Soep schenken is al gevaarlijk

Philippe Lioret (53) heeft met zijn speelfilm Welcome, die deze zomer in Nederland uitkomt, een orkaan ontketend. De filmmaker wil de realiteit tonen, maar het verhaal is belangrijker.

Van onze correspondent Ariejan Korteweg

‘Natuurlijk is de situatie van de vluchtelingen in Frankrijk niet exact hetzelfde als die van de Joden in 1943. Dat heb ik ook niet beweerd. De geschiedenis herhaalt zich nooit letterlijk. Maar de repressieve mechanismen lijken op elkaar.’

Philippe Lioret (53) heeft met zijn speelfilm Welcome, die deze zomer in Nederland uitkomt, een orkaan ontketend. Dat ging in twee keer. De eerste storm stak op toen de film in Frankrijk uitkwam, begin maart. De zalen stroomden vol om te zien hoe Frankrijk omgaat met de duizenden jongens en mannen uit vooral Afghanistan, Koerdistan en Irak die in en om Calais rondzwerven, wachtend op een kans over te steken naar Engeland. De schok was niet zozeer de behandeling van die vluchtelingen, maar de behandeling van degenen die hen de helpende hand willen bieden; soep schenken kan genoeg zijn om te worden opgepakt.

Die storm wakkerde verder aan toen Lioret, daartoe uitgenodigd, in het openbaar vergelijkingen met de Tweede Wereldoorlog maakte. ‘Hier wordt van het politieoptreden een karikatuur gemaakt’, reageerde Eric Besson, als minister van Immigratie verantwoordelijk voor de behandeling van vluchtelingen. ‘Hij heeft me met zijn reactie beter geholpen dan welke persagent dan ook’, zegt Lioret nu op zijn beurt. ‘Maar wat hij zegt is je reinste politieke dialectiek. Ik heb in Calais de bordjes op winkels zien hangen: geen toegang voor vluchtelingen. Waar doet je dat aan denken? En ik weet wat er gebeurt als ze op transport worden gesteld, terug naar Afghanistan of Irak: tegen de muur en twee kogels door het hoofd.’

Drijfveer
Toch is politiek nooit zijn eerste drijfveer geweest. ‘Ik ben een verhalenverteller. En ik maak graag films die iets zeggen over de tijd waarin we leven. Voordat ik aan de film begon, voelde ik geen enkele woede. Pas toen ik me ging verdiepen, kwam de weerzin: dit is mensonwaardig.’

Twee verhalen over liefdes die stuklopen op de manier waarop de wereld in elkaar steekt, raken in Welcome vervlochten. Het ene is dat van de jonge Koerd Bilal, die vierduizend kilometer is komen lopen om bij zijn geliefde in Londen te kunnen zijn; de laatste etappe wil hij zwemmend afleggen. Het andere verhaal is dat van badmeester Simon die zich over Bilal ontfermt.

Aanvankelijk doet hij dat om indruk te maken op de vrouw met wie hij in scheiding ligt, later steeds meer uit mededogen. Simon, een voormalig zwemkampioen, leert hem crawlen in het zwembad en leent hem een wetsuit, hulp die hem op politie-invallen en verhoren komt te staan.

Uiteindelijk trekt Bilal het pak aan en waagt de oversteek. ‘Velen hebben dit in werkelijkheid geprobeerd’, zegt Lioret, die ter voorbereiding op de film veel in Calais was. ‘Van geslaagde pogingen heb ik nooit gehoord.’

Beeld
‘De film heeft mijn beeld van Frankrijk niet beïnvloed, dat was al niet zo gunstig,’ zegt Lioret. ‘Nicolas Sarkozy heeft als minister van Binnenlandse Zaken het Rode Kruis-kamp Sangatte laten slopen. Als ze geen plek hebben om te schuilen, dan komen ze niet meer, dacht hij. Dan ken je de buitenlandse politiek slecht. Zes jaar geleden zat Calais nog vol met Kosovaren. Die zie je niet meer. Waarom? Omdat ze allemaal veilig terugkunnen naar Kosovo. Ik ben realistisch genoeg om te beseffen dat je niet alle vluchtelingen kunt onthalen. Maar zorg voor een fatsoenlijk opvangcentrum. Protectionisme kan zomaar in barbaarsheid omslaan.’

Een pleidooi dat inmiddels is overgenomen door Jacques Barrot, de Europese commissaris voor Justitie. ‘Mooi als de film dergelijke politieke gevolgen heeft’, zegt regisseur Lioret.

Scene uit Welcome Beeld
Scene uit Welcome
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden