Smaragd en robijn voor de Oranjes

De juwelen van de Oranjes zijn voor de bezitters niet altijd een lust geweest; een enkele keer waren ze ook een last....

JAN LUIJTEN

René Brus beschrijft deze episode in De juwelen van het Huis Oranje-Nassau (Schuyt & Co; * 69,50). Brus is edelsmid en schrijft dus met grote deskundigheid over edelstenen en over de verschillende manieren van slijpen en bewerken. Maar het meest aardige van het rijk geïllustreerde boek is dat hij ook de geschiedenis van de juwelen van het Huis Oranje-Nassau vertelt. Brus heeft onderzoek kunnen verrichten in het Koninklijk Huisarchief, waardoor hij veel historische bijzonderheden aan de weet is gekomen.

De Oranjes begonnen al in de zeventiende eeuw juwelen te kopen. Zo kocht Frederik Hendrik parels voor zijn 'prachtlievende vrouw' Amalia van Solms en dankzij een tekening uit het schetsboekje van de Haagse hofjuwelier Thomas Cletcher weten we nu nog hoe ze er ongeveer hebben uitgezien. Deze 'Oranjeparels' kwamen later overigens in het bezit van de koning van Pruisen.

Ook trouwen was een manier om juwelen te verwerven. 'Haar bruidsschat was enorm; talloze juwelen met edelstenen als robijn, saffier, smaragd, diamant, parels; stenen als topaas, amethist en turkoois', schrijft Brus over de Russische grootvorstin Anna Paulowna, die in 1816 trouwde met kroonprins Willem. Tenslotte werden juwelen door het Nederlandse volk geschonken. Koningin Emma onving in 1879, aldus Brus, een halssnoer met 34 briljanten en een grote broche. En koningin Wilhelmina kreeg na haar huwelijk als Nationaal Geschenk een parure (tiara, halssierad en twee armbanden) met achthonderd edelstenen.

Ook voor Anna Paulowna waren juwelen niet steeds een lust. Brus beschrijft hoe haar juwelen in Brussel in 1820 beschadigd raakten bij een brand en hoe negen jaar later, eveneens in Brussel, 77 juwelen van de prinses werden gestolen. De dief, een zekere Polari, werd enkele jaren later gearresteerd en veroordeeld tot het schavot en twaalf jaar rasphuis. 'Op 2 april 1834', schrijft Brus, 'was het zover; Den Haag liep uit om de man op het schavot op de Grote Markt voor het Boterhuis te zien. Een half uur lang stond Polari daar met een groot papier opgespeld, waarop in grote letters zijn 'daad' beschreven stond.' De meeste juwelen werden teruggevonden.

Jan Luijten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden