Soms zwijgt een Hot Scot

Niet alle Schotse artiesten spreken zich uit over mogelijke onafhankelijkheid van Schotland. Een onwelgevallig stemadvies kan fans kosten, of andere problemen opleveren.

Sean Connery. Beeld ap

'Kom langs en geniet van een geweldige avond voor Schotland.' Met deze woorden nodigde de Schotse indie-groep Frightened Rabbit muziekliefhebbers uit om zondag naar de Usher Hall in Edinburgh te komen. Samen met de muzikale collega's van Mogwai en Franz Ferdinand zullen ze rocken voor een zelfstandige natie.

The Proclaimers konden er niet bij zijn, maar dit muzikale duo heeft de strijd op een andere manier gesteund door 10 duizend pond over te maken aan de Yes-campagne voor een onafhankelijk Schotland.

De artistieke gemeenschap speelt een belangrijke rol in het Schotse onafhankelijkheidsdebat. Een liefdesverklaring van de Engelsman David Bowie ('Scotland, stay with us') heeft meer invloed dan een redevoering van David Cameron. Beide kampen azen daarom op bekende namen. Dood of levend. In The Daily Telegraph zette Matthew Maxwell Scott onlangs uiteen waarom zijn voorvader Walter Scott tegen het opbreken van de Unie zou hebben gestemd, dit naar aanleiding van Alex Salmond's poging om de auteur van Ivanhoe en Waverley tot een proto-nationalist te verheffen.

Voorzichtig

Sommige Hot Scots houden zich liever op de vlakte, zoals Eurythmics-zangeres Annie Lennox, Simple Minds-zanger Jim Kerr en de klassiek violiste Nicola Benedetti. Ook de twee voornaamste detectiveschrijvers in Alba, Ian Rankin en Alexander McCall Smith, laten niet het achterste van hun tong zien. Laatstgenoemde zei zich niet zozeer zorgen te maken over een verdeelde Britse natie, alswel over een verdeelde Schotse natie, hoe de uitslag ook zal uitvallen. Acteur James McAvoy sprak op zijn beurt slechts de hoop uit dat zijn landgenoten met hun hart stemmen.

Deze aarzelende houding is niet onverstandig. De campagne is dermate fel dat een uitgesproken mening fans kan kosten. Met name de toorn van de cyber-nats wordt gevreesd, een groep nationalistische toetsenbordactivisten.

Vraag het J.K. Rowling. De Engelse schrijfster, die in Edinburgh woont, kreeg nogal wat haatmails nadat ze zich had uitgesproken voor de Unie en een miljoen pond doneerde aan de Nee-campagne. Ze heeft inmiddels gezelschap gekregen van zangeres Susan Boyle en komiek Billy Connolly. Beide verklaarden een hekel te hebben van patriottisme en nationalisme.

J.K. Rowling Beeld ap

Het gezicht van de Tartan Army is sinds jaar en dag Sean Connery, maar de 84-jarige Bond-acteur is opvallend stil. Dat heeft er mogelijk mee te maken dat hij in het zonnige belastingparadijs Monte Carlo resideert, wat onvermijdelijk de beschuldiging van hypocrisie met zich meebrengt.

Connery is - naast acteur Brian Cox, schrijver Irvine Welsh en dichteres des vaderlands Liz Lochhead - een van de weinige gevestigde namen, de arrivés, die de onafhankelijkheid openlijk een warm hart toedragen. De steun is het grootst onder jonge, opkomende artiesten. Zij hebben zich verenigd in het National Collective, een groep van zeker 1.200 overwegend progressieve kunstenaars, acteurs, schrijvers, regisseurs en musici.

Voor hen is een Yes een cultureel morgenrood voor een herboren Schotse natie. Al weken organiseren de kinderen van de verbeelding zogeheten 'Yestivals', een culturele revolutie op z'n Schots. Het effect was afgelopen maand waarneembaar bij het Edinburgh Festival, waar de leiding - bestaande uit Engelsen en een Australiër - tevergeefs had getracht het debat te vermijden. Maar kleinere voorstellingen hadden dezelfde intensiteit van de campagne: een drieste opstand tegen het establishment, dat niet alleen wordt vertegenwoordigd door de Britse politici Cameron en Brown, maar ook door Bowie en Rowling.

Sean Connery Beeld Demotix
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden