Solness krijgt verschillende gezichten en lagen

Bouwmeester Solness krijgt van Mark Rietman verschillende gezichten en lagen, fascinerd om te zien. Anna Raadsveld vervult met bewonderenswaardige energie haar personage.

Mark Rietman en Anna Raadsveld in Solness. Beeld Kurt van der elst

Opeens is hij daar, bouwmeester Halvard Solness - kwam hij zojuist nu werkelijk onder een tekentafel vandaan? Zijn medewerkers schrikken. Solness is een grote man, meteen erg aanwezig en niet al te geduldig. Niet direct sympathiek, maar zo bot als hij zijn kan, is hij tegelijkertijd wel weer geestig.

Dat het hem niet zo goed gaat, vermoed je al snel. Acteur Mark Rietman geeft hem in Theu Boermans enscenering van Ibsens Bouwmeester Solness (1892) verschillende lagen en gezichten: de flirt, de meedogenloze, de angstige, de zelfverzekerde, de schrikachtige. Fascinerend om te zien. Solness is zijn show, Rietman krijgt alle ruimte.

Verkrampte man

Het decor van Bernhard Hammer is opvallend clean: grote witte tafels in een zwarte ruimte, het architectenbureau van de succesvolle Solness. Hier ploeteren assistent Brovik en zijn zoon Ragnar (Jappe Claes en Marijn Claes) en versiert de baas de jonge boekhoudster Kaja (Marit Meijeren). Een vrolijke bedoening is het niet. Brovik is doodziek, de jongere generatie weet niet waar ze aan toe is, en Solness is onder al zijn bravoure een verkrampte man: ondanks roem toch geen 'echte' architect maar een bouwmeester, ongelukkig met zijn vrouw Aline (mooie ingehouden Betty Schuurman), bang voor het verleden én de toekomst. En dan komt er dat meisje binnenlopen en plots lijkt alles anders.

Solness is een van de latere, hier niet zo vaak gespeelde werken van Henrik Ibsen, geschreven toen hij begin 60 was en een gearriveerd toneelschrijver. Volgens overlevering kwam hij zelf rond die tijd onder de bekoring van een veel jongere dame, een ervaring die hij hierin verwerkte.

Mark Rietman en Anna Raadsveld in Solness. Beeld Kurt Van der Elst

Lolita-achtig

Hilde, zoals ze in het stuk heet, is begin 20 en een beetje vreemd. Ze eist dat Solness een belofte inlost die hij haar tien jaar geleden deed - iets waar de bouwmeester zich niet veel van herinnert. Hoe dan ook ziet hij Hilde als een verlosser. Een lastige rol die Anna Raadsveld (1990), ze heeft veel tv en film gedaan, met bewonderenswaardige energie vervult; haar personage is kinderlijk én vroeg wijs, Lolita-achtig.

Interessant om Hilde en Solness zo naast elkaar gestalte te zien krijgen, maar hun relatie blijft toch raadselachtig en daarin blijft de voorstelling een beetje hangen. Seksuele aantrekkingskracht - het zou kunnen, maar echt voelbaar wordt het niet. Dat ze evenwel in elkaar een zielsverwant zouden herkennen, dat is ongeloofwaardig. Evenals de onophoudelijke tranenstroom aan het slot, die drastisch een eind maakt aan hoop en droom.

Solness. Door: het Nationale Toneel. Regie: Theu Boermans. Gezien: Theater aan het Spui, Den Haag, 25/4. Tournee t/m 22/5

Vincent Linthorst, Betty Schuurman en Mark Rietman in Solness. Beeld Kurt Van der Elst
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden