tv-recensiefrank heinen

Soms is de volkswoede een meneer van 75 met een smartphone

null Beeld

Woede is een spijkerbed. Het liefst zou je een fijne matras kopen, maar dat kan Bruin niet trekken. Dus zit er niet veel anders op dan af en toe een handje punaises in het rond te strooien, om de wereld eraan te herinneren dat jij elke nacht wakkerligt. Neem Caleb. Hij werd zondagavond door Tegenlicht geïnterviewd over de tijd dat zijn kwaadheid een uitweg zocht, en via digitale slootjes en kanalen richting de binnenzee van rechts-nationalistische YouTube-mooipraters stroomde. Calebs kwaadheid betrof de onwrikbare realiteit: hij zat muurvast op de plek waar hij woonde, muurvast in het nietszeggende werk dat hij deed (als hij al werk had) en muurvast in de wetenschap dat hij nooit in staat zou zijn zijn mogelijkheden volledig te benutten. Het schrikbeeld van zijn eigen ‘lost potential’ had hem vatbaar gemaakt voor de droomwereld van online angstpredikers. Caleb had zich een tijdlang vol rancune afgekeerd van de werkelijkheid, maar tegenwoordig trachtte hij de sociaaleconomische realiteit in zijn voordeel te veranderen.

Volgens Tegenlicht zijn de VS ‘ons politieke voorland’. Vandaar de reportage over Caleb, vandaar ook de analyse van professor Thomas Frank, die geringschattend lachend door een rijke, witte buitenwijk liep en wees op alle ‘Vote Biden’-bordjes. Links, zei Frank, is tegenwoordig een stroming voor de ‘affluent white suburbanites’. In elk geval niet voor jongens als Caleb, en ook niet voor de werknemers van Hoogovens, voornamelijk fabrieksarbeiders, die ooit Den Uyl stemden, daarna Kok. Tegenwoordig zoeken veel van hen hun heil in het gekrioel rechts van de VVD. ‘Wat FvD goed doet, is met argumenten komen die mensen willen horen’, zei een jongen. PvdA? Nee, dank u. ‘Alles wat sociaal was, hebben ze afgebroken’, stelde een oudere ex-collega vast.

Tussen de humble brags over etentjes met Emmanuel Macron door, omschreef schrijver David van Reybrouck in Tegenlicht de woekerende volkswoede als een ‘geschenk, verpakt in prikkeldraad’. Van Reybrouck interpreteerde de avondklokrellen als een vorm van betrokkenheid. ‘Als je die woede ziet, weet je: er is behoefte aan gesprek.’

Een mooie variant op zo’n gesprek vindt op tv momenteel elke donderdagavond plaats, in de documentaireserie De Onfatsoenlijken (VPRO), waarover collega Emma Curvers al schreef. Onderzoeksprogramma Pointer (KRO-NCRV) toonde zondagavond aan dat je de woede ook kunt opbellen. Journalist Jerry Vermanen stortte zich onverschrokken in de frontlinie van de politieke Twitteroorlog en belde een van de top-twitteraars-die-geen-robot-bleken op. Een zonderling gesprek volgde. Waar de onvrede van @Teunvangelder14 exact vandaan kwam, bleef troebel, maar de zin ‘Ik ben gewoon een oude meneer van 75 op een smartphone’ stelde toch gerust. Alleen: @Teunvangelder14’s woede klonk als die van Caleb. Te dringend en te reëel om er niet wat meer tegenover te stellen dan de politieke zelfgenoegzaamheid van hen die wel de gelegenheid hebben gekregen om hun mogelijkheden ten volle te benutten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden