'Somberheid zal altijd mijn achilleshiel blijven'

Vroeger had cabaretière Sara Kroos (34) het podium nodig om vorm te geven aan haar 'gekte' van depressies en psychoses. Nu wil ze het vooral anderen naar de zin maken. 'Wat toen een storm was, is nu een regenbui.'

Sara Kroos. Beeld Frank Ruiter

Eerste theatershow Honger of nieuwste voorstelling Doorgefokt?

'Ik brak in de theaters door met Honger. Maar ik weet nu veel beter wat ik doe dan vijftien jaar geleden. Als ik beelden terugkijk van mijn eerste show, dan zie ik een meisje dat het vak nog niet beheerst.

'Toen ik mijn eerste voorstelling maakte, was ik ook pas achttien jaar. Ik had het Leids Cabaretfestival gewonnen en kreeg de kans om een avondvullende show te maken. Maar in die tijd had ik ook enorme psychische problemen. Ik was behoorlijk koekoek. Depressies, psychoses, noem het maar op. Ik kreeg zelfs een conversie, kortsluiting in je hoofd die zorgt voor ernstige lichamelijke problemen. Kon ik een half jaar niet meer lopen.

'Met díe achtergrond en bagage stond ik op het podium. Ik vloog vaak volledig uit de bocht en straalde anderhalf uur lang onrust uit. Bekend van die show was ook Het grote zelfmoordlied, een liedje over de 26 manieren waarop ik zelfmoord had proberen te plegen. Ik zie het nu als een grote knipoog naar mijn eigen turbulente periode. Hoewel het erg heftig is, heb ik van dat nummer geen spijt.

'Mijn nieuwe voorstelling Doorgefokt, waarmee ik nu tour, gaat over menselijke weeffoutjes. Elk mens heeft te maken met fysieke of mentale problemen. Mijn stelling is dat mensen net als rashonden en raskatten zijn doorgefokt en dat we daardoor allemaal met foutjes in ons systeem worden geboren. Imperfecties boeien me: de eerste deuk in je auto, het barstje in het champagneglas op je huwelijksdag. Daar zit humor in.

'Ja, ik kies dan toch voor Doorgefokt. Ik ben nu stabieler, schommel niet meer in niveau. Vroeger stond ik op het podium om het voor mezelf luchtiger te maken, om vorm te geven aan mijn gekte. Maar als ik een rotdag had, speelde ik niet goed. Nu ben ik professioneler met mijn vak bezig en wil ik het de mensen naar hun zin maken.'

CV Sara Kroos

1981 Geboren in Wijngaarden
2000 Wint Leids Cabaretfestival
2001-2003 Eerste theatershow Honger
2005-2006 Vaste gast in De Lama's
2009 Nominatie Poelifinario voor theatershow Bries
2009 Annie M.G. Schmidtprijs voor lied Nachtkaravaan
2010-2014 Presentatie Sara op zondag (Radio 2)
2011 Presentatie Kinderen voor Kinderen
2015-heden Theatershow Doorgefokt

Schrijven of spelen?

'Een zaal aan het lachen maken, is het aller- allerleukste dat er is. Spelen dus. Ik vind het een fantastisch idee dat mensen een kaartje hebben gekocht, uit hun werk komen, nog even snel gaan eten en dan het theater induiken. Daaraan denk ik altijd in de coulissen. Mensen hebben allemaal hun eigen sores, maar als de voorstelling begint, is de afspraak dat ik ze een mooie avond bezorg en hopelijk anderhalf uur aan het lachen maak.

'Ik word ook enorm gelukkig van conferences schrijven. Het geeft een tegenovergestelde energie van spelen. Schrijven kan ik overal, het maakt niet uit of mijn dochter van twaalf door het huis loopt of dat mijn vrouw aan het bellen is. Ik ben dan gewoon niet aanwezig. Ooit hoop ik meer te gaan schrijven, als ik ouder ben. Maar op dit moment geeft spelen me meer voldoening.'

Grofgebekt of gedistingeerd?

'Grofgebekt. Mijn grofheid hoort bij me, het is niet iets wat ik geforceerd inzet. Dat je af en toe 'kut' of 'klotezooi' zegt, heeft weinig te maken met gebrek aan beschaving of degelijkheid. Het is maar een taalvorm. Ik vind het juist weer onbeschaafd om mensen nodeloos te kwetsen in je programma.

'Thuis hoor ik mijn dochter ook wel eens zeggen: 'Je mag geen kut zeggen.' Mijn antwoord is dan: 'Je mag best kut zeggen tegen een ander, je mag niet kut doen tegen een ander.' Grappig genoeg praten mensen vaak over mijn grofgebektheid en zelden over mijn liedjes of verhalen voor de langere adem. Maar grof kan ik zeker zijn, ja.'

Wild of burgerlijk leven?

'Wild. Ik zie een burgerlijk leven als een leven dat altijd maar vaststaat met vaste tijden voor het eten en rondhangen met dezelfde vrienden. Dat alles een beetje gezapig is en keurig geregeld. Zo'n leven zou mij enorm benauwen en het heeft denk ik ook te maken met angst. Angst voor het onbekende, om controle te verliezen.

'We hebben thuis geen enkele structuur. Ik ben veel weg, mijn vrouw Daniëlle heeft een eigen theaterschool waardoor ook voor haar geen dag hetzelfde is. We geven elkaar de vrijheid om te doen wat we willen. Geen drank en drugs, hoor. Daar ben ik niet van. Is gezien mijn psychische verleden niet bepaald goed voor me.'

Weesp of Amsterdam?

'Ik heb een jaar of zes in Amsterdam gewoond, maar die stad was veel te druk voor me. Het gekke is dat ik me er ondanks die drukte zó eenzaam heb gevoeld. Ik had altijd het idee dat er reuring was, maar ik die zelf nergens kon vinden. Amsterdam kan je optillen, maar voor mij, als meisje van twintig, werkte het niet.

'Ik ben een meisje uit de polder, geen stadsmens. Sinds een paar jaar woon ik in een heerlijk huis in Weesp, aan het water. Ik kan vlakbij mijn huis repeteren in ons eigen theatertje. Hier vind ik alle rust die ik nodig heb.'

De Lama's of Kinderen voor Kinderen?

'Ha, misschien verrassend, maar ik ga voor Kinderen voor Kinderen. Ik heb dat programma één keer gepresenteerd en er een paar liedjes voor geschreven. Daar kijk ik met een geweldig gevoel op terug. In mijn tijd bij De Lama's was ik veel te onrustig om kinderliedjes te schrijven. Kinderen voor Kinderen past op dit moment veel beter bij me.

'Ik heb met De Lama's twee seizoenen lang veel lol gehad. Ik verving Kristel Zweers toen ze het eerste seizoen achter de rug hadden. Het programma voelde als een uit de hand gelopen hobby. We waren allemaal midden twintig en nieuw in het vak. Waar sloeg De Lama's eigenlijk op? Een stel jolige mensen dat ter plekke dingen staat te bedenken. Maar ik heb er wel mijn landelijke bekendheid aan te danken.'

Tijl Beckand of Ruben Nicolai?

'Tijl. Ik ken hem ook een stuk beter dan Ruben. Bij De Lama's heb ik ze allebei leren als heel vriendelijke, lieve mannen. Ruben vind ik meer een jongen, Tijl een echte man. Hij is wat veelzijdiger. Aan de ene kant maakt hij snelle en scherpe grappen, aan de andere kant toonde hij in De Tiende van Tijl zijn liefde voor klassieke muziek. Ik houd van die afwisseling.

'Ik zie die mannen van De Lama's niet zo vaak meer, maar als ik ze tref, is het ouderwets gezellig. Typisch mannenhumor. Tijl, Ruben en ook de andere Ruben (van der Meer, red.) zijn met elkaar strontvervelend, maar dan op een leuke manier.'

Tijl Beckand samen met Sara Kroos in de Lama's Beeld ANP

Geert Wilders of Mark Rutte?

'Hallo hee, wat is dit voor een dilemma? Ze behoren allebei niet bepaald tot mijn favoriete politici. Geert Wilders staat het verst van me af met zijn islamofobie en nu ook weer zijn uitspraken over bootvluchtelingen.

'Wilders is nog te gast geweest in De Lama's. Raarste uitzending ooit. Stonden we op te nemen, terwijl buiten het zicht van de camera's vier kleerkasten en een paar grote herdershonden stonden. Dat bracht een enorme spanning met zich mee. Ik weet ook nog dat er mensen struikelden over die scène waarin ik hem vraag of hij een beetje ballen heeft en of hij ze wilde laten zien. Nu denk ik: je had wat minder gas moeten geven. Misschien had ik hem intelligenter op zijn nummer kunnen zetten.

'Doe maar Rutte, al is dat ook niet bepaald mijn minister-president; ik vind hem beslist niet sociaal genoeg. Míjn ideale premier is een type Oprah Winfrey. Een zwarte vrouw dus. Daar zijn we nog lichtjaren van verwijderd. Waarom zo iemand mijn ideale minster-president is? Omdat ik iets te veel white, male pigs in de politiek zie die steeds over elkaars plasje plassen.'

Levensgenieter of zwartkijker?

'Levensgenieter. Ik houd van het royale leven, reizen, mensen ontmoeten, lekker varen en etentjes met vrienden. Maar ik merk dat ik in de herfst enorm neerslachtig kan worden. Dan ben ik schuwer en trek ik me liever thuis terug. Het devies is dan onder een dekentje liggen en wachten tot de storm voorbij is. Zoals de ene persoon last krijgt van hooikoorts in de lente, zo moet ik uitkijken dat ik niet een té treurige herfst heb. Somberheid en angsten zullen altijd mijn achilleshiel blijven.

'Ik denk trouwens dat ik tijdens mijn depressieve periodes niet per definitie een zwartkijker was. Ja, ik was ziek, maar gelukkig kun je daar op allerlei manieren weer uit komen. Door middel van therapie, maar in mijn geval ook doordat ik een nieuw leven kreeg: ik brak door als cabaretière. Ik denk dat je van somberheid en schuwheid nooit helemaal afkomt. Ik ben dus niet genezen. Maar wat vroeger een grote storm was, is nu een regenbui die valt te overzien.'

Sara Kroos staat vanaf 10 september in de Nederlandse theaters met Doorgefokt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden