Soms wat overdadig, maar door knappe compositie en frisse stijl blijft Een heldenleven zeer genietbaar

Boek (fictie) - Een heldenleven

Het romandebuut van Persis Bekkering is knap gecomponeerd en in welgevormde taal gegoten. Centraal staat de kwestie of een kunstenaar compleet op zichzelf en zijn kunst betrokken moet zijn.

Een violist die leeft voor zijn kunst. Een tweede violist met een column over seks in een tijdschrift voor hoogbegaafden en een voorkeur voor handgemaakte Italiaanse schoenen. Een beeldend kunstenares met een eetstoornis.

In Een heldenleven, het debuut van Persis Bekkering die de Volkskrant-lezer kan kennen van haar stukken over literatuur en klassieke muziek, komt geen normaal mens voor, om met Gerard Reve te spreken. Het zijn stuk voor stuk personages die voornamelijk met zichzelf en met hun kunst bezig zijn, die tot in het holst van de nacht discussiëren over muziek en het streven naar perfectie, over de Belgische schilder Khnopff en 'de esthetiek van het falen'.

Een zwaar op de maag liggend vertoog lijkt dan welhaast onvermijdelijk. Maar Bekkering slaagt erin deze personen en hun artistieke onderzoek, dat tegelijkertijd zelfonderzoek is, tot leven te wekken. Dat de schrijfster niet bezwijkt onder haar huizenhoge ambities is haar grote verdienste.

Een heldenleven valt uiteen in twee delen. In het eerste deel volgen we Adrian Zeitblom, een violist op tournee met zijn fin-de-siècle-orkest. Op het programma: Ein Heldenleben van Richard Strauss. Adrian omschrijft zichzelf als een 'honderd procent-mens'. Viool spelen is zijn 'bestemming', daar moet alles voor wijken, inclusief zijn echtgenote die hem aan de vooravond van de trip in de steek laat.

In de hotellobby in Rome, waar de eerste concerten plaatshebben, ontmoet hij Igor Goldschmeding, de tweede violist, die gedurende de tour in geval van nood als Adrians stand-in kan optreden. Dat dubbelganger-motief werkt Bekkering mooi uit. Igor vormt in veel opzichten Adrians spiegelbeeld, maar zal gaandeweg meer en meer zijn plaats innemen.

Igor is de ware 'held' in dit heldenleven. Een charmante man met smaak, intelligent, tikje mysterieus, een vrouwenversierder en een fabelachtig violist. Al is zijn spel, naar het oordeel van Adrian, té perfect. Igor is 'een 110-procent-mens'.

Hun intense verbroedering ontaardt in animositeit, een symbolische weergave van Adrians inwendige strijd tussen beheersing en overgave, het apollinische en het dyonisische. Het is bewonderenswaardig hoe Bekkering dit gegeven op speelse wijze door de roman weeft - met verwijzingen naar Thomas Mann en een elegant eerbetoon aan de mannenvriendschappen van Mulisch. Ook Dante maakt zijn onvermijdelijke opwachting, als Igor in de loop van de roman duivelse trekken krijgt. Het is veel, overdadig soms, maar door de knappe compositie en de frisse stijl blijft Een heldenleven zeer genietbaar.

Romantische kunstenaarsclichés veegt de schrijfster rücksichtslos van tafel. Als ze zich al eens laat gaan, zoals hier in de beschrijving van Adrians muzikale gewaarwordingen, dan voegt ze daar meteen een ontnuchterend terzijde aan toe: 'Voor mijn ogen balde het verlangen zich samen tot een zuil van vuur, en als aan de grond genageld stuurde ik mijn muziek ernaartoe. (Ik begin mystiek te klinken en uit gewoonte wil ik een nuchtere opmerking maken, maar ik doe het niet. Jammer dan. Als muziek al geen mystieke ervaringen meer mag produceren, hou ik ermee op.)' Slim, want zo heeft ze de verheven én de nuchtere opmerking toch gemaakt.

In het tweede deel verschuift het perspectief naar Kiriko, een jonge, half-Japanse kunstenares. Zeven jaar eerder beleefde zij een korte maar hevige liefdesaffaire met Igor.

Een heldenleven

fictie

Persis Bekkering

Prometheus;

272 pagina's; euro 19,99.

Foto Claudie de Cleen

Ook hier gaat het in de eerste plaats over Kiriko's zoektocht naar het waarachtige in de kunst. Uit protest tegen de gecommercialiseerde kunstwereld, tegen de hypes en de jacht op 'de schouderklopjes', sluit zij zich op in haar kamer, haar 'Monopticum'. Daar valt ze ten prooi aan hallucinaties en angstaanvallen als ze zichzelf uithongert.

Het tweede deel van Een heldenleven is statischer dan het eerste, omdat het zich vooral in het Monopticum afspeelt, en in het steeds verwarder brein van Kiriko. Haar claustrofobische sensaties slaan over op de lezer. De roman veert weer op als Bekkering de eerste liefdesnacht van Kiriko en Igor beschrijft.

Maar de schrijfster wil geen verhaal over een verhouding vertellen, zij wil een kwestie aan de orde stellen. Moet een kunstenaar compleet op zichzelf en haar kunst betrokken zijn? Moet ze zich terugtrekken in haar Monopticum? Of eropuit, de wereld in, naar India? Het zijn van die typische vragen waar een beginnend kunstenaar mee worstelt. Daarom misstaan ze niet in dit debuut, vooral omdat de schrijfster de beantwoording ervan in zelfbewuste, welgevormde taal heeft gegoten.

Schrijven kan ze, Persis Bekkering. Een volgende roman mag van mij minder kunst en meer leven bevatten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.