Column

Soft Power is Harde Realiteit geworden

Frances Morris, de nieuwe baas van Tate Modern.Beeld Roberto Ricciuti/Getty Images

Het berichtje heeft de kranten nauwelijks bereikt. Opmerkelijk was het wel. De aanstelling van Frances Morris als directeur van de Tate Modern in Londen. Een vrouw dus. Opmerkelijk en ook weer niet. De positie van dames in de kunst is er de laatste tijd bepaald niet slechter op geworden - lijkt het.

Neem hoe het in Nederland eraan toe gaat.

Een vrouw als baas in het Amsterdamse Stedelijk. In het Haagse Mauritshuis. In het Arnhem Museum. Frans Hals Museum. Kröller-Müller. Zelfs in het Nationaal Militair Museum. En dan hebben we het nog niet over het legertje conservatoren en tentoonstellingsmakers, in vaste dienst of freelance, bij musea of (veelal door CEO-mannen gerunde) internationals. Of de stoet aan communicatie- en prmedewerkers; recensenten en redacteuren op kunstafdelingen van kranten en tijdschriften. Galeriehouders.

Mocht dat glazen plafond zich nog ergens bevinden in deze wereld - en ja, spijtig, het hangt nog overal - dan toch niet of beduidend minder in het domein van de kunst. De verdeling tussen alfamannetjes en alfavrouwtjes is (haast) gelijk. Of op zijn minst 'naar elkaar toegegroeid', zoals Stedelijk-directeur Beatrix Ruf het in de Volkskrant formuleerde.

De opkomst van 'soft power' is in elk geval niet meer te ontkennen.

De term kreeg afgelopen zomer plots landelijke bekendheid omdat die uit de mond rolde van de Rotterdams burgemeester Ahmed Aboutaleb tijdens zijn drie uur durende optreden in het tv-programma Zomergasten. Soft power was volgens de Rotterdamse burgemeester de kracht van goed opgeleide islamitische vrouwen die 'het verschil gaan maken in deze wereld'. Een paar maanden geleden werd aan het thema nog een symposium gewijd, waarin het belang van verleiding, van aantrekkelijkheid, zachte waarden en emotie werd besproken.

Bezoekers in de rij voor het Mauritshuis in Den Haag.Beeld anp

De vragen toen en nu: is soft power enkel aan vrouwen toe te schrijven? Zijn vrouwen in de kunstwereld steeds meer van 'hard talk', door het glas niet langer als een barrière te zien? Of is cultuur sowieso een zachte sector? Waarschijnlijk alle drie. Het toennemende belang van cultuur als soft power en de toename van vrouwen op hogere posities in bijvoorbeeld de museumwereld is evident.

In een sombere bui vraag ik me nog wel eens af wat kunst vermag en welke rol er voor de kunst is weggelegd, meer dan mooi en schoon te zijn. Meer dan de zinnen te prikkelen, bezoekers naar het museum te trekken, de museumbeurzen te spekken en het zoveelste veilingrecord te breken. Want de kunstwereld mag dan worden gewaardeerd als een maatschappelijke enclave, gedoogd om haar gekte, recalcitrantie, nonconformisme en eigenzinnigheid - het wordt tegelijk niet al te serieus genomen binnen het mondiale spel van de powers that be.

Ahmed Aboutaleb.Beeld anp

Maarrrr...

In die recalcitrante, eigenzinnige, nonconformistische Nederlandse kunstwereld is het matriarchaat wel tot hoogte gestegen die in andere professies niet is bereikt.

Toch mooi - en dat zeg ik als tandenknarsende kunstman.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden