leider van de pinkstergemeente liet zijn oog op hem vallen, dat 9-jarige jongetje.

'Achteraf best een beetje raar en eng', zegt Janeway nu. 'Ergens hoopte ik dat ik om mijn zangstem werd geselecteerd, maar ik moest leeftijdsgenootjes en soms ook volwassenen toespreken tijdens de hoogmis in Birmingham, Alabama. Van zingen was geen sprake. Maar wellicht heb ik van acht jaar mensen toespreken ook wat geleerd.'

Dat kun je wel zeggen. Janeway, een wat dikkige jongeman met bril die in de Londense club Oslo een beetje lacherig zijn verhaal doet, zal met zijn band St. Paul & The Broken Bones een paar uur later optreden. En in deze volle zaal in Hackney weet hij het publiek op te zwepen met moddervette soulmuziek, onderbroken door schreeuwerige aansporingen die zo van de kansel hadden kunnen komen.

Hier staat iemand die ervaren is in het opjutten van mensenmassa's en bovendien een machtige soulstrot heeft. Na twee liedjes transformeert Oslo al tot een dampende danstent. Begeleid door zijn sextet met onder meer twee blazers, zet St. Paul zijn soms bijna hysterisch brullende stem op. Hij zingt soulslijpers die zo uit de klassieke Stax-catalogus hadden kunnen komen. Maar ze zijn niet van Otis Redding, Sam & Dave of William Bell. De liedjes I'm Torn Up en Sugar Dyed zijn gewoon van St. Paul & The Broken Bones zelf.

Ouderwets aandoende soulmuziek

Heb je de ogen gesloten, denk je te luisteren naar Wilson Pickett. Zoals je dat ook dacht toen begin dit jaar het debuutalbum Half The City verscheen. Doe je ze open dan zie een man met bril die ergens wat weg heeft van wijlen acteur Philip Seymour Hoffman.

St. Paul & The Broken Bones maakt ouderwets aandoende soulmuziek, die de laatste jaren dankzij Charles Bradley, Sharon Jones en andere Daptone-artiesten weer helemaal terug is. Alleen zit Daptone in Brooklyn en komt St. Paul uit Alabama, een paar uur rijden van Muscle Shoals, waar in de jaren zestig en zeventig soulgeschiedenis werd geschreven (zie kader hieronder).

Ontwikkelingen waarvan Paul Janeway zich pas laat bewust werd. Hij groeide op in een streng religieus gezin, met behalve een enkele Sam Cooke-plaat alleen stichtelijke muziek in huis. Janeway nam zijn voorbestemming tot priester serieus en zou tot zijn 18de het grootste deel van zijn vrije tijd in kerkzaken steken.

'Prachtige jaren. Ik kreeg alle aandacht, ik was als dat jongetje uit de kerk overal welkom.' Toen rond zijn 18de zijn ouders scheidden, veranderde zijn houding ten opzichte van de pinkstergemeente.

'Dat er echt tegen homoseksualiteit werd gepredikt en ook nog andere onzin werd verkondigd, was erg, maar dat een vrouw verweten werd aan kanker te sterven omdat ze niet gelovig genoeg was, dat werd me echt teveel.'

Paul Janeway. Beeld afp

Buiten de kerk kende Janeway niemand. Hij wist eigenlijk niet waarmee leeftijdgenoten zich bezighielden. 'Ik voelde me verloren en had, hoe romantisch, enkel een gitaar.'

Die bracht redding. Janeway schreef voorzichtig wat liedjes en bezocht open podia in zijn woomplaats Chelsea, vlak bij Birmingham. Daar leerde hij pas voor het eerst andere muziek kennen.

'Ik kreeg van iemand een plaat, The Joshua Tree van U2, die ik helemaal uit mijn hoofd leerde. Toen kwam iemand met werk van Nick Cave en Tom Waits aan zetten. Ook mooi. Ik vond het prachtig en joeg op alle tweedehands platen die ik kon vinden. Idioot toch, 18 jaar oud zijn en nooit een lp van de Beatles of de Stones hebben gehoord.'

Vinyl verzamelen werd een obsessie en Janeway ontmoette steeds meer leeftijdgenoten met een passie voor muziek. 'Ik wilde een band en zelf liedjes maken, maar hield eigenlijk van Radiohead, waar mijn stem zich totaal niet voor leende.' Via een Led Zeppelin-coverband ('Robert Plant ging me al beter af dan Thom Yorke') schoof Janeways voorkeur steeds meer richting soulmuziek.

Muscle Shoals


Op een paar uur rijden van Birmingham, de hoofdstad van Alabama en thuishaven voor St. Paul & The Broken Bones, ligt het plaatsje Muscle Shoals. Hier is in de jaren zestig en zeventig soulgeschiedenis geschreven. Naast Stax uit Memphis was FAME uit Muscle Shoals het belangrijkste label voor soulmuziek in het zuiden van de VS. Onder leiding van Rick Hall werden er klassieke soulproducties van Candi Staton, Arthur Conley, Clarence Carter en Etta James opgenomen. De geschiedenis van Muscle Shoals en de studio's waarin ook St. Paul & The Broken Bones hebben opgenomen, wordt uitstekend verteld in de op dvd verkrijgbare documentaire Muscle Shoals van Greg Camalier (2013).

Samen met Jesse Phillips, nog altijd bassist en banddirigent, werkte hij aan eigen liedjes. Toen ze vier daarvan wilden opnemen, kruiste zijn pad dat van Ben Tanner, toetsenist van de Alabama Shakes. Die wilde dat Paul en Jesse voor zijn label tekenden.

Janeway: 'Zo kwam alles snel aan het rollen. Alabama Shakes zijn bij ons groot . Wij maken eenzelfde soort klassieke soul. Wie van Alabama Shakes hield, kwam vroeg of laat bij ons uit.'

Janeway bedacht een naam voor zijn band. 'Dat heilige verwijst naar mezelf. Ik drink niet, gebruik geen drugs en heb, behalve dat ik te veel cola drink en vloek, geen slechte eigenschappen.' Er kwam een plaat, en vooral veel vraag naar optredens.

Dat laatste vindt Janeway nog het mooist. 'Drie jaar geleden had ik geen baan en nu sta ik gewoon te zingen in Londen. Ik voel me echt gezegend. En ja, best grappig eigenlijk dat ik alles wat met de kerk te maken heeft, heb afgezworen, maar stiekem toch veel aan mijn opleiding tot predikant heb gehad. Ik weet alleen niet wie ik daarvoor moet bedanken. God? Gat nee.'

St. Paul & The Broken Bones. Half The City. Optredens: 6/9, Into The Great Wide Open, Vlieland; 7/9 Bruis Festival, Maastricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden