Socialistische Zweed verliest zijn halve tong

Met een vliegende start opent De uittocht der muzikanten, een oudere roman van de Zweedse bestsellerauteur Per Olov Enquist (1934)....

Peter Swanborn

Een spannende, beeldend geschreven opening. Helaas blijf het hierbij. Zodra het boek echt begint, laat Enquist het tempo zakken en neemt hij genoegen met beschrijvingen die al snel gaan irriteren.

Het verhaal concentreert zich rond de figuur van Nicanor Markström, een puber die gefascineerd is door Elmblad, maar die niet kan verhelpen dat de uit Stockholm afkomstige socialist vernederd en verjaagd wordt. Jaren later nodigt Nicanor hem in het geheim uit om nogmaals naar het noorden te komen. Elmblad stemt toe, maar na een eerste lezing over het belang van internationale solidariteit worden beide mannen stevig onder handen genomen. Tijdens deze afranseling verliest Nicanor zijn halve tong.

De ellende stapelt zich op. Enquist heeft ervoor gekozen de bevolking in Noord-Zweeds dialect te laten praten. Vertaalster Cora Polet heeft dit omgezet in een Kampens dialect: ‘Euvermorgen is er Aovondmaal, daor gaon wij met z’n all’n naortoe’, wat toch in de eerste plaats de spot lijkt te willen drijven.

Het boek heeft hierdoor een onaangename dubbelheid gekregen. Het is alsof Enquist bij het schrijven zelf niet wist wat hij van zijn personages moest denken. Aan de ene kant wil hij dat de lezer sympathie voelt voor de zielige plattelandsbevolking met weinig kansen en mogelijkheden, aan de andere kant is hij zelf niet tot sympathie in staat.

Omslachtig, humorloos en saai schrijft Enquist, en met een symboliek te banaal voor woorden. Een man die loenst blijkt de spion te zijn, een man die klem zit tussen twee werelden heeft een beknelde pisbuis. Hoe verzin je het?

Peter Swanborn

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden