Sociale media hebben belang van cijfers flink opgeschroefd, wat moeten we met deze holle roem?

Loes Reijmer over likes kopen op sociale media

Loes Reijmer werpt in deze rubriek een blik op onlinecultuur.

Beeld de Volkskrant

Sommigen rolden met de ogen, bij anderen viel de mond open. Dat waren ongeveer de reacties op een artikel dat The New York Times vorig weekend publiceerde. The follower factory, luidde de kop, 'de volgersfabriek', over een mysterieus bedrijf dat volgers, likes en views verkoopt voor sociale media als Twitter, Instagram en YouTube.

Natuurlijk is al lang bekend dat je je kwijnende Instagramaccount een zetje kunt geven door nepvolgers te kopen. Voor 40 dollar heb je er al vijfduizend, leert 5 seconden zoeken op Google. Wat het artikel van The New York Times toch mondopenvallend goed maakt, is dat het laat zien dat ook bekende mensen meedoen aan de volgersrace. De krant zag bedrijfsdocumenten in met klantgegevens. Daarop stonden actrices, Olympische atleten en zelfs iemand uit de raad van commissarissen van Twitter.

Zelf was ik nogal onder de indruk van het feit dat Paul Hollywood, wereldberoemde bakker en jurylid van The Great British Bake Off, ook Twittervolgers heeft gekocht. De volgende keer dat Hollywood zijn kandidaten vertelt dat ze brood echt met de hand moeten kneden in plaats van met de keukenmachine, denk ik aan de bakker op zijn zolderkamertje, wachtend tot een nieuwe aanwas nepvolgers zijn ego oppoetst.

De nummers van model, influencer en zangeres Famke Louise worden miljoenen keren bekeken op YouTube. 'Ze is best wel, eh, heel populair hè.'

Is het eigenlijk wel een egokwestie? Niet eens. 'Iedereen doet het', zei de The Wire-actrice Deirdre Lovejoy in reactie op vragen van de krant. Je kunt niet achterblijven - een beetje zoals wielrenners in de dopingrijke Armstrong-jaren ook niet achter konden blijven.

Online telt maar een ding en dat is het cijfertje dat het aantal likes, volgers en views aangeeft. Merken baseren daarop hun keuze om wel of niet met een influencer samen te werken, maar ook de mensen die 's ochtends een kom havermout in de magnetron schuiven en dan naar kantoor sjokken, u en ik dus, laten zich erdoor leiden. Een geestig Twitteraccount met slechts 24 volgers zal minder snel worden gevolgd dan een iets minder geestig Twitteraccount met 2.400 volgers. Ik realiseer me altijd pas hoe belangrijk het getal is als het er niet staat. Instagram plaatst bij video's het aantal views in plaats van het aantal likes. En dan voel ik me even onthand: moet ik het filmpje nou leuk vinden of niet?

Sociale media hebben het belang van het cijfertje flink opgeschroefd door de jaren heen. Tot 2014 kon je op Twitter niet eens zien hoeveel retweets een bericht haalde. Daarna werden ze wel zichtbaar en sinds vorig jaar wordt het aantal antwoorden, retweets en likes direct geüpdate, waardoor tweets eruitzien als een flipperkast en de getallen dus nog meer aandacht trekken. 'Het probleem met Twitter - en sociale media in het algemeen - is niet dat invloed gefaket kan worden', schreef Ian Bogost op de site van The Atlantic. 'Het probleem is dat er überhaupt zoveel waarde aan wordt gehecht.' Want dat getal impliceert een publiek, iets waardevols, maar in eerste instantie is de functie simpeler: een getal moet aandacht genereren, meer cijfers trekken. En uiteindelijk leiden die dan tot aandacht in het echte leven.

Illustratief is wat er deze week bij RTL Boulevard gebeurde. Het programma maakte een item over 'de ware hitsensatie' Famke Louise, model én influencer én zangeres - en dat allemaal zonder al te veel charisma of talent. Wel worden haar nummers miljoenen keren bekeken op YouTube. Ogenschijnlijk vooral door mensen die een hekel aan haar hebben, maar dat maakt niet uit: views zijn views. 'Er is zo veel wat ik nog wil en kan', dist Famke Louise het credo van de jonge, moderne vrouw op in het interview. In de studio van RTL Boulevard werd nerveus gelachen. 'Ze is best wel, eh, heel populair hè', zei presentator Nicolette Kluijver. Maar wat het dan precies was, daar kwamen de studiogasten toch niet helemaal uit. Wel werd het aantal views met nadruk opgedreund en werd vooral nog een paar keer nerveus gegiecheld. Als ze bij RTL Boulevard al ongemakkelijk worden van holle roem, ja, dan is er echt wat aan de hand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.