tv-recensiearno haijtema

Soms zou je willen dat het discreet wegkijken bij verdrietige getuigenissen in ere wordt hersteld

null Beeld
Arno Haijtema

Vanzelfsprekend zit de televisiekijker altijd en overal op de eerste rij. Zoals in de studio van Buitenhof, waar Thomas Erdbrink zondag vertelde over de toenemend deplorabele positie van vrouwen in Afghanistan. Hij hield het, pratend over zijn fenomenale documentaireserie Onze man bij de Taliban en zijn leven in Iran, tegen het einde van de uitzending niet droog.

Terwijl hij zich trachtte te ‘herpakken’ viel de verbinding met de studio door technische storing 26 seconden uit, waarna presentator Twan Huys het programma moest afkondigen. Malheur op een ongelukkig, emotioneel moment. Tegelijk was er misschien moeilijk een oprechter commentaar denkbaar op de vrouwen wier leven in de islamistische landen wordt ‘uitgewist’ dan Erdbrinks gestamelde wanhoop.

Boaz Blokhuis op de Holocaustherdenking in Amsterdam. Beeld NOS
Boaz Blokhuis op de Holocaustherdenking in Amsterdam.Beeld NOS

Ook een uur eerder, bij de Holocaustherdenking in het Amsterdamse Wertheimpark, zat de kijker de sprekers dicht op de huid. Wie ter plekke, in het publiek, de ceremonie bijwoonde, kon zich misschien even laten afleiden van de loodzware thematiek. Bijvoorbeeld door de halsbandparkieten die de plechtigheden van hun snerpende commentaar voorzagen. De kijker heeft die escape niet en ziet onafgebroken de emoties door het vergrootglas van de camera. Een ambivalente ervaring: de intimiteit schrijnt de ziel, maar tegelijk zou je soms willen dat het discreet wegkijken bij verdrietige getuigenissen in ere wordt hersteld.

Zo was er de Holocaustoverlevende Joop van der Starre, die zich verplicht voelde gevolg te geven aan de uitnodiging van het Auschwitz Comité om het woord te voeren. Hij verwoordde het gemis aan ooms en tantes die nooit meer spontaan op bezoek zouden komen. De stilte in huis. En: ‘Ik zal nooit weten of ik als kind mijn nichtje Mia ooit in levende lijve heb ontmoet.’ Hij voelde, zoals meer sprekers, angst voor complotdenkers en het opnieuw woekerende antisemitisme. Angst die het altijd wint van vertrouwen: ‘Ik hoop dat mijn ballast voor mijn kleinzonen bagage wordt.’

Zijn kleinzoon Boaz Blokhuis (22) sprak na hem, als ‘derde generatie oorlogsslachtoffer’. Altijd had hij het gevoel gehad dat zijn grootvader noch zijn ouders ‘het hele verhaal’ vertelden over hun tragische Joodse familiegeschiedenis. Het volle drama drong pas tot hem door bij een bezoek aan de voormalige vernietigingskampen in Polen. Daar werd hij geconfronteerd met de stilte die hem deed begrijpen waarom zijn grootvader zweeg. ‘Die knoop in mijn maag voel ik ook nu. Het is rouw, de rouw die me nu óók verbindt met mijn familie.’

Na Blokhuis’ aangrijpende verhaal vroeg de rabbijn de aanwezigen ‘voor zover daartoe in staat’ op te staan voor het gebed en een minuut stilte. Op de voorste rij zat een oude man, die halverwege zijn poging overeind te komen terugzakte op zijn stoel – geen kracht. De regie schakelde, discreet, weg. Even later stond hij toch overeind om, ondersteund, schuifelend een krans te leggen. Een overwinning van betekenis.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden