Snelweg NL biedt de kijker een studiereis binnen de landsgrenzen ★★★★☆

Snelweg NL vertedert als het de menselijke kant van het snelwegleven laat zien.

‘Iedere Nederlander die over het heden, verleden en de toekomst van zijn land wil meepraten, zou verplicht moeten worden een keer per jaar een studiereis binnen de grenzen te maken’, schreef wijlen journalist Henk Hofland in zijn boek Hollandse metamorfose (voorheen het poldermodel), met daarin een aantal van die reisverslagen. De ervaren Nederlandse regisseur en scenarist Ben van Lieshout (Inventaris van het moederland, Sketches of Siberia) citeert Hofland in het begin van zijn fraaie documentaire Snelweg NL en toont zich vervolgens een bekwaam student.

Van Lieshout bakent zijn studiereis zorgvuldig af, door alleen de Nederlandse snelwegen en hun directe omgeving te filmen, en hanteert een journalistieke grondregel met ijzeren discipline: show, don’t tell. Zijn beelden spreken voor zich, met zichtbare zelfverzekerdheid.

Van Lieshout is voortdurend op zoek naar beelden waarachter hele werelden schuilgaan. De meldkamermedewerker op een bureaustoel voor zo’n twintig schermen met snelwegbeeld, de spiegelende geluidswal, de verlaten grensovergang met Duitsland waar één man het verval tracht tegen te gaan, de nooit voltooide snelweg over een brug, twee slakken gekleefd tegen een boom met voorbijrazend verkeer op de achtergrond; ze vertellen verhalen over surveillance, globalisering, ambitie, tegenspoed en de verdrukte natuur. Soms zijn de beelden expliciet in hun betekenis (de pro-Rusland-activist en zijn protestborden langs de snelweg), dan weer ronduit hallucinant (de zwevende mensen boven een luchtstroom tijdens een indoor skydive met snelweguitzicht). Op andere momenten is Snelweg NL weer vertederend, bijvoorbeeld als de film een langs de snelweg opererende werkplaats toont, met mannen die in haast meditatieve stilte samenwerken, want: ‘We weten alles al van elkaar.’

Snelweg NL doet wel wat denken aan Sacro GRA (2013), de met de Gouden Leeuw bekroonde documentaire van Gianfranco Rosi waarin omwonenden van de ringweg rond Rome worden geportretteerd. En net als bij zijn Italiaanse tegenhanger zou je ook hier wensen dat Van Lieshout af en toe iets langer blijft stilstaan bij de meest tot de verbeelding sprekende snelweglevens. De caravanstandplaatshouder die het enkele meters naast de snelweg eigenlijk wel ‘lekker rustig’ vindt of de secuur werkende mannen in een verkeersbordenprintfabriek: het is materiaal voor op zichzelf staande documentaires, maar in Snelweg NL zijn de scènes zo weer verdwenen.

Die aanpak is vooral tekenend voor de rijkdom van Van Lieshouts werk. Zo krijgt zijn publiek de mogelijkheid om vanuit de bioscoopstoel zijn of haar studiereis binnen de landsgrenzen te maken.

Snelweg NL

Documentaire

★★★★☆

Regie Ben van Lieshout.

91 min., in 11 zalen en op picl.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden