Opera

Sopraan Itzel Medecigo is sensueelste Carmen ooit gezien in de Friese velden

Met een openluchtuitvoering van Carmen zingt Opera Spanga alle vermoeienissen van de pandemie weg over de Friese weidevelden.

Itzel Medecigo in de rol van Carmen.  Beeld
Itzel Medecigo in de rol van Carmen.

Ze is cool, sexy, grillig en onafhankelijk. Ze is dader en slachtoffer tegelijk. Carmen, de wilde verleider uit de gelijknamige opera van George Bizet, heeft veel facetten waarmee een regisseur aan de slag kan. Ze verscheen op het podium als scandaleuze (en spannende) overspelige vrouw, als jarenzestighippie die de vrije liefde omarmt, als verzetsstrijder die van haar verliefde soldaat een deserteur maakt en hem meesleurt naar haar guerrillakamp. Ze was de vrije vrouw in het Spanje van dictator Franco en de powerfeminist in een #MeToo-achtige context.

Onder het tentzeil van Opera Spanga in een Fries weiland is Carmen in het begin nog niet de ongenaakbare femme fatale, maar een vrouw die oprecht lijkt te verlangen naar liefde: Wie wil mijn ziel, zij is te geef. De Nederlands-Mexicaanse mezzosopraan Itzel Medecigo geeft Carmens ingehouden temperament pas gaandeweg het verhaal de ruimte met haar gloedvolle, krachtige stem. Haar liefde voor de soldaat Don José lijkt aanvankelijk oprecht, net als die van haar opponent, het dorpsmeisje Micaëla dat subtiel en warm gestalte krijgt van sopraan Aylin Sezer.

Artistiek leider Corina van Eijk

Maar dat Carmen uiteindelijk vlammend zal domineren, staat vast: regisseur en artistiek directeur Corina van Eijk brengt graag sterke vrouwen op het toneel dat dit keer bestaat uit een zanderige piste. De orkestbak is zoals gebruikelijk bij Opera Spanga – ‘het Verona van Weststellingwerf’ – een uitgegraven gat in de grond. Het tentdoek achter het toneel – de ‘achterwand’ – is opengelaten, zodat de weilanden erachter deel worden van de productie. De ooievaar die op de achtergrond in het riet scharrelt, zou zo maar in Andalusië hebben kunnen overwinterd.

Van Eijks operagezelschap brengt dit jaar met Carmen een crowdpleaser. Een met vaart verteld liefdesdrama over een mooie zigeunerin uit Sevilla die een weerloze soldaat, Don José, het hoofd op hol brengt om hem even makkelijk te dumpen voor een gladde jongen, de toreador, waarop een crime passionnel volgt. Iedereen kan wel een stukje meefluiten of -neuriën uit het werk. Is het niet Carmens smachtende Habanera-aria, dan wel het Lied van de Toreador.

Van Eijk legt een stevig accent op de zwoele, naar geilheid zwemende sensualiteit die zaterdag tijdens de première extra tot zijn recht komt door de broeierige warmte in de tent tijdens de eerste twee aktes. De fabrieksmeisjes en de soldaten trekken elkaar aan en stoten elkaar af als magneten. Handen op billen, handen op dijen, suggestieve gebaren, vrijages. Hier staan geen afwachtende chickies, maar vrouwen die even uitdagend als soeverein aan het sjansen zijn. Carmen maakt broekriemen los en knoopjes, is het niet bij haarzelf, waarbij even haar knalrode bh zichtbaar wordt, dan wel bij haar mannelijke slachtoffers.

Het vrouwenkoor met Itzel Medecigo als Carmen in het midden.  Beeld
Het vrouwenkoor met Itzel Medecigo als Carmen in het midden.

Aan ‘Spanje’ is door verhaal en muziek moeilijk te ontsnappen in Carmen. Van Eijk legt subtiele accenten door haar personages donker te kleden met hier en daar een golvende ‘Spaanse’ kraag met ruches. Alleen Escamillo, de narcistische toreador die lekker over the top wordt neergezet door de boomlange bariton David Visser, is gekleed in flamboyant rood, de kleur van Carmens bh.

Dirigent Tjalling Wijnstra

Onder de wortellijn van het Friese gras zet dirigent Tjalling Wijnstra zijn twaalfkoppige orkest aan tot een pittige seguidilla, de Spaanse folkloristisch dans waarmee Carmen haar soldaat verleidt. Wijnstra, sinds 2017 bij Opera Spanga, haalt opgewekte speelsheid uit het orkest in de flirterige scenes, en dreiging als het verhaal grimmiger wordt. Bij dat laatste wordt hij zaterdag een beetje geholpen door het weer, altijd de onberekenbare speler bij locatietheater. Regen klettert op het tentzeil gevolgd door bliksemflitsen tijdens de derde acte, als het vrolijke versierspel heeft plaatsgemaakt voor wrevel en een naderend noodlot.

Als Don José, de ook al voortreffelijk zingende tenor Eric Reddet, voor de poort van de stierenarena zijn laatste smeekbede doet aan Carmen en zij hem afwijst, slaat zijn amoureuze gebedel om in wanhopige woede. Terwijl de toreador buiten beeld de stier doodt, steekt Don José een mes in het hart van zijn onbetrouwbare geliefde. Volgens het originele script zou hij nu moeten neerzijgen als een gebroken man. Maar Carmen is nog niet dood, regisseur Van Eijk laat de stervende macha nog even overeind komen voor een laatste daad.

Carmen, door Opera Spanga. Nog tot en met 7 augustus in Spanga, Friesland.

Opera tussen de koeien

‘Spanga’ is inmiddels begrip in Nederlandse operakringen. Stichting Spanga brengt sinds 1989 opera’s in de weilanden van het Friese dorpje met dezelfde naam in de gemeente Weststellingwerf onder leiding van artistiek directeur Corina van Eijk. Carmen is de 31ste editie – vorig jaar ging de productie niet door vanwege corona. Toen werd een operafilm uitgebracht, The Other. Spanga trekt publiek uit het hele land, waaronder veel jongeren en mensen die nog nooit naar een opera zijn geweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden