Snakerij: ondeugende rijmpjes en schuine mopjes

Lexicon der onterecht vergeten woorden

Afwisselend betuigen Stella Bergsma en Sylvia Witteman hun liefde voor Nederlandse woorden die je niet vaak genoeg meer hoort. Deze week: snakerij.

Voor een tentoonstelling in Den Haag verdiepte ik mij in de geschiedenis van de porno. Nou, een hoop viespeukerij bij elkaar hoor, maar in de 18de eeuw ging het er juist preuts aan toe. Weinig plaatjes, meer ondeugende rijmpjes en schuine mopjes. Snakerijen noemden ze dat. Een woord als een tijdmachine.

Het neemt je meteen mee. Ik hoef het niet eens op te zoeken om te weten wat het precies betekent. Een schalkse stoutigheid uit een vervlogen periode. Zelfs de synoniemen ervan zijn ouderwets. Een gebbetje, een poets, een klucht, een luim. Je voelt het in je broekje van kant. Zo lekker stout en fout. Zo dartel! Zo wuft, zo mal en koddig.

Ik zoek op internet naar de etymologische oorsprong. ‘Tijl Uilenspiegel heeft in zijn leven/al eel veel snakerij bedreven’, vind ik. Die guitigerd ook! De potsemaker. Ik zie heel kleine, verkapte grapjes over poepjes voor me. Ik hoor onderdrukte scheetjes. Het komt van snaak, dat een ander woord is voor vent, kerel, knul. En dat vermoedelijk afkomstig is van snake, het engelse woord voor slang.

Als je je best doet, kun je daar wel weer porno van maken. Toch? Oeps! Wat een snaaks grapje had ik daar gemaakt zeg. Ik hoor mezelf giechelen terwijl ik ondertussen onwillekeurig door de grafische keiharde wereld op internet scroll. Wil je neuken met een vrouw uit jouw buurt? Teenage whores wanna come. Sluts need spanking. Ik heb blosjes op mijn wangen. Ik had een slang indirect met een penis vergeleken. Ik had een snakerij bedreven. Tihihi! Dat woord heeft toverkracht. Het maakte me even iemand anders.

Stella Bergsma werkt mee aan de avondopenstellingen van de tentoonstelling Porno op papier in ­Museum Meermanno / Huis van het Boek, in Den Haag; te zien t/m 24/6. Volkskrantabonnees maken kans de avondopenstelling van 25/4 gratis bij te wonen en het overzichtswerk ­Onder de toonbank te ontvangen. Zie inclusief.volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.