Slotconclusie: het Holland Festival is onontkoombaar en ont-elitaird

Het Holland Festival weet voorstellingen te programmeren die anders aan Nederland voorbij zouden gaan. Daarmee onderstreept het festival zijn bestaansrecht.

Prinses Maxima en prins Willem-Alexander in het concertgebouw bij het Holland Festival Beeld epa

Het Holland Festival 2012 is donderdagavond in het Amsterdamse Concertgebouw afgesloten met een concert van het Simón Bolívar Symphony Orchestra of Venuzuela. In aanwezigheid van kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima kreeg dirigent Gustavo Dudamel na afloop daarvan de Ovatie 2012 (voorheen de VSCD-Klassieke Muziekprijs) uitgereikt.

Het slotconcert was een van de vele uitverkochte voorstellingen van deze 65ste HF-editie. Een voorstelling die het festival dit jaar misschien wel als geen ander typeerde was 2001: A Space Oddysey met het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Op een spectaculaire locatie, de Gashouderfabriekshal in Amsterdam, werd Stanley Kubricks filmklassieker vertoond, met een livevertolkte soundtrack.

Gevarieerd publiek
Het publiek was rijk gevarieerd; van kinderen met ouders tot de oudere muziekliefhebber, van conservatoriumstudenten tot filmfreaks. Het was geen high-, maar ook geen lowbrow. Disciplines werden verweven: film met orkestrale muziek, dit keer. En, dankzij de soundtrack: zwierig klassiek naast moeilijk hedendaags. Maar bovenal: het publiek deelde het gevoel bij iets bijzonders aanwezig te zijn, iets dat het waarschijnlijk nooit meer zal meemaken.

Het Holland Festival beleefde dit jaar een topeditie. Dat begon al met de gedroomde openingsvoorstelling C(H)OEURS van les ballets C de la B (Alain Platel), daarna gevolgd door een overdonderende Parsifal van De Nederlandse Opera in regie van Pierre Audi en het alom spraakmakende megasucces The life and death of Marina Abramovic.

De voorstellingen van Platel en Robert Wilson zouden normaal gesproken niet of nauwelijks in Nederland te zien zijn, simpelweg omdat ze voor elk theater te duur zijn om in te kopen. Pas geleden nog zei Melle Daamen, directeur van de Stadsschouwburg Amsterdam, dat met de komende kortingen op zijn budget de internationale programmering onder druk komt te staan.

Bestaansrecht
Dat dergelijke producties nog steeds wel in het HF staan, onderstreept het belang en het bestaansrecht ervan. Dat zal dan ook de voornaamste reden zijn dat op de subsidie van het HF in de diverse bezuinigingsronden, zowel landelijk als in Amsterdam, nauwelijks is gekort.

Wat een voorstelling als 2001: A Space Oddysey, C(H)OEURS en The life and death of Marina Abramovic met elkaar gemeen hebben, is de opmerkelijke combinatie van makers, uitvoerende artiesten en kunstvormen. Platel maakte op koormuziek van Verdi en Wagner een schitterende choreografie over het thema 'massa versus individu', uitgevoerd door tien eigentijdse dansers en het operakoor van Teatro Real Madrid. Robert Wilson en Marina Abramovic kozen voor zanger Antony en acteur Willem Dafoe om met elkaar een voorstelling van wereldniveau te maken.

Run op de kassa
Unieke producties, die verder niet of nauwelijks te zien zijn. Er ontstond derhalve een run op de kassa - het was nu of nooit, dus vechten voor een kaartje. Zozeer zelfs dat de generale repetitie van The life and death of Marina Abramovic voor publiek werd opengesteld. Het maakte het festival dit jaar alleen maar spannender en leuker.

Antony was trouwens toch al de ster dit jaar. Ook zijn eenmalig optreden met het Metropole Orkest in het Concertgebouw was een magisch hoogtepunt. Verder werd een weekeinde lang de raadselachtige muziek van John Cage gevierd, in geslaagde en soms minder gelukkige uitvoeringen, waarnaar in ieder geval met spanning werd uitgekeken.

In het theaterprogramma was de grote publiekstoeloop voor The Master and Margarita naar de roman van Boelgakov (tevens Publieksfavoriet) opmerkelijk. Het in een autobedrijf gespeelde Detroit Dealers van Wunderbaum bleek sympathiek, maar nog onvoldragen; de belangstelling voor de prestigieuze Musil-trilogie van Toneelhuis (regie Guy Cassiers) viel tegen. Macbeth door Toneelgroep Amsterdam (regie Johan Simons) leverde gemengde reacties op, maar was wel een weeklang uitverkocht.

Prominent en gewaagd
Prominent en gewaagd, zo kan het dansprogramma dit jaar worden samengevat. Met maar liefst drie producties die bij het programmeren ervan nog in première moesten gaan: C(H)OEURS, La création du monde en Addio alla fine. Er was een mooie mix van voorlopers uit verschillende circuits (van mainstream tot experimenteel), met Platel en Enfant van Boris Charmatz als onbetwiste hoogtepunten.

Het Nationale Ballet hoort traditiegetrouw bij het HF, hoewel Bill & Mr. B weinig bijzonders toevoegde aan de reguliere programmering. Wat dat betreft was de bijdrage van Emio Greco PC veel beter: hoewel niet honderd procent geslaagd, wel een avontuur buiten de gebaande paden, met protestteksten, boottochtjes en dans in een loods.

Festivalsfeer
Wat het HF 2012 vooral ook geslaagd maakte, was de festivalsfeer die volop voelbaar was. Er werd langdurig en soms heftig nagepraat, er werden tips uitgewisseld hoe aan kaartjes te komen en de buzz die rond een aantal voorstellingen ontstond maakte gretig.

'De kracht van creativiteit brengt hoop in tijden van vertwijfeling en crisis', schreef festivalleider Pierre Audi in het voorwoord van het programmaboekje 2012. Samen met zijn artistieke team heeft hij de afgelopen jaren het Holland Festival van zijn al te elitaire imago ontdaan, zonder op de knieën te gaan voor gemakzucht en succesopties. Het festival lijkt intussen onontkoombaar.

Het Holland Festival 2012 trok in totaal 74 duizend bezoekers, verdeeld over 124 voorstellingen. Vorig jaar waren dat 86 duizend bezoekers, maar toen werden er 164 voorstellingen gegeven, waaronder een lange reeks van de musical Fela! in Carré. Het bezoekcijfer van 2010 kwam uit op 69.500. Met een gemiddelde zaalbezetting van ruim 80 procent is 'deze editie van het HF een publiekssucces te noemen'. Het festival werd gehouden op 16 locaties in Amsterdam, variërend van het Concertgebouw en Carré tot Frascati en een autodealer in Amsterdam-Noord. Meer dan 1.500 kunstenaars, acteurs, dansers, musici, figuranten en technici (en drie honden) werkten aan de editie 2012 mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden