Sophie van Enk: 'Ik was geen goede cabaretier'

Sofie van den Enk (36) is tv-presentator en schrijver. Eerder won ze Cameretten, de Philip Bloemendal Prijs en Wie is de Mol? Dilemma's van een alleskunner.

Sophie van Enk.Beeld Frank Ruiter

Vaginale zeep of oorreinigingsritueel?

'We hebben het allebei onderzocht voor De Medicijnmannen. Voor het oorreinigingsritueel lag ik op schoot bij een Japanse dame, die met een lange satéprikker met een klein lepeltje aan het uiteinde in mijn oor poerde. Ze deed het heel liefdevol. Japanners reinigen twee, drie keer per week hun oren. Je oor is ook een heel intiem plekje, hè. Er zijn mensen die een oorgasme beleven. Ja, echt.

'In De Medicijnmannen kijken we kritisch naar medische producten. We maken het persoonlijker dan we in De Keuringsdienst van Waarde doen. We ondergaan het zelf en filmen onszelf ook. Schimmelnagels, oorsmeer, veel mensen hebben er last van en hopen dat het met middeltjes is op te lossen. Maar is dat ook zo?

'Over die vaginale wasgels tegen zogenaamd ongewenste geurtjes heb ik me enorm opgewonden. Daarmee maak je vrouwen onzeker. De marketing die inspeelt op angsten van vooral jonge meiden, dat is pas echt smerig; smeriger dan een hele berg oorsmeer bij elkaar. Die middeltjes helpen niks. De vagina ruikt nu eenmaal niet naar pepermuntjes. Het is wat het is, live with it.'

Yvon Jaspers of Anita Witzier?

'Oók KRO-NCRV. Met Anita Witzier heb ik de meeste affiniteit. We hebben samengewerkt en achter de schermen heeft ze me gecoacht, bijvoorbeeld toen ik Hints ging presenteren. En ik ben op haar bruiloft geweest. In haar programma's combineert ze human interest en entertainment en zowel in de studio als op locatie voelt ze zich thuis. Ik vind het inspirerend als mensen zich op meerdere terreinen goed bewegen.

'Heel lang heb ik gedacht dat ik een keuze moest maken. Ik vroeg me af of het wel oké is om een boek over borstvoeding te schrijven én Amerikadeskundige te zijn én De Keuringsdienst van Waarde te presenteren én columns te schrijven voor Opzij. En dan doe ik nog wel wat meer dingen ook. Maar inmiddels denk ik dat het bij deze tijd hoort. En anders zou ik me misschien ook snel gaan vervelen. Vooral schrijven is echt iets voor mij. Het is bevredigend op een niveau dat ik als presentator nooit heb gevonden.'

Jakhals bij De Wereld Draait Door of cabaretier?

'Poeh. Dit is een gewetensvraag. Ik vond het allebei verschrikkelijk spannend. In beide gevallen probeerde ik iets eigens te brengen voor een publiek. In het ene geval waren dat honderdduizenden tv-kijkers, in het andere anderhalve man en een paardenkop in een zaaltje. Ik heb altijd gedacht dat ik na het cabaret niks meer eng zou vinden. Ik was héél nerveus, net zoals later als Jakhals. Het was nagenoeg ondraaglijk. Nee joh, ik was geen goede cabaretier.

'Het begin was stormachtig. In 2001 wonnen Anne Jan Toonstra en ik Cameretten, als jongste winnaars ooit. We waren twee piepjonge studenten die voor de grap meededen aan een festival en ervandoor gingen met de hoofdprijs. Kennelijk deden we iets goed. We hebben het tweeënhalf jaar gedaan, toen kreeg ik de kans om stage te lopen bij Max Westerman in New York. Die trein kon ik niet laten passeren, ik wist dat ik bij de televisie beter op mijn plek zou zijn.'

Jip of Janneke?

'Mijn moeder draaide bij het voorlezen de namen om. Jip werd Janneke, en Janneke Jip. Ik heb zelf ook de neiging om het aan te passen. Je eerste impuls bij het opvoeden is om het net zo te doen als je ouders, toch? En daar ga je dan over nadenken. Mijn dochter wil nu de hele tijd met poppen spelen. Dat wilde ik ook als meisje. Mijn moeder gaf me boeken van de feministische uitgeverij Sara, maar ik was toch gewoon een poppenmoedertje. Het is goed gekomen. Het is een fase.

'Een feministische opvoeding begin jaren tachtig is een andere opvoeding dan nu. Nu wil je een kind heel erg meegeven dat een vader en een moeder de zorg verdelen en dat het belangrijk is dat je ouders allebei werken, ambities hebben en elkaar daarin ondersteunen. In de jaren tachtig ging het meer over die slimme meid die op haar toekomst was voorbereid. De meiden moesten worden empowered, over jongens ging het nauwelijks. Nu zien we in dat het net zo belangrijk is om je zoon feministisch op te voeden.'

Twan Huys of Maarten van Rossem?

'Mag ik ook Charles Groenhuijsen noemen? Voor hem heb ik grote bewondering. Hij zag het goed met Trump, was als een roepende in de woestijn. Die credits verdient hij echt. En ik vind Guus Valk van NRC Handelsblad ook heel goed. Hij is mijn favoriete Amerikawatcher, mede omdat hij van een nieuwe generatie is.

'Ik heb Amerikanistiek gestudeerd, maar er in het openbaar jarenlang niks mee gedaan, totdat ik vorig jaar als Amerikawatcher mocht aanschuiven in de talkshow van Jeroen Pauw. Vorig jaar hebben we gekampeerd in Michigan; Trump Country. We waren samen met familie van mijn man, Trumpstemmers. Het was superleuk. Je moet gewoon twee weken niet over politiek praten.'

De Philip Bloemendal Prijs of Wie is de Mol?

'Ik ben op allebei heel trots. Door het winnen van Wie is de Mol? in 2014 werd in één klap duidelijk wie ik was. Daarvoor moest mijn manager dat nogal eens uitleggen. Maar de Philip Bloemendal Prijs voor jonge presentatoren heeft iets in gang gezet. Het is een sympathiek initiatief. Hij was een bekende nieuwslezer. Na zijn dood heeft zijn weduwe de prijs geïnitieerd. Ik zit inmiddels ook in de jury. Als Mieke Bloemendal je iets vraagt, kun je geen nee zeggen.

'De prijs wordt een keer in de twee jaar uitgereikt. Op zo'n dag voel je het oude Hilversum. Het is nog net niet de klederdrachtdans in Spakenburg, maar je voelt iets wat verloren aan het gaan is, jammer genoeg. Als kind fantaseerde ik over Hilversum. Toen ik 9 was, mocht ik een vraag stellen in Het Klokhuis. Hilversum staat helemaal vol met camera's en lampen en zo, dacht ik, maar je zag natuurlijk niks. Hilversum bleek een heel gewoon dorp te zijn, met rijtjeshuizen.'

Utrecht of Krommenie?

'Utrecht!'

Utrecht of Amsterdam? Of Groningen?

'Ook Utrecht. Het is echt mijn stad geworden. Utrecht heeft alles wat een grote stad heeft, maar zonder pretenties. Je merkt het altijd aan het Filmfestival. Mijn God, denk je op een dag, wat lopen hier plotseling allemaal voor hippe mensen rond. En dan zie je dat gouden kalf weer voor de Stadsschouwburg staan. Oh ja, het Filmfestival is begonnen, Amsterdam is weer in de stad neergestreken.

'Als mijn zus en ik door Krommenie rijden, beginnen we allebei te snuiven. De geur van de linoleumfabriek herinnert ons aan vroeger. Ik ben er opgegroeid, maar wil er in geen miljoen jaar meer wonen. De Zaanstreek past totaal niet bij mijn karakter. De mensen zijn er heel direct. Onder mensen met grote bekken gedij ik niet. Later verhuisden we gelukkig naar Castricum. In Krommenie verliet ik de lagere school met een mavo-advies, er kwam niks uit me.'

Opzij of Ouders van nu?

'Ik schrijf voor allebei met veel plezier columns, maar ik kies voor Opzij, omdat het uniek in zijn soort is. Het is makkelijker om voor Ouders van nu te schrijven, voor die stukjes kan ik putten uit mijn eigen leven. Opzij is de feministische radar die ik altijd eerst even moet aanzetten. Voor Opzij schrijf ik over feminisme waarin ik erg geloof: het feminisme waarbij vrouwen én mannen betrokken zijn. Ik zoek het compromis en de redelijkheid, probeer altijd humoristisch te zijn.

'Hetzelfde heb ik toegepast in De Melkfabriek, het boek dat ik samen met Eva Munnik over borstvoeding heb geschreven. Het is een succes en het was mijn idee, maar ik heb lang getwijfeld. Moest ik wel een boek schrijven over zoiets truttigs als borstvoeding? Maar ja, vrouwen krijgen baby's en daarna horen ze van alle kanten dat borstvoeding het allerbeste is. Om mij heen zag ik een slagveld van vriendinnen met tepelkloven en borstontstekingen die vol frustraties en schuldgevoelens de kraamtijd doorworstelden.

'Oké, het is heel natuurlijk, maar het gaat allemaal niet vanzelf. De melk komt ook niet gewoon keurig uit een gaatje in je tepel. Het is een soort op hol geslagen, verkalkte douchekop. De melk schiet alle kanten op. Ik vond het zó fascinerend. Ik heb het boek uit verbazing geschreven.'

Sofie van den Enk

1980 op 23 augustus geboren in Heemskerk
2006 afgestudeerd in Amerikanistiek in Groningen
2001 wint met Anne Jan Toonstra cabaretprijs Cameretten
2006 verslaggever-presentator RTV Utrecht
2007-2009 Jakhals in De Wereld Draait Door
2008 Philip Bloemendal Prijs
2009-heden presentator KRO en KRO-NCRV, onder meer Hints, De Rekenkamer, Eilanders, The Passion (2016) en De Keuringsdienst van Waarde
2014 ambassadeur stichting Edukans
2014 wint Wie is de Mol?
2016 boek De Melkfabriek (met Eva Munik)
2017 De Medicijnmannen
Sofie van den Enk woont in Utrecht, is getrouwd en heeft twee kinderen.

Boekenbal of Depressiegala?

'Het Boekenbal moet ik overslaan, ik zit dan in Frankrijk voor De Keuringsdienst. In Opzij had ik al eens over mijn depressie geschreven, tamelijk openhartig. Het was een zware tijd. Wat kanker in je lijf doet, doet een depressie in je hoofd. Maar het is terug te dringen, gelukkig, met medicijnen en therapie.

'Naar aanleiding van die column werd ik begin januari uitgenodigd voor het Depressiegala. Het werkte heel louterend om mijn verhaal te vertellen, in een zaal vol depressieve zwartkijkers. Het was alsof ik het blok aan mijn been even oppakte en midden op het podium zette. Dit is mijn lelijke kant, kijk er maar even goed naar. Het was opvallend prettig om te doen. Ik voel me nu veel beter dan destijds. Jezus, dat is zo fijn.'

De Medicijnmannen, KRO-NCRV, elke donderdagavond op NPO 3, 21.50 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden