PoëzieGoed&Slecht

Soms is poëzie beter zonder toelichting

Arjan Peters verkiest het krakschaap van Benders boven een tante van Eliot. 

Beeld Getty, bewerking Studio V

Poëzie kan vaag zijn en de lezer het bos in sturen. Maar poëzie kan ook zo concreet zijn dat je weer naar het bos gaat verlangen. In 1917 publiceerde de 28-jarige filosofiestudent T.S. Eliot, een paar jaar eerder uit Amerika naar Engeland verhuisd, het bundeltje Prufrock And Other Observations, in een oplage van vijfhonderd exemplaren die pas vier jaar later zouden zijn uitverkocht.

Ik begrijp het wel, dat het niet hard liep. Zo daverend zijn die gedichten niet. ‘Tante Helen’ zou bijvoorbeeld gemodelleerd zijn naar een rijk familielid uit de society van Boston, zo licht Paul Claes toe bij zijn vertaling van de vroege Gedichten 1917-1930  van Eliot (Koppernik; € 34,50), maar met die concretisering schieten we ook niet veel op:

‘Mijn tante Helen Singsby is nooit getrouwd.
Ze woonde in een klein huis bij een chic plein
Onder de hoede van een viertal knechten.
Toen zij stierf, werd het stil in de hemel
En stil aan haar eind van de straat.
De blinden gingen dicht en de lijkbezorger veegde zijn voeten –
Hij had zoiets al eerder meegemaakt.
Er werd naar behoren gezorgd voor de honden,
Maar kort daarop stierf ook haar papegaai.
De Saksische klok op de schouw tikte door
En de huisknecht zat op de eettafel
Met op zijn knieën de tweede dienstmeid –
Die zo oppassend was geweest toen haar meesteres nog leefde.’

Er is ook poëzie die de lauwe anekdote ontstijgt en je niet iets voorschotelt, maar iets aanreikt. Kijk zelf maar wat je ermee doet. Van de dichter Martijn Benders (1971) verscheen de dubbelbundel Baah Baah Krakschaap/De p van winterslaap (De Kaneelfabriek; € 16,75). Daarin gakt het licht in de wolkenkruinen en kan de wind geen beest rozen. Je weet vaak niet wat je leest, maar voelt van alles.

‘Waar de dommel zijn naakjes hakt
en mossen naar de sterren kruipen

zwerft de witte wandelaar in het kwallenlicht
tussen de stralende kassen
vol gitzwarte peertjes.

Je vader ruist langs met een hond.’

Is ‘dommel’ de gelijknamige rivier, de aanloop naar een slaapje, of helemaal niets concreets? We krijgen geen toelichting, gelukkig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden